სწორი კვება შენი კატის ჯანმრთელი და ხანგრძლივი ცხოვრების საწინდარია. მაღაზიის თაროებზე იმდენი ბრენდი და ფერადი შეფუთვა გვხვდება, რომ დაბნევა სულაც არ არის გასაკვირი. სწორედ ამიტომ, ამ სტატიაში მარტივად აგიხსნით, რა სჭირდება შენს ოთხფეხა მეგობარს, რით განსხვავდება მშრალი და სველი საკვები ერთმანეთისგან და როგორ გაშიფრო ეტიკეტზე დატანილი ინფორმაცია. ეს რჩევები კორნელის უნივერსიტეტის ვეტერინარული მედიცინის კოლეჯის კატების ჯანმრთელობის ცენტრისა და ცხოველთა ვეტერინარების მსოფლიო ასოციაციის (WSAVA) რეკომენდაციებს ეყრდნობა.
გაითვალისწინე, რომ სტატია ზოგადი ხასიათისაა და ვერ ჩაანაცვლებს ვეტერინარის კონსულტაციას — განსაკუთრებით მაშინ, თუ კატას რაიმე დაავადება აწუხებს.
სარჩევი
- რა სჭირდება კატას
- საკვების ტიპები: მშრალი, ნახევრად სველი, სველი
- როგორ წაიკითხო ეტიკეტი
- როგორ შეაფასო ბრენდი
- კნუტი, ზრდასრული, ორსული კატა
- რას მოერიდო
- წონა და კვების ადგილი
- ხშირად დასმული კითხვები
რა სჭირდება კატას
კატა ბუნებით ობლიგატური ხორცისმჭამელია — ეს ნიშნავს, რომ მისი ორგანიზმი ეყრდნობა ისეთ საკვებ ნივთიერებებს, რომლებიც მხოლოდ ცხოველურ პროდუქტებში მოიპოვება. კორნელის ცენტრის მონაცემებით, კატის რაციონში უხვად უნდა იყოს ცილა, ზომიერად — ცხიმი და მინიმალურად — ნახშირწყლები. გარდა ამისა, მას ათზე მეტი სხვა აუცილებელი ნივთიერება სჭირდება, მათ შორის ვიტამინები, მინერალები, ცხიმოვანი მჟავები და ამინომჟავები.
- გახსოვდეს, რომ „მეტი“ ყოველთვის „უკეთესს“ არ ნიშნავს: თუ შენი კატა სრულფასოვან და დაბალანსებულ საკვებს იღებს, ვიტამინებისა და დანამატების მიცემა, როგორც წესი, საჭირო აღარ არის და შეიძლება პირიქით, ზიანიც კი მიაყენოს. ნებისმიერი დანამატი მხოლოდ ვეტერინარის თანხმობით უნდა მისცე.
- იზრუნე იმაზე, რომ კატას სუფთა, ახალი წყალი ყოველთვის თავისუფლად ჰქონდეს ხელმისაწვდომი.
საკვების ტიპები
მშრალი საკვები
მშრალი კორმი 6–10% წყალს შეიცავს. ის შედარებით ბიუჯეტურია და ჯამში დაყრილი არ შრება, რაც ყოველდღიურ რუტინაში ძალიან მოსახერხებელია. თუმცა, ზოგიერთ კატას დიდად არ ეხატება გულზე და, ინგრედიენტების ხარისხიდან გამომდინარე, შესაძლოა შედარებით რთულად მოსანელებელიც აღმოჩნდეს. შეინახე გრილ და მშრალ ადგილას, უმჯობესია ჰერმეტულ კონტეინერში. აუცილებლად შეამოწმე ვარგისიანობის ვადა — დიდხანს შენახვისას ვიტამინები ძალას კარგავს, ცხიმი კი შეიძლება ამძაღდეს.
ნახევრად სველი საკვები
ასეთ საკვებში დაახლოებით 35% ტენიანობაა და ფასითაც საშუალო სეგმენტში გადის. გახსნის შემდეგ შეიძლება გაშრეს და გაფუჭდეს.
სველი (დაკონსერვებული) საკვები
სველი საკვები სულ მცირე 75% წყალს შეიცავს, ამიტომ კატისთვის წყლის კარგი წყაროცაა. ჩვეულებრივ ყველაზე ძვირია, მაგრამ კატების უმეტესობას ძალიან მოსწონს. გახსნილი ქილის ნარჩენი მაცივარში შეინახე.
კორნელის ცენტრის განმარტებით, თუ საკვები სრულფასოვანი და დაბალანსებულია, მშრალსა და სველ ვარიანტს შორის არჩევანი ხშირად თავად კატის გემოვნებაზე გადის: ზოგს ერთი ურჩევნია, ზოგს — მეორე, ზოგიც კი ორივეს სიამოვნებით მიირთმევს.
როგორ წაიკითხო ეტიკეტი
- „სრულფასოვანი და დაბალანსებული“ (complete and balanced): შეფუთვაზე აუცილებლად მოძებნე აღნიშვნა, რომ პროდუქტი AAFCO-ს (აშშ) ან FEDIAF-ის (ევროპა) საკვები ნივთიერებების სტანდარტებს შეესაბამება.
- სიცოცხლის ეტაპი: ეტიკეტზე მკაფიოდ უნდა ეწეროს, რომელი ასაკობრივი თუ ფიზიოლოგიური ეტაპისთვისაა განკუთვნილი საკვები — ზრდისთვის (კნუტი), ზრდასრული კატისთვის, ორსულობა/ლაქტაციის პერიოდისთვის თუ „ყველა ეტაპისთვის“.
- „დამატებითი“ ან „დროებითი კვებისთვის“ (complementary, intermittent) — ასეთი პროდუქტი სრულ რაციონს ვერ შეცვლის. WSAVA-ს მიხედვით, თუ ვეტერინარი სხვა დანიშნულებას არ მოგცემს, ის დღიური რაციონის მხოლოდ მცირე ნაწილს (10% ან ნაკლები) უნდა შეადგენდეს.
- ინგრედიენტები ეტიკეტზე წონის კლების მიხედვით არის ჩამოთვლილი. ძალიან კარგი ნიშანია, თუ სიის სათავეში ხორცს, ხორცის პროდუქტებს ან თევზს ხედავ.
- რაც შეეხება ხმამაღალ სიტყვებს — „ჰოლისტიკური“ ან „პრემიუმი“ — WSAVA გვაფრთხილებს, რომ ეს არარეგულირებული მარკეტინგული ტერმინებია და საკვების რეალურ კვებით ღირებულებაზე მცირე ინფორმაციას გვაწვდის.
როგორ შეაფასო ბრენდი
WSAVA გირჩევს, არ მოგერიდოს და მწარმოებელს (ან მის ოფიციალურ წარმომადგენელს) რამდენიმე მნიშვნელოვანი კითხვა დაუსვა:
- ჰყავს თუ არა კომპანიას კვალიფიციური ცხოველთა კვების სპეციალისტი (მაგალითად, ცხოველთა კვების PhD ან ACVN/ECVCN სერტიფიკატის მქონე ექსპერტი)?
- კონკრეტულად ვინ ადგენს საკვების რეცეპტს?
- სად და ვინ აწარმოებს პროდუქციას და როგორ კონტროლდება ხარისხი?
- შეუძლიათ თუ არა მოგაწოდონ საკვების სრული ნუტრიციოლოგიური ანალიზი და კალორიულობის ზუსტი მონაცემები?
თუ მწარმოებელი ამ კითხვებზე პასუხს ვერ ან არ გცემს, WSAVA გირჩევს, ასეთ ბრენდს სიფრთხილით მოეკიდო.
კნუტი, ზრდასრული, ორსული კატა
კატის ორგანიზმის მოთხოვნილებები წლებთან და მდგომარეობასთან ერთად იცვლება — კნუტობისას, ზრდასრულ ასაკში თუ ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში მას სხვადასხვა რამ სჭირდება. ამიტომ, ყოველთვის შეარჩიე ისეთი საკვები, რომლის ეტიკეტიც შენი კატის მიმდინარე ეტაპს შეესაბამება. ხოლო თუ სახლში სხვადასხვა ასაკის კატები გყავს, წარწერა „ყველა ეტაპისთვის“ საქმეს საგრძნობლად გაგიმარტივებს.
სახლში ახალი კნუტი გყავს? თუ სახელი ჯერ არ შეგირჩევია, შთაგონებისთვის გადახედე ჩვენს სტატიას: კატის სახელები.
რას მოერიდო
- უმი ხორცი — კორნელის ცენტრი არ გირჩევს კატისთვის უმი ხორცის მიცემას არც ძირითად საკვებად და არც წახალისების სახით, რადგან ის შეიძლება ტოქსოპლაზმოზისა და სხვა ინფექციების წყარო გახდეს. მეცნიერულად დადასტურებული სარგებლის არარსებობისა და ინფექციის რისკის გამო, ცენტრი ასევე არ უწევს რეკომენდაციას უმ და „ნაზად მოხარშულ“ რაციონებს.
- რძე — ბევრ კატას ლაქტოზის აუტანლობა აქვს და რძის პროდუქტები საჭმლის მონელებას აურევს.
- ადამიანისთვის განკუთვნილი თევზის კონსერვი — ასეთი საკვების მიღების შედეგად ზოგიერთ კატას მძიმე ნევროლოგიური პრობლემები განუვითარდა.
- ხშირი ნამცეცები და სასუსნაოები — გემრიელი ჯილდოები კატის დღიური კალორიების 10–15%-ს არ უნდა აჭარბებდეს.
- სახლში მომზადებული რაციონი — შინაურ პირობებში ყველა საჭირო ნივთიერების სწორად დაბალანსება ძალიან რთულია, ამიტომ ასეთ კვებაზე გადაყვანა მხოლოდ ვეტერინარის რეკომენდაციით შეიძლება.
წონა და კვების ადგილი
სიმსუქნე კატებში ყველაზე გავრცელებული კვებითი პრობლემაა, რაც დროთა განმავლობაში ართრიტისა და დიაბეტის განვითარების რისკს ზრდის. შენი კატის იდეალური წონა და დღიური პორციის ზომა აუცილებლად ვეტერინართან ერთად განსაზღვრე. გაითვალისწინე ისიც, რომ კატამ შეიძლება საჭმელს პირი არ დააკაროს, თუ ჯამი ხმაურიან, ხალხმრავალ ადგილას ან ტუალეტის ყუთთან ახლოს დგას, ანდაც უბრალოდ გასარეცხია. ამიტომ, შეურჩიე მშვიდი კუთხე და ჯამიც ყოველთვის სუფთად შეუნახე.
ყურადღება: თუ კატა ჭამაზე უარს ამბობს და წონაში იკლებს, ნუ გადადებ — ის აუცილებლად ვეტერინარმა უნდა გასინჯოს.
შინაურ ცხოველებზე სხვა საინტერესო სტატიებს ჩვენს ცხოველების გვერდზე იპოვი.
ხშირად დასმული კითხვები
რომელი ჯობია — მშრალი თუ სველი საკვები?
თუ ორივე ვარიანტი სრულფასოვანი და დაბალანსებულია, არჩევანი მთლიანად შენი კატის გემოვნებასა და შენს კომფორტზეა დამოკიდებული. თუმცა გახსოვდეს, რომ სველი საკვები კატის ორგანიზმს დამატებით წყალსაც აწვდის.
შეიძლება კატას რძე დავალევინო?
ზოგადად არ არის რეკომენდებული, რადგან ბევრ კატას ლაქტოზის აუტანლობა აქვს.
სჭირდება თუ არა კატას ვიტამინები?
თუ კატა სრულფასოვან საკვებს იღებს, ჩვეულებრივ, არა. ნებისმიერი დანამატი მხოლოდ ვეტერინარის თანხმობით უნდა მისცე.
რამდენი სასუსნაოს მიცემა შეიძლება?
სასუსნაო და ჯილდო დღიური კალორიების 10–15%-ს არ უნდა აღემატებოდეს.
