ბუასილი: სიმპტომები, მიზეზები და მკურნალობის თანამედროვე მეთოდები

ბუასილი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პრობლემაა, თუმცა მასზე ხმამაღლა ცოტა ვინმე ლაპარაკობს. კარგი ამბავი ის არის, რომ უმეტეს შემთხვევაში ის მარტივად მკურნალობს, ხშირად სახლში. ამ სტატიაში გიხსნით, რა არის ბუასილი, რატომ ჩნდება, როგორ შეგიძლია თავს უშველო და როდის გჭირდება ექიმი.

რა არის ბუასილი (ჰემოროი)

NHS-ის განმარტებით, ბუასილი ანუსის შიგნით და გარშემო არსებული გაგანიერებული, შეშუპებული სისხლძარღვოვანი კვანძებია. ბუასილი შეიძლება იყოს შიდა, ანუ ნაწლავის შიგნით, ან გარეგანი, ანუ ანუსის გარშემო კანის ქვეშ. MedlinePlus აღნიშნავს, რომ ბუასილი ძალიან გავრცელებულია და ხშირად სერიოზული არ არის.

სიმპტომები

• კაშკაშა წითელი სისხლი კუჭის მოქმედების შემდეგ — შეიძლება შეამჩნიო ტუალეტის ქაღალდზე ან უნიტაზში;
• ქავილი ან უსიამოვნო გაღიზიანება ანუსის მიდამოში;
• პატარა კვანძი ან „ბურთულა“, რომელიც ანუსიდან გამოდის და ზოგჯერ თავისით ბრუნდება უკან, ან ხელით შეწევა სჭირდება;
• ლორწოვანი გამონადენი;
• შეგრძნება, თითქოს ნაწლავი ბოლომდე არ დაცლილა;
• ტკივილი ანუსის გარშემო, რაც განსაკუთრებით გარეგან ბუასილს ახასიათებს.

როგორც NHS აღნიშნავს, ხანდახან ბუასილი სრულიად უსიმპტომოდაც მიმდინარეობს.

რატომ ჩნდება ბუასილი

ბუასილის ზუსტი მიზეზი ყოველთვის არ არის ცნობილი, მაგრამ NHS და MedlinePlus ასახელებენ ფაქტორებს, რომლებიც მის განვითარებას ხელს უწყობს:

• ხანგრძლივი ყაბზობა და კუჭის მოქმედებისას ძლიერი გაჭინთვა;
• გახანგრძლივებული დიარეა;
• მძიმე ნივთების აწევა;
• ორსულობა;
• ჭარბი წონა და ასაკის მატება;
• უნიტაზზე დიდხანს ჯდომა.

რა შეგიძლია გააკეთო სახლში

NHS-ის თანახმად, ბუასილი ხშირად რამდენიმე დღეში თავისითვე გაივლის. დისკომფორტის შესამსუბუქებლად და პრობლემის თავიდან ასარიდებლად ეს მარტივი ნაბიჯები დაგეხმარება:

• მიიღე ბევრი სითხე და ბოჭკოთი მდიდარი საკვები — ხილი, ბოსტნეული, მთლიანი მარცვლეული, რათა განავალი დარბილდეს;
• დეფეკაციის შემდეგ ანუსის მიდამო ნაზად გაისუფთავე სველი, უსუნო ხელსახოცით ან ქაღალდით;
• ტკივილისას შეგიძლია მიიღო თბილი აბაზანა;
• ეცადე, რეგულარულად იმოძრაო;
• ნუ შეიკავებ თავს, როცა ტუალეტში შესვლა გინდა;
• ზედმეტად ნუ დაიძაბები და უნიტაზზეც დიდხანს ნუ შეყოვნდები — მაგალითად, ტელეფონის სქროლვისას.

აფთიაქებში ბუასილის საწინააღმდეგო სხვადასხვა კრემი, მალამო და სანთელი იყიდება. NHS გვახსენებს, რომ ეს საშუალებები სიმპტომებს კი ამსუბუქებს, მაგრამ ზოგიერთი მათგანის დიდხანს გამოყენება არ შეიძლება. ამიტომ აუცილებლად ჰკითხე ფარმაცევტს, რომელი პრეპარატი ჯობია შენთვის და რამდენი ხანი უნდა მოიხმარო.

როდის მიხვიდე ექიმთან

• თუ ანუსიდან სისხლდენა გაქვს და ეს ექიმს ჯერ არ უნახავს;
• თუ ერთი კვირის შემდეგაც სიმპტომები არ გიმსუბუქდება;
• თუ ბუასილი ხშირად გიმეორდება;
• თუ კუჭის მოქმედების ჩვეული რეჟიმი შეგეცვალა;
• თუ ანუსის გარშემო კვანძს ან ჩირქს ამჩნევ;
• თუ უმიზეზოდ იკლებ წონაში ან მუცლის ტკივილი გაწუხებს.

გაითვალისწინე: მართალია, სისხლდენა ბუასილის ხშირი თანმდევია, მაგრამ ის შეიძლება სხვა, უფრო საყურადღებო დაავადებაზეც მიანიშნებდეს. ამიტომ აუცილებელია, მდგომარეობა სპეციალისტმა შეაფასოს. თუ გაინტერესებს, კონკრეტულად ვის უნდა მიმართო და როგორ ჩაივლის კონსულტაცია, გადახედე ჩვენს სტატიას: პროქტოლოგი.

როდის დაურეკო 112-ს

• თუ ძლიერი სისხლდენა გაქვს და არ ჩერდება;
• თუ განავალი შავი, ფისისებრი ან ძალიან სისხლიანია;
• თუ სისხლდენას თან ახლავს თავბრუსხვევა, ძლიერი სისუსტე ან გონების დაკარგვა;
• თუ გაქვს მწვავე ტკივილი, რომელიც სწრაფად ძლიერდება.

როგორ მკურნალობს ექიმი

კონსერვატიული მკურნალობა

შემთხვევათა უმრავლესობაში ექიმი კვების რაციონის შეცვლას, განავლის დამარბილებელ საშუალებებს და ადგილობრივ კრემს ან სანთელს გირჩევს. ბევრი ადამიანისთვის პრობლემის მოსაგვარებლად ესეც სრულიად საკმარისია.

მცირე პროცედურები

NHS-ის მიხედვით, თუ სახლის მკურნალობა არ შველის, შეიძლება ჩატარდეს მცირე პროცედურა, მაგალითად რეზინის რგოლით ლიგირება: კვანძის ფუძეზე რგოლს ადებენ, რომ კვანძი ჩამოვარდეს. სხვა მეთოდებია სკლეროთერაპია (ინექცია) და კოაგულაცია. ასეთი პროცედურები ხშირად ამბულატორიულად კეთდება.

ოპერაცია

იმ შემთხვევაში, თუ კვანძები დიდი ზომისაა, ხშირად ბრუნდება ან სხვა მეთოდები უშედეგო აღმოჩნდა, ექიმმა შესაძლოა ქირურგიული ჩარევა შემოგთავაზოს — მაგალითად, ჰემოროიდექტომია (კვანძის ამოკვეთა) ან სხვა სახის ოპერაცია. წინასწარ დეტალურად გამოჰკითხე ექიმს, რატომ გირჩევს კონკრეტულ მეთოდს, რამდენ ხანს გაგრძელდება რეაბილიტაცია და რა რისკები ახლავს თან.

რა ხდება ექიმთან ვიზიტზე

ექიმი გკითხავს სიმპტომებზე, განავლის ჩვევებზე, კვებასა და წამლებზე. შემდეგ ანუსის არეს დაათვალიერებს და, საჭიროების შემთხვევაში, თითით გაგსინჯავს. ეს ხანმოკლე პროცედურაა; შეიძლება უსიამოვნო იყოს, მაგრამ, როგორც წესი, მტკივნეული არ არის. ზოგჯერ საჭიროა ანოსკოპია, ანუ ნაწლავის ბოლო ნაწილის დათვალიერება მოკლე მილით. თუ ექიმს სხვა მიზეზის გამორიცხვა სურს, შეიძლება კოლონოსკოპია დაგინიშნოს.

რა ჰკითხო ექიმს

• ნამდვილად ბუასილი მაქვს თუ სხვა რამეა მიზეზი?
• შიდა ბუასილია თუ გარეგანი?
• მკურნალობის რომელ გზას მირჩევთ და რატომ?
• რამდენი დღე უნდა გამოვიყენო დანიშნული კრემი ან სანთელი?
• რა სიმპტომების გაჩენის შემთხვევაში უნდა მოგმართოთ ხელახლა?

პროცედურის ან ოპერაციის შემდეგ

აღდგენის დრო მეთოდზეა დამოკიდებული: მცირე პროცედურის შემდეგ ბევრი ადამიანი ჩვეულ ცხოვრებას მალე უბრუნდება, ოპერაციის შემდეგ კი მეტი დროა საჭირო. ექიმის რჩევით მიიღე ტკივილგამაყუჩებელი, ეცადე, განავალი რბილი იყოს, და მიმართე ექიმს, თუ ძლიერი სისხლდენა, სიცხე ან ძლიერი ტკივილი გაგიჩნდა.

ბუასილი ორსულობისას და მშობიარობის შემდეგ

NHS-ის ინფორმაციით, ორსულობის პერიოდში ბუასილი საკმაოდ ხშირია. ამის მიზეზი ის არის, რომ ჰორმონალური ცვლილებები და მზარდი საშვილოსნო სისხლძარღვებზე ზეწოლას ახდენს, თანაც ამ დროს ყაბზობაც ხშირდება. შვების მისაღებად შეგიძლია იგივე ხერხები გამოიყენო: მიირთვა ბოჭკოვანი საკვები, სვა საკმარისი წყალი და იმოძრაო. თუმცა გახსოვდეს, რომ ნებისმიერი კრემის ან წამლის გამოყენებამდე აუცილებლად უნდა გაიარო კონსულტაცია ექიმთან, ბებიაქალთან ან ფარმაცევტთან. საბედნიეროდ, მშობიარობის შემდეგ ბუასილი ხშირად თავისით ქრება. ორსულობასთან დაკავშირებულ სხვა საინტერესო საკითხებს ჩვენს „9 თვის“ განყოფილებაში გაეცნობი.

ბავშვები და ბუასილი

ბავშვებში ბუასილი იშვიათია. თუ ბავშვის განავალზე სისხლს შეამჩნევ, მიზეზი ხშირად ყაბზობით გამოწვეული ნაპრალია. ნებისმიერ შემთხვევაში მიმართე პედიატრს.

გავრცელებული მითები

„ბუასილი ცივ ზედაპირზე ჯდომისგან ჩნდება“

სანდო სამედიცინო წყაროები, მათ შორის NHS, ცივზე ჯდომას ბუასილის გამომწვევ მიზეზად საერთოდ არ განიხილავს. რეალური რისკ-ფაქტორები ყაბზობა, ძლიერი დაძაბვა, ორსულობა და ჭარბი წონაა.

„ბუასილი სამუდამოდ რჩება“

ხშირად ის თავისით ან მარტივი მკურნალობით ქრება. განმეორების თავიდან ასაცილებლად მთავარია ყაბზობის პრევენცია.

გაინტერესებს, რატომ ირჩევს ზოგი პაციენტი ქალ ექიმს? წაიკითხე სტატია ქალი პროქტოლოგი. ექიმის არჩევაში ჩვენი გზამკვლევიც დაგეხმარება: რომელ ექიმთან მივიდე.

ხშირად დასმული კითხვები

ბუასილი თავისით გაივლის?

ხშირ შემთხვევაში, კი. NHS-ის ცნობით, ბუასილი ბევრჯერ რამდენიმე დღეში თავისითვე ქრება. მაგრამ თუ ჩივილები ერთ კვირაზე მეტხანს გაგიგრძელდა ან სისხლდენა გაქვს, აუცილებლად ეჩვენე ექიმს.

ბუასილი კიბოში გადაიზრდება?

არა, ბუასილი სიმსივნე არ არის და ის კიბოში არასდროს გადაიზრდება. თუმცა, მსგავსი ნიშნები — თუნდაც სისხლდენა — შეიძლება სხვა დაავადებებსაც ჰქონდეს, ამიტომ მდგომარეობა მაინც ექიმმა უნდა შეაფასოს.

რეზინის რგოლით ლიგირება მტკივნეულია?

პროცედურის შემდეგ ზოგს რამდენიმე დღე დისკომფორტი აქვს. ჰკითხე ექიმს, რას უნდა ელოდო და როგორ შეგიმსუბუქდება.

რამდენ ხანს შეიძლება ბუასილის კრემის გამოყენება?

ეს კონკრეტულ წამალზეა დამოკიდებული, რადგან ზოგიერთი მათგანის წასმა მხოლოდ მოკლე პერიოდით არის დასაშვები. ყოველთვის ყურადღებით გაეცანი ინსტრუქციას და მიჰყევი ფარმაცევტის ან ექიმის დანიშნულებას.

ბუასილი ყველაზე ხშირად რა ასაკში ჩნდება?

ბუასილი შეიძლება ნებისმიერ ზრდასრულს გაუჩნდეს. მისი რისკი იზრდება ყაბზობით, ორსულობით და ჭარბი წონით. ბავშვებში ის იშვიათია.

შემიძლია ბუასილით ველოსიპედით ვიარო?

თუ ამჩნევ, რომ ჯდომა ტკივილს გიძლიერებს, აჯობებს, რამდენიმე დღით თავი შეიკავო და შეისვენო. ხოლო თუ დისკომფორტი ხშირად გაწუხებს, ამაზე ექიმს გაესაუბრე.

ვარჯიში ბუასილს აუარესებს?

ზომიერი ფიზიკური აქტივობა პირიქით, სასარგებლოა, რადგან ყაბზობის რისკს ამცირებს. თუმცა, NHS-ის მიხედვით, მძიმე წონების აწევამ შეიძლება ბუასილის განვითარებას შეუწყოს ხელი. თუ მძიმე ფიზიკური დატვირთვა გიწევს, ჯობია, რჩევა ექიმს ჰკითხო.

ამავე რუბრიკაში:

ქალი პროქტოლოგი: როგორ იპოვო და იგრძნო თავი კომფორტულად