პუდელი (Poodle) ხვეულბეწვიანი, ელეგანტური და ძალიან ჭკვიანი ძაღლია. სამი ზომისაა: სტანდარტული, მინიატურული და ჯუჯა (ტოი). AKC ამბობს, რომ ხვეული ბეწვის ქვეშ მოხდენილი ათლეტი იმალება. აქ ნახავ, საიდან მოდის ჯიში, რა ზომისაა, როგორ მოუარო და რა უნდა იცოდე ჯანმრთელობაზე.
პუდელის წარმოშობა
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, პუდელი გერმანიიდან მოდის, სადაც იხვზე მონადირეებისთვის წყლიდან ნადირის მომტან ძაღლად გამოიყვანეს. მისი წინაპრები ევროპის სხვადასხვა წყლის ძაღლები იყვნენ. ცნობილი ვარცხნილობაც პრაქტიკულია: უკანა ნაწილს კრეჭდნენ, რომ ძაღლს ცურვა გაადვილებოდა, ხოლო სახსრებსა და კუდის წვერზე დატოვებული ბეწვი სიცივისგან იცავდა.
მინიატურული და ჯუჯა პუდელი სტანდარტულის დაპატარავებით მიიღეს. სამივე ერთ სტანდარტს იზიარებს.
ზომა, წონა და სიცოცხლის ხანგრძლივობა
ამერიკული კინოლოგიური კლუბის (AKC) მონაცემები:
| ზომა | სიმაღლე მინდაოში | წონა |
|---|---|---|
| სტანდარტული | 38 სმ-ზე მეტი | მამრი 27–32 კგ, მდედრი 18–23 კგ |
| მინიატურული | 25–38 სმ | 4,5–7 კგ |
| ჯუჯა (ტოი) | 25 სმ-მდე | 2–3 კგ |
AKC სამივე ზომისთვის სიცოცხლის ხანგრძლივობად 10–18 წელს მიუთითებს. 2024 წლის ბრიტანულმა კვლევამ საშუალოდ 14 წელი აჩვენა.
ხასიათი
პუდელი ძალიან ჭკვიანი, ენერგიული და კომუნიკაბელური ჯიშია. სტენლი კორენის 1994 წლის წიგნში ის 130 ჯიშს შორის მეორე ადგილზეა ადამიანისგან სწავლის უნარით. ჯიშის სტანდარტში მორცხვობა ან აგრესიულობა სერიოზულ ნაკლად ითვლება.
მოძრაობა და წვრთნა
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი სამივე ზომისთვის დღეში 1 საათამდე ფიზიკურ დატვირთვას გირჩევს. პუდელი ადვილად სწავლობს, ამიტომ ახალი ბრძანებები და ძებნის თამაშები მას გონებრივადაც დატვირთავს. ულუფა შეფუთვაზე მითითებული ნორმის მიხედვით აწონე.
ბეწვის მოვლა
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, პუდელის ბეწვი არ ცვივა, მაგრამ ყოველდღე დავარცხნა სჭირდება, თორემ იხლართება. რეგულარული შეკრეჭაც საჭიროა. სეირნობის შემდეგ საკუთარი, მყუდრო ადგილი მოუწყვე. იდეები ნახე ძაღლის საწოლების სტატიაში.
ჯანმრთელობა
- ცხიმოვანი ჯირკვლების ანთება (სებაცეური ადენიტი): კანის დაავადება, პუდელების დაახლოებით 2,7%-ში გვხვდება.
- ადისონის დაავადება: თირკმელზედა ჯირკვლის ფუნქციის დარღვევა.
- თვალის ბადურის პროგრესული ატროფია (PRA) და სტანდარტულ პუდელში ფონ ვილებრანდის დაავადება (სისხლის შედედების დარღვევა). ორივესთვის დნმ-ტესტი არსებობს.
ჯანმრთელობის ნებისმიერ ცვლილებაზე ვეტერინარს მიმართე.
როგორ შეარჩიო ლეკვი და რა შეამოწმო მომშენებელთან
ცხოველთა დაცვის ბრიტანული ორგანიზაცია RSPCA გირჩევს, პირველ რიგში თავშესაფრიდან აყვანაზე იფიქრო. თუ მაინც მომშენებლისგან ყიდულობ, ეს წესები დაგეხმარება:
- დედა და ლეკვები ერთად ნახე. RSPCA-ს რჩევით, ლეკვი ყოველთვის დედასთან ერთად უნდა ნახო. თუ მომშენებელი ან ვითარება ეჭვს გიჩენს, ნუ იყიდი.
- ფრთხილად იყავი ინტერნეტ-განცხადებებთან. RSPCA-ს მონაცემებით, ლეკვებით ვაჭრობაზე შემოსული ზარების 87% ინტერნეტით ნაყიდ ცხოველებს ეხება.
- მოითხოვე მშობლების ჯანმრთელობის შემოწმების შედეგები. ბრიტანეთის სამეფო კინოლოგიური კლუბი (RKC) ამ ჯიშისთვის შემდეგ შემოწმებებს ითვალისწინებს:
- სტანდარტული: დნმ-ტესტები PRA (rcd4 და prcd) და ფონ ვილებრანდის დაავადებაზე, თვალის შემოწმება და მენჯ-ბარძაყის რენტგენი (BVA/KC);
- მინიატურული: დნმ-ტესტები ოსტეოქონდროდისპლაზიასა (OC) და PRA (prcd)-ზე, თვალის შემოწმება და მენჯ-ბარძაყის რენტგენი.
ლეკვთან ერთად მიიღე დოკუმენტები: ვაქცინაციის ჩანაწერი და, თუ არის, საჯიშე მოწმობა. ვაქცინაციის გრაფიკი ვეტერინართან შეათანხმე.
პუდელი ოჯახში, ბავშვებთან და ბინაში
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი სტანდარტული პუდელისთვის დიდ სახლსა და დიდ ეზოს გირჩევს, მინიატურულისთვის კი პატარა სახლსა და პატარა ან საშუალო ეზოს. ამიტომ ბინაში ცხოვრებისთვის პატარა ზომები უფრო მოსახერხებელია. პუდელი კომუნიკაბელურია და ოჯახთან ერთად ყოფნა უყვარს.
რა ხარჯებს უნდა ელოდო
ზუსტ ფასებს აქ ვერ დაგისახელებ, რადგან ისინი მომშენებელზე, ქალაქსა და კლინიკაზე დამოკიდებულია. თუმცა ხარჯი ძირითადად ამ პუნქტებისგან შედგება:
- ლეკვის ფასი ან თავშესაფრის შემოწირულობა;
- საკვები, რომლის რაოდენობაც ძაღლის ზომაზეა დამოკიდებული;
- ვაქცინაცია, პარაზიტების საწინააღმდეგო საშუალებები და რეგულარული ვეტერინარული შემოწმება;
- ინვენტარი: საბელი, საყელო, ჯამები, სათამაშოები და საწოლი;
- რეგულარული შეკრეჭა პარიკმახერთან;
- მოულოდნელი მკურნალობა. RSPCA გირჩევს, ძაღლი დააზღვიო ვეტერინარული ხარჯებისთვის, თუ ეს შესაძლებელია.
მოკლედ: შენთვის არის პუდელი?
სანამ გადაწყვეტ, შეადარე შენი ცხოვრების წესი ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მონაცემებს ამ ჯიშზე:
| მოძრაობა | დღეში 1 საათამდე |
| სახლის ზომა | სტანდარტულს დიდი სახლი, მინიატურულს პატარა |
| დავარცხნა | ყოველდღე |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 12 წელზე მეტი |
თუ ყოველდღე ამდენ დროს ვერ გამოყოფ ან სახლი არ შეესაბამება, უმჯობესია სხვა ჯიში აირჩიო.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს ცოცხლობს პუდელი?
AKC 10–18 წელს მიუთითებს. 2024 წლის ბრიტანულმა კვლევამ საშუალოდ 14 წელი აჩვენა.
ცვივა პუდელის ბეწვი?
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, არა. AKC მის ბეწვს „დაბალალერგიულს“ უწოდებს. თუ ალერგია გაქვს, ყიდვამდე ექიმს ჰკითხე.
რომელი ზომის პუდელი ავირჩიო?
ბინისთვის მინიატურული ან ჯუჯა უფრო მოსახერხებელია. სტანდარტულს დიდი სახლი და ეზო სჭირდება.
რატომ კრეჭენ პუდელს ასე უცნაურად?
ტრადიციული შეკრეჭა ცურვას უადვილებდა, სახსრებზე დატოვებული ბეწვი კი სიცივისგან იცავდა.
სახელს ეძებ? ნახე ძაღლის სახელები. სხვა ჯიშების შესახებ წაიკითხე ძაღლის ჯიშების გვერდზე, მაგალითად პომერანიული შპიცი და შიცუ.