ინგლისური არაწესიერი ზმნები — სია, თარგმანი, დამახსოვრება

ინგლისურის სწავლისას ადრე თუ გვიან ყველა არაწესიერ ზმნებს აწყდება: go – went – gone, see – saw – seen… ამ სტატიაში ნახავ ყველაზე ხშირ არაწესიერ ზმნებს სამივე ფორმით და ქართული თარგმანით, გაიგებ, როგორ დააჯგუფო ისინი, რომ ადვილად დაიმახსოვრო, და მიიღებ მარტივ ხერხებს სწავლისთვის. სია British Council-ის LearnEnglish-ის მასალას ეყრდნობა.

რა არის არაწესიერი ზმნა

ინგლისურ ენაში ზმნების უმრავლესობა წესიერია. ეს ნიშნავს, რომ მათი წარსული დრო და მიმღეობა სტანდარტულად, -ed დაბოლოების დამატებით იწარმოება. მაგალითად: work → worked, play → played, listen → listened.

თუმცა, როგორც British Council განმარტავს, ყოველდღიურ საუბარში ყველაზე ხშირად გამოყენებული ბევრი ზმნა არაწესიერია. მათ წარსულ ფორმებს -ed არ ემატება და ისინი, უბრალოდ, ზეპირად უნდა დაიმახსოვრო. მაგალითად: go → went, take → took, buy → bought.

სამი ფორმა: როდის რომელი გამოვიყენოთ

საწყისი ფორმა (base form, იგივე V1): I go to school. — სკოლაში დავდივარ;
წარსული დრო (past simple, V2): I went to school yesterday. — გუშინ სკოლაში წავედი;
წარსული მიმღეობა (past participle, V3), რომელიც გვჭირდება, მაგალითად, სრულ დროებში: I have gone… ან ვნებით გვარში: The letter was written…

საბედნიეროდ, ერთი კარგი ამბავიც გვაქვს! British Council-ის LearnEnglish Teens შეგვახსენებს, რომ წარსული დროის ფორმა პირების მიხედვით არ იცვლება: I made, you made, she made, they made. კითხვითი და უარყოფითი ფორმები კი დამხმარე did ზმნითა და საწყისი ფორმით იწყობა: I didn’t go. Did you see it? ერთადერთი გამონაკლისია ზმნა be: I/he/she/it was, ხოლო you/we/they were.

არაწესიერი ზმნების სია თარგმანით

საწყისი (V1)	წარსული (V2)	მიმღეობა (V3)	თარგმანი
be	was / were	been	ყოფნა
begin	began	begun	დაწყება
break	broke	broken	გატეხა
bring	brought	brought	მოტანა
buy	bought	bought	ყიდვა
build	built	built	აშენება
choose	chose	chosen	არჩევა
come	came	come	მოსვლა
cost	cost	cost	ღირება
cut	cut	cut	ჭრა
do	did	done	კეთება
draw	drew	drawn	ხატვა
drive	drove	driven	მართვა (მანქანის)
eat	ate	eaten	ჭამა
feel	felt	felt	გრძნობა
find	found	found	პოვნა
get	got	got	მიღება, შოვნა
give	gave	given	მიცემა
go	went	gone	წასვლა
have	had	had	ქონა
hear	heard	heard	გაგონება
hold	held	held	დაჭერა
keep	kept	kept	შენახვა
know	knew	known	ცოდნა
leave	left	left	დატოვება, წასვლა
lead	led	led	წაყვანა, ხელმძღვანელობა
let	let	let	ნების დართვა
lie	lay	lain	წოლა
lose	lost	lost	დაკარგვა
make	made	made	გაკეთება, დამზადება
mean	meant	meant	ნიშნავს, გულისხმობა
meet	met	met	შეხვედრა
pay	paid	paid	გადახდა
put	put	put	დადება
run	ran	run	სირბილი
say	said	said	თქმა
see	saw	seen	დანახვა
sell	sold	sold	გაყიდვა
send	sent	sent	გაგზავნა
set	set	set	დაყენება
sit	sat	sat	ჯდომა
speak	spoke	spoken	ლაპარაკი
spend	spent	spent	დახარჯვა, გატარება
stand	stood	stood	დგომა
take	took	taken	აღება
teach	taught	taught	სწავლება
tell	told	told	მოყოლა, თქმა
think	thought	thought	ფიქრი
understand	understood	understood	გაგება
wear	wore	worn	ტარება (ტანსაცმლის)
win	won	won	მოგება
write	wrote	written	წერა

ეს ჩამონათვალი British Council LearnEnglish-ის მასალებს (ბრიტანულ ინგლისურს) ეფუძნება. გაითვალისწინე, რომ ქართული თარგმანი ზმნის მხოლოდ ძირითად მნიშვნელობას გადმოსცემს, კონტექსტის მიხედვით კი სიტყვამ შესაძლოა სხვა დატვირთვაც შეიძინოს.

British Council-ის საწყისი დონის სიაში სხვა ნაცნობ ზმნებსაც შეხვდები, მაგალითად: catch – caught, drink – drank, fall – fell, fly – flew, forget – forgot, read – read, sleep – slept, swim – swam, wake – woke (წარსული ფორმა).

მასწავლებელი დაფასთან მოსწავლეებს ესაუბრება

როგორ დავაჯგუფოთ ზმნები დასამახსოვრებლად

BBC Learning English გირჩევს, არაწესიერი ზმნები ფორმების რაოდენობის მიხედვით დააჯგუფო:

1. სამივე ფორმა უცვლელია

cut – cut – cut, let – let – let, put – put – put, shut – shut – shut. ამავე ჯგუფს მიეკუთვნება cost და set.

2. მეორე და მესამე ფორმა ერთნაირია (V2 = V3)

find – found – found, have – had – had, lose – lost – lost, meet – met – met, say – said – said, tell – told – told.

აქვე პატარა „ოჯახებსაც“ აღმოაჩენ, რომლებიც ერთნაირად მთავრდება. მაგალითად, -ought დაბოლოებით: buy – bought, bring – brought, think – thought (და მსგავსი ჟღერადობის teach – taught).

3. სამივე ფორმა განსხვავებულია

break – broke – broken, choose – chose – chosen, see – saw – seen, take – took – taken, write – wrote – written.

როგორ დავიმახსოვროთ მარტივად

აი, რას გვირჩევს British Council-ის LearnEnglish Teens ზმნების უკეთ ასათვისებლად:

დაამზადე ბარათები: ფურცლის ერთ მხარეს საწყისი ფორმა დაწერე, მეორეზე — წარსული და საკუთარი თავი გამოცადე;
შეადგინე წინადადებები: მოიფიქრე და ჩამოწერე მაგალითები სხვადასხვა ზმნის გამოყენებით, მათ შორის უარყოფით ფორმაშიც;
შექმენი პატარა ისტორიები: დაწერე მოკლე ამბავი — თუნდაც იმაზე, თუ როგორ გაატარე გასული შაბათ-კვირა;
ონლაინ სავარჯიშოები: British Council-ის LearnEnglish და LearnEnglish Teens-ის საიტებზე უფასო სავარჯიშოებია.

თუ ბავშვთან ერთად მეცადინეობ, ბარათებით სწავლა შეგიძლია თამაშადაც აქციო: ერთი ამბობს საწყის ფორმას „go“, მეორე კი სწრაფად პასუხობს — „went, gone“.

ბავშვი და მშობელი ბარათებით თამაშობენ სამზარეულოში

სხვა სასარგებლო რჩევებს ჩვენს ინგლისური ენის შესწავლის განყოფილებაში გაეცნობი.

ხშირად დასმული კითხვები

რამდენი არაწესიერი ზმნა არსებობს ინგლისურში?

ზუსტი რაოდენობა სხვადასხვა წყაროში განსხვავებულია. დამწყებთათვის მთავარია ყველაზე გავრცელებული ზმნების სწავლა, სწორედ ისეთების, ჩვენს სიაში რომ შეხვდები.

რას ნიშნავს V1, V2 და V3?

ეს ზმნის სამი ფორმის პირობითი აღნიშვნაა: საწყისი ფორმა (go), წარსული დრო (went) და წარსული მიმღეობა (gone).

რატომ გვხვდება learnt და არა learned?

British Council-ის ბრიტანულ მასალებში სწორედ learn – learnt ფორმა გამოიყენება.

იცვლება თუ არა წარსული ფორმა პირების მიხედვით?

არა, პირების მიხედვით მხოლოდ be ზმნა იცვლება (was/were). სხვა დანარჩენი უცვლელია: I went, she went, they went.

ინგლისური ენის არაწესიერი ზმნები — სია თარგმანით და როგორ დავიმახსოვროთ