დობერმანი (Dobermann, Doberman Pinscher) ელეგანტური, ძლიერი და ჭკვიანი ძაღლია, რომელიც დამცველად გამოიყვანეს. დღეს პოლიციაშიც მუშაობს და ოჯახის საყვარელი ძაღლიცაა. აქ ნახავ, საიდან მოდის ჯიში, რა ზომისაა, როგორ მოუარო და რა უნდა იცოდე მის ჯანმრთელობაზე, განსაკუთრებით გულზე.
დობერმანის წარმოშობა
ჯიში 1880-იან წლებში გამოიყვანა კარლ ფრიდრიხ ლუი დობერმანმა, გადასახადების ამკრეფმა ქალაქ აპოლდიდან (გერმანია). მას სამსახურისთვის შთამბეჭდავი გარეგნობის ძაღლი სჭირდებოდა, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში დაიცავდა.
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, პინჩერის საფუძველს დაემატა ვაიმარანერის, გრეიჰაუნდის, მანჩესტერ-ტერიერის, როტვეილერისა და გერმანული ნაგაზის სისხლი. გერმანიის კინოლოგიურმა კლუბმა ჯიში 1899 წელს აღიარა.
ზომა, წონა და სიცოცხლის ხანგრძლივობა
ამერიკული კინოლოგიური კლუბის (AKC) მონაცემებით:
| მაჩვენებელი | მამრი | მდედრი |
|---|---|---|
| სიმაღლე მინდაოსთან | 66–71 სმ | 61–66 სმ |
| წონა | 34–45 კგ | 27–41 კგ |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 10–12 წელი | |
2024 წლის ბრიტანულმა კვლევამ ჯიშის საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობა 11,2 წლით განსაზღვრა.
ხასიათი
დობერმანს ხშირად „მძვინვარე და აგრესიულ“ ძაღლად წარმოიდგენენ, თუმცა ის, პირველ რიგში, სამუშაო ძაღლია. ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი წერს, რომ ჭკუისა და კარგად წვრთნადობის გამო მას არმიასა და პოლიციაში იყენებენ დარაჯად, კვალის მაძიებლად და სხვა როლებში. კლუბის თქმით, ერთგული და მორჩილი ბუნება მას შესანიშნავ ოჯახის ძაღლადაც აქცევს.
ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, დობერმანი სხვა ჯიშებთან შედარებით ძალიან მოთამაშეა.
მოძრაობა და კვება
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი დობერმანისთვის დღეში 2 საათზე მეტ მოძრაობას მიუთითებს და დიდ სახლსა და დიდ ეზოს ურჩევს. ფიზიკურ დატვირთვასთან ერთად გონებრივიც სჭირდება: მორჩილების ვარჯიში, კვალის ძებნა, სპორტული დისციპლინები. ულუფა წონისა და დატვირთვის მიხედვით ვეტერინარს შეუთანხმე.
ბეწვის მოვლა
ბეწვი მოკლეა და ცვივა. კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, დავარცხნა კვირაში ერთხელ საკმარისია. მოკლე ბეწვი ცუდად იცავს სიცივისგან, ამიტომ ცივ ამინდში თბილი, მყუდრო ადგილი სჭირდება. იდეები ნახე ძაღლის საწოლების სტატიაში.
წვრთნის რჩევები
- დობერმანი ჭკვიანია და ადვილად სწავლობს, ამიტომ წვრთნა ლეკვობიდანვე დაიწყე.
- ლეკვი ადრევე გააცანი სხვადასხვა ადამიანს, ძაღლს, ხმას და ადგილს.
- თუ დიდი, ძლიერი ძაღლის გამოცდილება არ გაქვს, პროფესიონალ კინოლოგთან ერთად იმუშავე.
ჯანმრთელობა
ჯიშის მთავარი პრობლემა გულია:
- დილატაციური კარდიომიოპათია (DCM): გულის კუნთის დაავადება ამ ჯიშში ხშირია. ამერიკული მონაცემებით, დობერმანების 5,8–7,3%-ს აღენიშნება. დობერმანებში ის უფრო მძიმედ მიმდინარეობს, ვიდრე სხვა ჯიშებში, და ხშირად ფატალურია. დაავადებული ძაღლების დაახლოებით მეოთხედი უეცრად იღუპება.
- ფონ ვილებრანდის დაავადება: სისხლის შედედების მემკვიდრეობითი დარღვევა. ამისთვის არსებობს დნმ-ტესტი (vWD1).
გულის რეგულარული შემოწმება ვეტერინართან განიხილე, მით უმეტეს, ასაკთან ერთად.
როგორ შეარჩიო ლეკვი და რა შეამოწმო მომშენებელთან
ბრიტანული ცხოველთა დაცვის ორგანიზაცია RSPCA გირჩევს, პირველ რიგში თავშესაფრიდან აყვანაზე იფიქრო. თუ მაინც მომშენებლისგან ყიდულობ, ეს წესები დაგეხმარება:
- დედა და ლეკვები ერთად ნახე. RSPCA-ს რჩევით, ლეკვი ყოველთვის დედასთან ერთად უნდა ნახო. თუ მომშენებელი ან ვითარება ეჭვს გიჩენს, ნუ იყიდი.
- ფრთხილად იყავი ინტერნეტ-განცხადებებთან. RSPCA-ს მონაცემებით, ლეკვებით ვაჭრობაზე შემოსული ზარების 87% ინტერნეტით ნაყიდ ცხოველებს ეხება.
- მოითხოვე მშობლების ჯანმრთელობის შემოწმების შედეგები. ბრიტანეთის სამეფო კინოლოგიური კლუბი (RKC) ამ ჯიშისთვის შემდეგ შემოწმებებს ითვალისწინებს:
- დნმ-ტესტები vWD1 (ფონ ვილებრანდის დაავადება) და DINGS2;
- თვალების შემოწმება (BVA/RKC/ISDS სქემა);
- მენჯ-ბარძაყის დისპლაზიის შეფასება (BVA/RKC სქემა).
ჰკითხე მომშენებელს მშობლების გულის შემოწმებაზეც. ლეკვთან ერთად მიიღე დოკუმენტები: ვაქცინაციის ჩანაწერი და, თუ არის, საჯიშე მოწმობა. ვაქცინაციის გრაფიკი ვეტერინართან შეათანხმე.
დობერმანი ოჯახში, ბავშვებთან და ბინაში
კარგად გაწვრთნილი და სოციალიზებული დობერმანი ოჯახის კარგი წევრია. თუმცა დიდი და ძლიერი ძაღლია, ამიტომ ბავშვთან თამაშს ყოველთვის თვალი ადევნე. კლუბი მისთვის დიდ სახლსა და დიდ ეზოს მიუთითებს, ამიტომ პატარა ბინა საუკეთესო არჩევანი არ არის.
რა ხარჯებს უნდა ელოდო
ზუსტ ფასებს აქ არ მოგცემ, რადგან ისინი მომშენებელზე, ქალაქსა და კლინიკაზე დამოკიდებულია. თუმცა ხარჯი ძირითადად ამ ნაწილებისგან შედგება:
- ლეკვის ფასი ან თავშესაფრის შემოწირულობა;
- საკვები, რომლის რაოდენობაც ძაღლის ზომაზეა დამოკიდებული;
- ვაქცინაცია, პარაზიტების საწინააღმდეგო საშუალებები და რეგულარული ვეტერინარული შემოწმება;
- ინვენტარი: საბელი, საყელო, ჯამები, სათამაშოები და საწოლი;
- წვრთნის კურსი ან კინოლოგის მომსახურება;
- გულის შემოწმება ვეტერინართან;
- მოულოდნელი მკურნალობა. RSPCA გირჩევს, ძაღლი დააზღვიო ვეტერინარული ხარჯებისთვის, თუ ეს შესაძლებელია.
მოკლედ: შენთვის არის დობერმანი?
სანამ გადაწყვეტ, შეადარე შენი ცხოვრების წესი ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მონაცემებს ამ ჯიშზე:
| მოძრაობა | დღეში 2 საათზე მეტი |
| სახლის ზომა | დიდი სახლი და დიდი ეზო |
| დავარცხნა | კვირაში ერთხელ |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 10 წელზე მეტი |
თუ ყოველდღე ამდენ დროს ვერ გამოყოფ ან სახლი არ შეესაბამება, უმჯობესია სხვა ჯიში აირჩიო.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს ცოცხლობს დობერმანი?
AKC-ის მონაცემებით 10–12 წელი. 2024 წლის ბრიტანულმა კვლევამ საშუალოდ 11,2 წელი აჩვენა.
აგრესიულია დობერმანი?
მას ხშირად აგრესიულად წარმოიდგენენ, თუმცა ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი მას ერთგულ და მორჩილ ძაღლად აღწერს, რომელიც ოჯახის კარგი წევრია. სოციალიზაცია და წვრთნა აუცილებელია.
რა დაავადება ემართება დობერმანს ყველაზე ხშირად?
დილატაციური კარდიომიოპათია, გულის კუნთის დაავადება.
ვინ შექმნა დობერმანი?
ლუი დობერმანმა, გადასახადების ამკრეფმა ქალაქ აპოლდიდან (გერმანია).
სახელს ეძებ? ნახე ძაღლის სახელები. სხვა ჯიშების შესახებ წაიკითხე ძაღლის ჯიშების გვერდზე, მაგალითად როტვეილერი და კანე კორსო.