ბორდერ კოლი (Border Collie) ბრიტანული მწყემსი ძაღლია, რომელიც ჭკუითა და ენერგიით არის ცნობილი. AKC მას „საოცრად გონიერ მუშაკს“ უწოდებს და აფრთხილებს, რომ ის შეიძლება ზედმეტი აღმოჩნდეს იმ პატრონისთვის, ვისაც მისი დასაქმების დრო და ენერგია არ აქვს. აქ ნახავ, საიდან მოდის ჯიში, რა ზომისაა და ვისთვის გამოდგება.
ბორდერ კოლის წარმოშობა
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, სახელი ინგლისის, შოტლანდიისა და უელსის სასაზღვრო რეგიონებიდან მოდის (border ინგლისურად საზღვარია), სადაც ეს ძაღლები მთებში ცხვარს მწყემსავდნენ. დღესაც ცხვარსა და მსხვილფეხა საქონელს მწყემსავს. თანამედროვე ბორდერ კოლების დიდი ნაწილი წარმოშობით ძაღლს, სახელად ოლდ ჰემპს, უკავშირდება, რომელიც 1893 წელს ნორთამბერლენდში დაიბადა. ტერმინი „ბორდერ კოლი“ 1915 წელს გამოიყენეს პირველად.
ზომა, წონა და სიცოცხლის ხანგრძლივობა
ამერიკული კინოლოგიური კლუბის (AKC) მონაცემები:
| მაჩვენებელი | მამრი | მდედრი |
|---|---|---|
| სიმაღლე მინდაოში | 48–56 სმ | 46–53 სმ |
| წონა | 14–25 კგ | |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 12–15 წელი | |
2024 წლის ბრიტანულმა კვლევამ ჯიშის საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობა 13,1 წლად განსაზღვრა.
ხასიათი
ბორდერ კოლი ხშირად ყველაზე ჭკვიან ჯიშად მოიხსენიება. ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის თქმით, ბუნებრივი აქტიურობისა და გონიერების გამო ის მუდმივად უნდა იყოს დაკავებული, რომ სრულფასოვნად იცხოვროს. AKC დასძენს, რომ სამუშაო დღის შემდეგ ის სიამოვნებით მშვიდდება და პატრონთან ერთად ისვენებს.
მოძრაობა და წვრთნა
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი ბორდერ კოლისთვის დღეში 2 საათზე მეტ ფიზიკურ დატვირთვას გირჩევს. მისი სისწრაფე და ჭკუა კარგად ვლინდება მორჩილების შეჯიბრებებში, აჯილიტიში და ასაფეთქებელი ნივთიერებებისა და ნარკოტიკების მოძებნაშიც. მარტო სეირნობა მას არ ეყოფა: ახალი ბრძანებები, თამაშები და დავალებები გონებრივადაც დატვირთავს.
ბეწვის მოვლა
ბეწვი ორფენიანია და ცვივა. ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი კვირაში ერთზე მეტჯერ დავარცხნას გირჩევს. აქტიური დღის შემდეგ ძაღლს საკუთარი, მშვიდი ადგილი სჭირდება. იდეები ნახე ძაღლის საწოლების სტატიაში.
ჯანმრთელობა
- სმენის დაკარგვა: შეიძლება იყოს თანდაყოლილი, ლეკვობიდანვე, ან ზრდასრულ ასაკში განვითარდეს.
- ჩაკეტილი ნეიტროფილების სინდრომი (TNS): მემკვიდრეობითი დაავადება, რომელიც იმუნიტეტს აზიანებს. დნმ-ტესტი არსებობს.
- კოლის თვალის ანომალია (CEA) და ზოგიერთი სხვა მემკვიდრეობითი დაავადება, რომელთათვისაც დნმ-ტესტები არსებობს.
ჯანმრთელობის ნებისმიერ ცვლილებაზე ვეტერინარს მიმართე.
როგორ შეარჩიო ლეკვი და რა შეამოწმო მომშენებელთან
ცხოველთა დაცვის ბრიტანული ორგანიზაცია RSPCA გირჩევს, პირველ რიგში თავშესაფრიდან აყვანაზე იფიქრო. თუ მაინც მომშენებლისგან ყიდულობ, ეს წესები დაგეხმარება:
- დედა და ლეკვები ერთად ნახე. RSPCA-ს რჩევით, ლეკვი ყოველთვის დედასთან ერთად უნდა ნახო. თუ მომშენებელი ან ვითარება ეჭვს გიჩენს, ნუ იყიდი.
- ფრთხილად იყავი ინტერნეტ-განცხადებებთან. RSPCA-ს მონაცემებით, ლეკვებით ვაჭრობაზე შემოსული ზარების 87% ინტერნეტით ნაყიდ ცხოველებს ეხება.
- მოითხოვე მშობლების ჯანმრთელობის შემოწმების შედეგები. ბრიტანეთის სამეფო კინოლოგიური კლუბი (RKC) ამ ჯიშისთვის შემდეგ შემოწმებებს ითვალისწინებს:
- თვალის შემოწმება და გონიოსკოპია (BVA/KC/ISDS);
- დნმ-ტესტები: CEA/CH, CL, IGS, MDR1, TNS, SN, GGD და Raine-ის სინდრომი;
- მენჯ-ბარძაყისა და იდაყვის რენტგენი (BVA/KC) და სმენის შემოწმება BAER ტესტით.
ლეკვთან ერთად მიიღე დოკუმენტები: ვაქცინაციის ჩანაწერი და, თუ არის, საჯიშე მოწმობა. ვაქცინაციის გრაფიკი ვეტერინართან შეათანხმე.
ბორდერ კოლი ოჯახში და ბინაში
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი ბორდერ კოლისთვის პატარა სახლსა და დიდ ეზოს გირჩევს. ყველაზე მთავარი მაინც დროა: ეს ჯიში უკეთ უხდება აქტიურ ოჯახს, რომელსაც ყოველდღე შეუძლია ძაღლთან ერთად ბევრი სირბილი, თამაში და ვარჯიში.
რა ხარჯებს უნდა ელოდო
ზუსტ ფასებს აქ ვერ დაგისახელებ, რადგან ისინი მომშენებელზე, ქალაქსა და კლინიკაზე დამოკიდებულია. თუმცა ხარჯი ძირითადად ამ პუნქტებისგან შედგება:
- ლეკვის ფასი ან თავშესაფრის შემოწირულობა;
- საკვები, რომლის რაოდენობაც ძაღლის ზომაზეა დამოკიდებული;
- ვაქცინაცია, პარაზიტების საწინააღმდეგო საშუალებები და რეგულარული ვეტერინარული შემოწმება;
- ინვენტარი: საბელი, საყელო, ჯამები, სათამაშოები და საწოლი;
- წვრთნის ან აჯილიტის კურსები;
- მოულოდნელი მკურნალობა. RSPCA გირჩევს, ძაღლი დააზღვიო ვეტერინარული ხარჯებისთვის, თუ ეს შესაძლებელია.
მოკლედ: შენთვის არის ბორდერ კოლი?
სანამ გადაწყვეტ, შეადარე შენი ცხოვრების წესი ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მონაცემებს ამ ჯიშზე:
| მოძრაობა | დღეში 2 საათზე მეტი |
| სახლის ზომა | პატარა სახლი და დიდი ეზო |
| დავარცხნა | კვირაში ერთზე მეტჯერ |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 12 წელზე მეტი |
თუ ყოველდღე ამდენ დროს ვერ გამოყოფ ან სახლი არ შეესაბამება, უმჯობესია სხვა ჯიში აირჩიო.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს ცოცხლობს ბორდერ კოლი?
AKC 12–15 წელს მიუთითებს. 2024 წლის ბრიტანულმა კვლევამ საშუალოდ 13,1 წელი აჩვენა.
მართლა ყველაზე ჭკვიანი ძაღლია ბორდერ კოლი?
მას ხშირად ასე მოიხსენიებენ. ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბიც მის გონიერებას, სისწრაფესა და მრავალმხრივობას აღნიშნავს.
შეიძლება ბორდერ კოლის ბინაში ყოლა?
რთულია: დღეში 2 საათზე მეტი მოძრაობა და დიდი ეზო სჭირდება.
ცვივა ბორდერ კოლის ბეწვი?
კი, ამიტომ კვირაში ერთზე მეტჯერ დავარცხნე.
სახელს ეძებ? ნახე ძაღლის სახელები. სხვა ჯიშების შესახებ წაიკითხე ძაღლის ჯიშების გვერდზე, მაგალითად ბელგიური ნაგაზი მალინუა და გოლდენ რეტრივერი.