გერმანული რიცხვები, თარიღი და საათი

გერმანული რიცხვები პირველ კვირაშივე გჭირდება: ფასი მაღაზიაში, ტელეფონის ნომერი, ავტობუსის ნომერი, თარიღი, საათი. ერთი თავისებურება ქართველს თავიდან აბნევს: 21-ს გერმანელი ამბობს „ერთი და ოცი“ (einundzwanzig), ანუ ჯერ ერთეულს, მერე ათეულს. ამ გვერდზე ყველაფერი რიგზეა: 0-დან 20-მდე, ათეულები, ასეულები და ათასეულები, რიგობითი რიცხვები, თარიღი და საათის ცნობა. ბოლოს არის პატარა სავარჯიშოც.

წერის წესები ეყრდნობა Duden-ის რეკომენდაციებს და გერმანულენოვან ვიკიპედიას (წყაროები გვერდის ბოლოს არის). წარმოთქმა ქართული ასოებით მიახლოებითია და მხოლოდ დასაწყისისთვისაა. ზუსტი ბგერებისთვის ნახე ჩვენი გერმანული ფონეტიკის გვერდი.

აკვარელით დახატული ბაზრის დახლი ფასის ბარათებით და ვაშლებით (საილუსტრაციო ნახატი)

რიცხვები 0-დან 20-მდე

ეს ოცდაერთი სიტყვა უბრალოდ უნდა დაიმახსოვრო, რადგან 13-დან 19-მდე ყველა მათზეა აგებული. 13 არის drei + zehn, ანუ „სამი-ათი“. ორი გამონაკლისი გაითვალისწინე: 16 არის sechzehn (და არა sechszehn) და 17 არის siebzehn (და არა siebenzehn).

რიცხვი	გერმანულად	მიახლოებითი წარმოთქმა
0	null	ნულ
1	eins	აინს
2	zwei	ცვაი
3	drei	დრაი
4	vier	ფიერ
5	fünf	ფიუნფ
6	sechs	ზექს
7	sieben	ზიბენ
8	acht	ახტ
9	neun	ნოინ
10	zehn	ცეენ
11	elf	ელფ
12	zwölf	ცვიოლფ
13	dreizehn	დრაიცეენ
14	vierzehn	ფირცეენ
15	fünfzehn	ფიუნფცეენ
16	sechzehn	ზეხცეენ
17	siebzehn	ზიპცეენ
18	achtzehn	ახცეენ
19	neunzehn	ნოინცეენ
20	zwanzig	ცვანციხ

eins თუ ein? როცა უბრალოდ ითვლი ან რიცხვს ცალკე ამბობ, ამბობ eins. არსებითი სახელის წინ ის არტიკლივით იცვლება: ein Apfel (ერთი ვაშლი), eine Stunde (ერთი საათი). რთულ რიცხვში კი -s იკარგება: einundzwanzig, einhundert. არტიკლების ფორმები ნახე გვერდზე გერმანული არტიკლები.

zwei თუ zwo? ტელეფონზე და რადიოში ხშირად გაიგონებ zwo-ს. ვიკიპედიის მიხედვით ეს ფორმა სამხედრო ენასა და კომუნიკაციაში გამოიყენება, რომ zwei არ აერიოს drei-ში. ჩვეულებრივ ტექსტში წერე zwei.

ათეულები და „ერთი და ოცი“ წესი

ათეულებს ბოლოში -zig აქვთ (30-ს -ßig). ორი ხაფანგია: 30 არის dreißig (ß-ით და არა z-ით), 60 და 70 კი 16-ისა და 17-ის მსგავსად მოკლდება.

რიცხვი	გერმანულად	რას გავს
20	zwanzig	zwei → zwan-
30	dreißig	ß, არა -zig
40	vierzig	vier + zig
50	fünfzig	fünf + zig
60	sechzig	sechs → sech-
70	siebzig	sieben → sieb-
80	achtzig	acht + zig
90	neunzig	neun + zig
100	(ein)hundert	ასი

21-დან 99-მდე ჯერ ერთეული მოდის, შემდეგ und (და), შემდეგ ათეული, და ყველაფერი ერთ სიტყვად იწერება. ვიკიპედიის მაგალითებია einundzwanzig (21) და neunundneunzig (99). ქართველისთვის ეს არც ისე უცხოა: ჩვენც ვამბობთ „ოცდაერთი“, ანუ „ოცი და ერთი“, უბრალოდ გერმანელი თანმიმდევრობას ცვლის.

რიცხვი	გერმანულად	სიტყვასიტყვით
21	einundzwanzig	ერთი და ოცი
34	vierunddreißig	ოთხი და ოცდაათი
47	siebenundvierzig	შვიდი და ორმოცი
58	achtundfünfzig	რვა და ორმოცდაათი
66	sechsundsechzig	ექვსი და სამოცი
72	zweiundsiebzig	ორი და სამოცდაათი
85	fünfundachtzig	ხუთი და ოთხმოცი
99	neunundneunzig	ცხრა და ოთხმოცდაათი

ყურადღება მიაქციე: 66 არის sechsundsechzig, ანუ ერთეულში sechs სრულია, მხოლოდ ათეულში მოკლდება. იგივეა 77-ში: siebenundsiebzig.

რჩევა სმენისთვის

როცა გერმანელი რიცხვს ამბობს, ჯერ გაიგებ ერთეულს. ფურცელზე მარჯვენა ციფრი პირველი ჩაწერე, მერე მარცხენა. მაგალითად dreiundvierzig: ჯერ 3, მერე მის წინ 4 = 43. ეს ჩვევა ტელეფონის ნომრისა და ფასის მოსმენისას ძალიან გეხმარება.

100-დან მილიონამდე

ასეულები და ათასეულები ქართულის მსგავსად ლაგდება: hundert (100), zweihundert (200), tausend (1000), zehntausend (10 000). ასეულის შემდეგ კვლავ „ერთეული და ათეული“ წესი მოქმედებს: 345 არის dreihundertfünfundvierzig.

ვიკიპედიის მიხედვით, თუ რიცხვს ასოებით წერ და ის მილიონზე ნაკლებია, მას ერთად და პატარა ასოთი წერ: 1972 = eintausendneunhundertzweiundsiebzig. მილიონიდან ზემოთ კი ცალკე და დიდი ასოთი, რადგან Million არსებითი სახელია: 2 130 419 = zwei Millionen einhundertdreißigtausendvierhundertneunzehn.

რიცხვი	გერმანულად
100	hundert / einhundert
101	hunderteins
250	zweihundertfünfzig
999	neunhundertneunundneunzig
1000	tausend / eintausend
2026	zweitausendsechsundzwanzig
10 000	zehntausend
100 000	hunderttausend
1 000 000	eine Million
2 000 000	zwei Millionen
1 000 000 000	eine Milliarde

ყურადღება: გერმანული Milliarde არის 1 000 000 000 (ქართულად მილიარდი), ხოლო გერმანული Billion არის მილიონი მილიონი, ანუ 10¹². ამიტომ ინგლისური billion გერმანულად Milliarde-ა. ეს ხშირი შეცდომაა სტატიების თარგმნისას.

წლები

1100-დან 1999-მდე წლებს ასეულებით კითხულობენ: 1989 არის neunzehnhundertneunundachtzig („ცხრამეტი ასი…“). ვიკიპედიაც ორივე ვარიანტს აღნიშნავს 1972-ისთვის. 2000 წლიდან კი ჩვეულებრივ ათასით: 2026 არის zweitausendsechsundzwanzig. „2026 წელს“ გერმანულად არის 2026 უბრალოდ ან im Jahr 2026.

როგორ იწერება დიდი რიცხვები

Duden-ის რეკომენდაციით, ხუთ- და მეტნიშნა რიცხვები ბოლოდან სამ-სამ ციფრად იყოფა ჰარით: 34 500, 600 000. საფოსტო ინდექსი და წელი არ იყოფა (14197 Berlin, im Jahr 2025), ტელეფონის ნომერიც ჩვეულებრივ არა. ათწილადში კი გერმანელი მძიმეს წერს: 3,5 (drei Komma fünf), და არა 3.5, როგორც ინგლისურში. ფასში ასეა: 2,50 €, წაიკითხება zwei Euro fünfzig.

Duden ამასაც გვირჩევს: ერთ- და ორმარცვლიანი რიცხვები ჩვეულებრივ ტექსტში ასოებით იწერება (eins, sieben, zwölf, hundert), გრძელი ციფრებით (37). თარიღის, ფულის, ზომისა და ნომრის შემთხვევაში კი პატარა რიცხვიც ციფრით: am 2. April, 12 km.

აკვარელით დახატული კედლის კალენდარი და რვეული მაგიდაზე (საილუსტრაციო ნახատი)

რიგობითი რიცხვები: პირველი, მეორე, მესამე

რიგობითი რიცხვები ციფრით წერისას წერტილს იღებს. Duden-ის მაგალითია Sonntag, den 15. April. ასოებით კი 1-დან 19-მდე ემატება -te, 20-დან ზემოთ -ste. სამი გამონაკლისია: erste (პირველი), dritte (მესამე), siebte (მეშვიდე), ხოლო achte-ს ერთი t აქვს.

ციფრით	გერმანულად	ქართულად
1.	der erste	პირველი
2.	der zweite	მეორე
3.	der dritte	მესამე
4.	der vierte	მეოთხე
7.	der siebte	მეშვიდე
8.	der achte	მერვე
10.	der zehnte	მეათე
19.	der neunzehnte	მეცხრამეტე
20.	der zwanzigste	მეოცე
21.	der einundzwanzigste	ოცდამეერთე
100.	der hundertste	მეასე

რიგობითი რიცხვი ზედსართავივით იბრუნვის: der erste Tag (პირველი დღე), მაგრამ am ersten Tag (პირველ დღეს). დაბოლოებების წესები ნახე გვერდზე ზედსართავი სახელები დაბოლოებებით, ხოლო ბრუნვების ახსნა ჩვენს გერმანული ბრუნვების გვერდზეა.

თარიღი გერმანულად

გერმანიაში თარიღის რიგი ქართულის მსგავსია: დღე, თვე, წელი, წერტილებით: 29.10.2026. „რა რიცხვია დღეს?“ არის Der Wievielte ist heute? ან უფრო მარტივად Welches Datum ist heute? პასუხი: Heute ist der neunundzwanzigste Oktober.

„რომელ რიცხვში?“ კითხვაზე am + რიგობითი რიცხვი -en დაბოლოებით: am 3. Mai = am dritten Mai (3 მაისს). დაბადების დღე: Ich habe am 14. Februar Geburtstag. (14 თებერვალს მაქვს დაბადების დღე.)

თვე	გერმანულად	თვე	გერმანულად
იანვარი	der Januar	ივლისი	der Juli
თებერვალი	der Februar	აგვისტო	der August
მარტი	der März	სექტემბერი	der September
აპრილი	der April	ოქტომბერი	der Oktober
მაისი	der Mai	ნოემბერი	der November
ივნისი	der Juni	დეკემბერი	der Dezember

ყველა თვე მამრობითი სქესისაა (der). „მაისში“ არის im Mai. ავსტრიაში იანვარს ხშირად Jänner ჰქვია, ეს არ გაგიკვირდეს, თუ ვენაში წახვალ.

საათის ცნობა

„რომელი საათია?“ გერმანულად არის Wie spät ist es? ან Wie viel Uhr ist es? არსებობს ორი სისტემა: ოფიციალური (24-საათიანი, მატარებლის განრიგში, რადიოში, სამსახურში) და სასაუბრო (12-საათიანი, მეგობრებთან).

საათი	ოფიციალურად	სასაუბროდ
7:00	sieben Uhr	sieben (Uhr)
7:05	sieben Uhr fünf	fünf nach sieben
7:15	sieben Uhr fünfzehn	Viertel nach sieben
7:30	sieben Uhr dreißig	halb acht
7:45	sieben Uhr fünfundvierzig	Viertel vor acht
7:50	sieben Uhr fünfzig	zehn vor acht
19:20	neunzehn Uhr zwanzig	zwanzig nach sieben

ყველაზე დიდი ხაფანგი: halb acht ნიშნავს 7:30-ს და არა 8:30-ს. გერმანელი ამბობს „რვის ნახევარი“, ანუ რვამდე ნახევარი საათია დარჩენილი. თუ შეხვედრა um halb acht-ზე დანიშნეს და 8:30-ზე მიხვედი, ერთი საათით დააგვიანე. ქართულში „რვის ნახევარიც“ ზუსტად 7:30-ს ნიშნავს, ამიტომ ქართველს ეს სინამდვილეში უფრო ადვილად ესმის, ვიდრე ინგლისელს.

„რომელ საათზე?“ არის Um wie viel Uhr? პასუხი: um acht Uhr (რვა საათზე). გაითვალისწინე, რომ Uhr საათს ნიშნავს დროის მითითებისას, ხოლო ხანგრძლივობისთვის სხვა სიტყვაა: zwei Stunden (ორი საათის განმავლობაში).

ფასი, ტელეფონი, ასაკი

ფასი: Was kostet das? (რა ღირს?) – Das kostet 4,90 € = vier Euro neunzig. ცენტი ხშირად არ ითქმის.
ასაკი: Wie alt bist du? – Ich bin 25 (Jahre alt). = fünfundzwanzig.
ტელეფონი: ნომერს ხშირად წყვილებად ან ციფრ-ციფრად კითხულობენ: 0176 → null eins sieben sechs. თუ ვერ გაიგე, თქვი Noch einmal, bitte, langsam. (კიდევ ერთხელ, ნელა, თუ შეიძლება).
მისამართი: Hauptstraße 12 = Hauptstraße zwölf. სართული რიგობითია: im dritten Stock (მესამე სართულზე).
ორჯერ, სამჯერ: einmal, zweimal, dreimal. რესტორანში: Zweimal Kaffee, bitte.

სავარჯიშო

წაიკითხე ხმამაღლა და შემდეგ შეამოწმე პასუხი:

38
76
105
1994
3. Oktober
8:30 სასაუბროდ

პასუხები

1. achtunddreißig; 2. sechsundsiebzig; 3. hundertfünf; 4. neunzehnhundertvierundneunzig; 5. der dritte Oktober / am dritten Oktober; 6. halb neun.

აკვარელით დახატული ძველი რკინიგზის სადგურის საათი (საილუსტრაციო ნახატი)

წილადები, პროცენტები და გაზომვები

წილადები რიგობით რიცხვზეა აგებული და ბოლოში -tel ან -stel ემატება: ein Drittel (მესამედი), ein Viertel (მეოთხედი), drei Achtel (სამი მერვედი). ნახევარი გამონაკლისია: die Hälfte (არსებითი) ან halb (ზედსართავი): ein halbes Kilo. 1,5 ხშირად არის anderthalb ან eineinhalb: anderthalb Stunden (საათნახევარი). ვიკიპედიის Zahlwort-ის სტატიაში ჩანს, რომ წილადი და საზომი ერთეული ერთად იწერება: eine Dreiviertelstunde (სამი მეოთხედი საათი).

ჩანაწერი	გერმანულად	ქართულად
1/2	ein halb / die Hälfte	ნახევარი
1/3	ein Drittel	მესამედი
1/4	ein Viertel	მეოთხედი
3/4	drei Viertel	სამი მეოთხედი
1,5	anderthalb / eineinhalb	ერთნახევარი
25 %	fünfundzwanzig Prozent	25 პროცენტი
0,7	null Komma sieben	ნული მთელი შვიდი
−5 °C	minus fünf Grad	მინუს ხუთი გრადუსი
12 km	zwölf Kilometer	12 კილომეტრი

ამინდის პროგნოზში ტემპერატურას ასე იტყვიან: Morgen sind es zwanzig Grad. (ხვალ 20 გრადუსი იქნება.) მაღაზიაში წონა: ein Kilo Tomaten, zweihundert Gramm Käse.

ხუთი ტიპური შეცდომა

ათეულისა და ერთეულის გადასმა სმენისას: vierundfünfzig 45-ად ჩაწერა. სწორია 54.
sechszehn და siebenzehn: სწორია sechzehn და siebzehn, ასევე sechzig და siebzig.
dreizig: სწორია dreißig, ერთადერთი ათეული -ßig-ით.
halb acht = 8:30: სწორია 7:30.
ათწილადი წერტილით: გერმანულ ტექსტში 2.5 შეიძლება სულ სხვა რამედ წაიკითხონ, წერე 2,5. ათასების გამოსაყოფად კი ჰარი ან წერტილი გამოიყენება (Duden ჰარს გვირჩევს).

ეს ხუთი შეცდომა ჩვენი რედაქციული დაკვირვებაა და არა კვლევის შედეგი. ქართველების ტიპურ შეცდომებზე კვლევით დადასტურებული მაგალითები ცალკე გვერდზეა: ტოპ 10 შეცდომა, რასაც ქართველები გერმანულში უშვებენ.

რიცხვები ცოცხალ საუბარში: სამი მინი-დიალოგი

ცხრილები კარგია, მაგრამ რიცხვი რეალურად სწრაფ საუბარში უნდა გაიგო. ქვემოთ სამი მოკლე სიტუაციაა, რომლებშიც რიცხვები ყველაზე ხშირად გხვდება. წაიკითხე ხმამაღლა, შემდეგ დახურე ქართული სვეტი და სცადე თარგმნა.

ბაზარში

გერმანულად	ქართულად
Was kostet ein Kilo Äpfel?	ერთი კილო ვაშლი რა ღირს?
Zwei Euro fünfzig.	ორი ევრო და ორმოცდაათი ცენტი.
Dann nehme ich drei Kilo.	მაშინ სამ კილოს ავიღებ.
Das macht sieben Euro fünfzig, bitte.	შვიდი ევრო და ორმოცდაათი ცენტი, თუ შეიძლება.

ყურადღება მიაქციე: ფასში სიტყვა Cent ხშირად საერთოდ არ ითქმის. Zwei Euro fünfzig უკვე ნიშნავს 2,50 €-ს.

ტელეფონზე

გერმანულად	ქართულად
Wie ist Ihre Telefonnummer?	რა არის თქვენი ტელეფონის ნომერი?
Null – eins – sieben – sechs, dann drei – vier – fünf …	ნული, ერთი, შვიდი, ექვსი, შემდეგ სამი, ოთხი, ხუთი…
Können Sie das bitte wiederholen?	შეგიძლიათ გაიმეოროთ?

ნომერს ხშირად ციფრ-ციფრად კარნახობენ. თუ ვინმე zwo-ს იტყვის, ეს იგივე „ორია“: ასე zwei-ს drei-სგან განასხვავებენ. ვიკიპედია ამ ფორმას სამხედრო ბრძანებებისა და რადიოს მაგალითზე ახსენებს.

ექიმთან ჩაწერა

გერმანულად	ქართულად
Haben Sie am Dienstag um halb zehn Zeit?	სამშაბათს ათის ნახევარზე (9:30) გცალიათ?
Lieber um Viertel nach elf.	უმჯობესია 11:15-ზე.
Gut, am Dienstag, dem dritten November, um 11:15 Uhr.	კარგი, სამშაბათს, 3 ნოემბერს, 11:15-ზე.

halb zehn ზუსტად ქართული „ათის ნახევრის“ მსგავსად მუშაობს: ნახევარი საათი ათამდე, ანუ 9:30. თუ ქართულად ასე ითვლი, გერმანულს მარტივად აითვისებ. თარიღი am Dienstag, dem dritten November Dativ-შია, რადგან am = an dem.

სავარჯიშო 2: სიტყვიდან ციფრამდე

ჩაწერე ციფრებით:

dreiundvierzig
siebenhundertzwölf
neunzehnhundertneunzig (წელი)
Viertel nach drei
halb sechs
der dritte Mai
zwei Komma fünf

პასუხები

43
712
1990
3:15 (ან 15:15)
5:30 (ან 17:30)
3 მაისი (3.5.)
2,5

ხშირი კითხვები

რატომ ამბობენ გერმანელები ჯერ ერთეულს?

ასეთი რიგი მხოლოდ გერმანულს არ აქვს: ჰოლანდიურშიც 21 არის eenentwintig, „ერთი და ოცი“. სწავლისთვის მთავარია ჩვევა: რამდენიმე დღე რიცხვები ხმამაღლა ითვალე, მაგალითად კიბეზე ასვლისას.

რამდენ ხანში ვისწავლი რიცხვებს?

0–20 და ათეულები ერთ-ორ დღეში დასამახსოვრებელია. სმენით სწრაფი გაგება (ფასი, ნომერი) უფრო მეტ დროს მოითხოვს. ამიტომ ყოველდღე მოკლედ ივარჯიშე: მოუსმინე ფასებს, ტელეფონის ნომრებს და საათს. რიცხვები A1 დონის საბაზო ლექსიკაა, ამიტომ ნახე ჩვენი A1 და A2 ლექსიკის გვერდიც.