ჩუტყვავილა ბავშვთა ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი ინფექციაა. ბრიტანეთის ჯანდაცვის სამსახურის (NHS) მიხედვით, ის ადვილად გადამდებია, უმეტესად ბავშვებს ხვდებათ და, როგორც წესი, 1–2 კვირაში თავისით გადის. თუმცა ზოგიერთ ადამიანში დაავადება შეიძლება სერიოზულად წარიმართოს. ამ სტატიიდან გაიგებ, როგორ იწყება ჩუტყვავილა, რამდენ ხანს რჩება ბავშვი გადამდები, როგორ შეუმსუბუქო პატარას შემაწუხებელი ქავილი სახლის პირობებში და რა შემთხვევაში უნდა მიმართო ექიმს.
სარჩევი
- როგორ იწყება ჩუტყვავილა
- გადამდებია თუ არა და რამდენ ხანს
- მოვლა სახლში
- რა არ უნდა გააკეთო
- ვაქცინა
- როდის მიმართო ექიმს
- ხშირად დასმული კითხვები
როგორ იწყება ჩუტყვავილა
NHS-ის თანახმად, ჩუტყვავილას მთავარი ნიშანი ქავილიანი, ლაქებიანი გამონაყარია, რომელიც სხეულის ნებისმიერ ადგილას შეიძლება გაჩნდეს. გამონაყარის გამოვლენამდე ან მის შემდეგ ბავშვს შეიძლება აღენიშნებოდეს:
- მაღალი ტემპერატურა (სიცხის მართვაზე ვრცლად წაიკითხე სტატიაში: ბავშვის სიცხე);
- სხეულის ტკივილი და საერთო სისუსტე;
- მადის დაქვეითება.
გამონაყარი 3 ეტაპად ვითარდება, თუმცა ახალი ლაქები შეიძლება მაშინაც გაჩნდეს, როცა ძველები უკვე ბუშტუკებად იქცა ან ქერქით დაიფარა:
- პატარა ლაქები ჩნდება სადმე სხეულზე, მათ შორის პირში და სასქესო ორგანოებთან, რაც მტკივნეულია. ლაქები შეიძლება წითელი ან ვარდისფერი იყოს, მუქ კანზე კი ძნელად ჩანს;
- ლაქები ბუშტუკებად გარდაიქმნება. ეს ბუშტუკები სითხით ივსება, ძლიერ ქავილს იწვევს და შეიძლება გასკდეს;
- ბუშტუკები ქერქს იკრავს. ზოგი ქერქი იქერცლება და ფანტელივით ცვივა, ზოგიერთიდან კი სითხე ჟონავს.
გადამდებია თუ არა და რამდენ ხანს
დიახ, ჩუტყვავილა ძალიან გადამდებია. NHS-ის მონაცემებით:
- ინფიცირებული ადამიანი ვირუსს ლაქების გაჩენამდე 2 დღით ადრე ავრცელებს და გადამდები რჩება მანამ, სანამ ყველა ლაქა ქერქს არ მოიკიდებს. ეს, ჩვეულებრივ, გამონაყარის დაწყებიდან დაახლოებით 5 დღეს გრძელდება;
- პირველი ლაქები დაინფიცირებიდან 1–3 კვირის განმავლობაში ჩნდება;
- ვირუსი გადადის დაავადებულთან ერთ ოთახში ყოფნისას ან იმ ნივთებთან შეხებით, რომლებზეც ბუშტუკების სითხე მოხვდა. ასევე, თუ ჩუტყვავილა არასდროს გადაგიტანია, შეიძლება დაინფიცირდე სარტყლიანი ლიქენის (herpes zoster) მქონე ადამიანისგანაც.
ბაღი და სკოლა: დატოვე ბავშვი სახლში, სანამ ყველა ბუშტუკი ქერქით არ დაიფარება — ეს, როგორც წესი, გამონაყარის გაჩენიდან დაახლოებით 5 დღეში ხდება.
მნიშვნელოვანი: მოარიდე დაავადებული ბავშვი ახალშობილებს, ორსულებსა და დასუსტებული იმუნიტეტის მქონე ადამიანებს. მათთვის ჩუტყვავილა შესაძლოა საშიში აღმოჩნდეს.
მოვლა სახლში
NHS-ის რეკომენდაციები მდგომარეობის შესამსუბუქებლად:
- მიეცი ბევრი სითხე: თუ ბავშვი წყლის დალევაზე უარს ამბობს, შესთავაზე გაყინული ხილის ლოლიპოპი;
- ტკივილისა და დისკომფორტის მოსახსნელად გამოიყენე პარაცეტამოლი. დოზა ბავშვის ასაკისა და წონის მიხედვით შეარჩიე — დაეყრდენი წამლის ინსტრუქციას ან ექიმის დანიშნულებას;
- მოფხანისგან დასაცავად: დააჭერი ბავშვს ფრჩხილები მოკლედ, ძილის წინ კი ხელებზე პატარა წინდები ჩააცვი;
- ქავილის შესამცირებლად: წაუსვი აფთიაქში შეძენილი გამაგრილებელი კრემი ან გელი. ანტიჰისტამინური საშუალების შესარჩევად კი ფარმაცევტს გაესაუბრე;
- მოუმზადე გრილი აბაზანა, ბანაობის შემდეგ კი კანი პირსახოცით ნაზად, დაწებებით შეუმშრალე და არ გაუხახუნო;
- ჩააცვი ფართო, თავისუფალი ტანსაცმელი, რომელიც კანს არ გააღიზიანებს.
რა არ უნდა გააკეთო
- არ მისცე იბუპროფენი, თუ ის უშუალოდ ექიმმა არ დაგინიშნა. NHS-ის მიხედვით, ჩუტყვავილას დროს იბუპროფენმა შეიძლება კანის სერიოზული ინფექცია გამოიწვიოს;
- არ მისცე ასპირინი 16 წლამდე ასაკის ბავშვს;
- ეცადე, არ მოიფხანოს გამონაყარი, რადგან გაღიზიანებულ ადგილას შეიძლება ნაწიბური დარჩეს.
ვაქცინა
ჩუტყვავილას საწინააღმდეგო ვაქცინა არსებობს. მაგალითად, გაერთიანებულ სამეფოში ბავშვებს უტარდებათ MMRV ვაქცინა, რომელიც იცავს წითელას, ყბაყურას, წითურასა და ჩუტყვავილასგან (ვარიცელასგან). აცრა კეთდება ორ დოზად — 12 და 18 თვის ასაკში. იმის გასარკვევად, თუ რომელი ვაქცინა და რა ასაკში შეგიძლია გაუკეთო ბავშვს საქართველოში, გაიარე კონსულტაცია შენს პედიატრთან.
როდის მიმართო ექიმს
დაუკავშირდი ოჯახის ექიმს ან პედიატრს, თუ:
- დარწმუნებული არ ხარ, რომ ბავშვს ნამდვილად ჩუტყვავილა აქვს;
- ბავშვს ძუძუთი კვებავ და ჩუტყვავილას სიმპტომები თავად შენ გამოგივლინდა.
კლინიკაში მისვლამდე აუცილებლად დარეკე წინასწარ და გააფრთხილე პერსონალი, რომ ჩუტყვავილას ეჭვი გაქვს — ასე სხვა პაციენტებს დაინფიცირებისგან დაიცავ.
სასწრაფოდ მიმართე ექიმს, თუ:
- მდგომარეობა მძიმდება და ბუშტუკების გარშემო კანი გაწითლდა, გაცხელდა ან მტკივნეული გახდა;
- ბავშვს შეამჩნიე დეჰიდრატაციის (გაუწყლოების) ნიშნები, მაგალითად, ჩვეულებრივზე იშვიათად ასველებს საფენს;
- ჩუტყვავილა დაემართა ახალშობილს, ან მას კონტაქტი ჰქონდა დაავადებულთან;
- ხარ ორსული ან გაქვს დასუსტებული იმუნიტეტი და კონტაქტი გქონდა ჩუტყვავილათი ინფიცირებულ ადამიანთან;
- ჩუტყვავილას ფონზე ჩვეულებრივზე მეტად გიჭირს სუნთქვა;
- შენიშნე ნებისმიერი სხვა სიმპტომი, რომელიც გაშფოთებს.
NHS აღნიშნავს, რომ ზოგ ადამიანს შეიძლება გართულებების საწინააღმდეგო წამალი დაენიშნოს, რომელიც ლაქების გაჩენიდან 24 საათში უნდა დაიწყოს. ამიტომ რისკის ჯგუფში დროულად მიმართე ექიმს.
თუ ბავშვს სუნთქვა უჭირს, უჩვეულოდ დუნეა ან მისი მდგომარეობა სწრაფად უარესდება, დაუყოვნებლივ დარეკე 112-ზე.
ზამთრის სხვა გავრცელებულ ვირუსებზე ინფორმაციას გაეცანი სტატიაში: გრიპი ბავშვებში.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს გრძელდება ჩუტყვავილა?
NHS-ის მონაცემებით, დაავადება ჩვეულებრივ 1–2 კვირა გრძელდება.
როდის შეუძლია ბავშვს ბაღში დაბრუნება?
როდესაც ყველა ლაქა ქერქს მოიკიდებს. როგორც წესი, ეს გამონაყარის გაჩენიდან დაახლოებით 5 დღეში ხდება.
შეიძლება თუ არა ჩუტყვავილას დროს ბავშვის დაბანა?
დიახ, შეიძლება. NHS გირჩევს გრილ აბაზანას, რის შემდეგაც კანი ფრთხილად, პირსახოცის დაწებებით უნდა შეუმშრალო.
შეიძლება სიცხის დროს იბუპროფენის მიცემა?
არა, თუ ეს უშუალოდ ექიმმა არ გირჩია. NHS ტკივილისა და დისკომფორტის შესამსუბუქებლად პარაცეტამოლის გამოყენებას გვირჩევს.
გაფრთხილება: ეს სტატია ატარებს მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათს და არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას. ბავშვის მკურნალობის, მედიკამენტებისა და დოზირების შესახებ ყოველთვის ჰკითხე რჩევა პედიატრს ან ფარმაცევტს. გადაუდებელ შემთხვევაში დარეკე 112-ზე.
ამავე რუბრიკაში:
