ხის ავეჯის მოვლა: ტენიანობა, მზე, ლაქები და ზეთი

ხის ავეჯი სწორი მოვლით ათწლეულობით ძლებს, მაგრამ ხე ცოცხალი მასალაა: ტენიანობაზე, სითბოსა და სინათლეზე რეაგირებს. ამ სტატიაში შევაჯამეთ კანადის კონსერვაციის ინსტიტუტის, აშშ-ის ეროვნული პარკების სამსახურისა და სხვა კონსერვატორების რჩევები, რომლებსაც სახლშიც მარტივად გამოიყენებ.

ტენიანობა: ხის მთავარი მტერი და მეგობარი

ხე ჰაერიდან ტენს შთანთქავს და გასცემს: ნესტიან ჰაერში ოდნავ იბერება, მშრალში კი იკუმშება. ამ ცვლილებებმა შეიძლება ხე გახეთქოს ან ზედაპირი დააზიანოს. დასავლეთ ავსტრალიის მუზეუმის რეკომენდაციით, ხის ნივთებისთვის ფარდობითი ტენიანობა 40–60% უნდა იყოს. აშშ-ის ეროვნული პარკების სამსახურის (NPS) მიხედვით, 70%-ზე მეტ ტენიანობაზე შეიძლება ობი და მწერები გაჩნდეს, 30%-ზე ნაკლებზე კი წებო შრება და სახსრები იხსნება.

ხეს ყველაზე მეტად სწრაფი ცვლილებები აზიანებს. ამიტომ ხის ავეჯს გამათბობელთან, რადიატორთან, ბუხართან, კონდიციონერის ჭავლთან და გარე კედელთან ახლოს ნუ დადგამ.

მასიური ხის მაგიდას რბილი ნაჭრით წმენდენ, ფინჯნები ხის სადგამებზე დგას, ფანჯარაზე თხელი ფარდა მზეს არბილებს

მზე და სინათლე

სინათლის დაზიანება თანდათან გროვდება და შეუქცევადია: ღია ფერის ხე მუქდება, მუქი კი ხუნდება, საფარი შეიძლება გაიბზაროს. ხის ავეჯს პირდაპირ მზეზე ნუ დადგამ. თუ ფანჯარასთან დგას, ფარდა, ჟალუზი ან ულტრაიისფერი სხივების ფილტრიანი ფირი გამოიყენე.

ყოველდღიური მოვლა

ჭიქების და ცხელი ჭურჭლის ქვეშ სადგამი დადე. კანადის კონსერვაციის ინსტიტუტის მიხედვით, დაღვრილი წყალი ხის საფარზე მქრქალ თეთრ ლაქებს ტოვებს, ამიტომ დაღვრილი მაშინვე მოწმინდე;
მტვერი რბილი, მშრალი ნაჭრით მოწმინდე. NPS აღნიშნავს, რომ მტვერი ზედაპირს ფხეკს;
ვაზები და დეკორი ფილცის საფენზე დადე, რომ ზედაპირი არ გაიკაწროს;
პერიოდულად შეამოწმე, ხომ არ გაჩნდა ბზარები, მოშვებული სახსრები ან მწერების ნახვრეტები. სერიოზული დაზიანებისას ოსტატს მიმართე.

ზეთი და ცვილი

ზეთით ან ზეთ-ცვილით დამუშავებული ზედაპირი დროთა განმავლობაში განახლებას საჭიროებს. გამოიყენე ის საშუალება, რომელსაც ავეჯის ან ზეთის მწარმოებელი გირჩევს, და დაიცავი ინსტრუქცია. მაგალითად, parketi.ge-ის აღწერით, ზეთი მყარი ცვილით ლაქის თანამედროვე ალტერნატივაა და 1 ლიტრი 10 კვადრატულ მეტრამდე ფართს ფარავს 2 ფენად, ხოლო კლასიკური ზეთი უნიოს 1 ლიტრი 40 კვადრატულ მეტრამდე ფარავს 1 ფენად. ახალი საშუალება ჯერ ავეჯის შეუმჩნეველ ადგილზე სცადე.

ხის სკამი და პატარა ხის თარო გაზეთზე, გვერდით ზეთის ქილა, ფუნჯი და ნაჭერი დასამუშავებლად

ხის იატაკზეც იგივე პრინციპები მოქმედებს; დაწვრილებით წაიკითხე ლამინატი თუ პარკეტი. ხის წვრილი ნივთების მოვლაზე ნახე ხის ნაკეთობები, ხის სტელაჟებზე კი — სტელაჟი და თაროები.

როგორ ვწმინდოთ და ვაპრიალოთ

მტვერი მხოლოდ მაშინ მოწმინდე, როცა ჩანს. ჩრდილოეთ კაროლინის ისტორიული ძეგლების სამსახურის მიხედვით, ზედმეტი წმენდა ზედაპირს ცვეთს;
ბუმბულის მტვერსაწმენდს ნუ გამოიყენებ, ბრიტანეთის კონსერვაციის ინსტიტუტის (Icon) თქმით, ის ფხეკს;
კონსერვატორები ძველ და ძვირფას ავეჯზე სპრეი-პოლიროლებს და სილიკონიან საშუალებებს არ გირჩევენ: მათ შეიძლება საფარი დააზიანონ და ნალექი დატოვონ;
Icon-ის თქმით, ხეს „კვება“ არ სჭირდება; გამოშრობისგან მას მხოლოდ სტაბილური ტენიანობა იცავს. პოლირება იშვიათად, საჭიროებისამებრ, ფუტკრის ცვილიანი ავეჯის ცვილით, ცოტა რაოდენობით;
NC Historic Sites-ის რჩევით, ცვილი 3–5 წელიწადში ერთხელ წაუსვი, პასტის სახით და არა სპრეით ან კრემით, ხოლო შუალედში ბზინვარება მშრალი, სუფთა ნაჭრით აღადგინე;
ლითონის ფურნიტურას ლითონის საწმენდი კრემით ნუ გაწმენდ: ის ხეს გარშემო ლაქავს. საკმარისია მშრალი ნაჭრით გაპრიალება.

სითხე, სითბო და ნაკაწრები

ღვინოს განსაკუთრებული სიფრთხილე სჭირდება: NC Historic Sites-ის თქმით, ალკოჰოლის გამო დაღვრილ ღვინოს შეუძლია გაპრიალებული საფარი თითქმის მაშინვე დააზიანოს. სანთლებს, ვაზებს და სხვა ნივთებს ქვეშ საფენი დაუდე. თუ მაგიდაზე მინის ზედაპირს დებ, Icon გირჩევს, მინასა და ხეს შორის ფილცის პატარა ნაჭრები ჩადო, რომ მინა არ მიეწებოს.

მწერები და შემოწმება

Icon გირჩევს, ყოველწლიურად, გვიან გაზაფხულზე შეამოწმო ავეჯი: ახალი ნახვრეტები და ნახერხის მსგავსი ფხვნილი მწერების ნიშანია. თუ ასეთს შეამჩნევ, ნივთი პლასტიკატში შეფუთე, სხვა ავეჯს მოაშორე და სპეციალისტს მიმართე.

შენახვა და გადატანა

ავეჯი ყოველთვის ასწიე, ნუ გაათრევ; ჯერ უჯრები და მოსახსნელი თაროები ამოიღე;
შესანახად ავეჯი სუფთა, სუნთქვადი ქსოვილით, მაგალითად ძველი თეთრეულით, დაფარე;
ბუშტოვან ფირს პირდაპირ გაპრიალებულ ზედაპირზე ნუ დადებ, კვალს ტოვებს; შუაში ზეწარი ჩადე;
ავეჯს ერთმანეთზე ნუ დააწყობ, რადგან სახსრებს ზედმეტად ტვირთავს.

ყოველდღიური წმენდა და ცვილის შერჩევა

კანადის კონსერვაციის ინსტიტუტი (CCI) გირჩევს, ხის ავეჯი რეგულარულად ოდნავ დასველებული ნაჭრით მოწმინდო, შემდეგ კი მშრალი, რბილი ნაჭრით გაამშრალო. პირველ მსოფლიო ომამდე დამზადებული ავეჯი ხშირად წყალს ვერ იტანს და მხოლოდ მშრალად უნდა იწმინდებოდეს, დაუმუშავებელი ხე კი სველად საერთოდ არ უნდა გაიწმინდოს.

ცვილის წასმის სიხშირეზე წყაროები განსხვავებულ რჩევას იძლევიან, რადგან სხვადასხვა ცვილზე საუბრობენ. CCI ხელით ხშირად შეხებული ზედაპირებისთვის მიკროკრისტალურ ცვილს ახსენებს: უსუნო, უფერო თეთრ პასტას, რომელიც ბზინვარებას ზრდის და თითის ანაბეჭდებს ადვილად მოსაშორებელს ხდის. წაუსვი წელიწადში მხოლოდ ერთხელ და ლითონის ფურნიტურის გარშემო ცვილი არ დააგროვო. ავეჯზე ქოთნის მცენარეებს ნუ დადგამ, ხოლო სხვენი, სარდაფი და ავტოფარეხი ავეჯის შესანახად ცუდი ადგილებია, რადგან იქ პირობები მუდმივად იცვლება.

ავეჯის აწევისას ის მის ყველაზე მყარ ნაწილში დაიჭირე: CCI-ის თქმით, მაგიდა ჩარჩოთი ან ფეხებით ასწიე და არა ზედაპირით, სკამი კი სავარძლით და არა საზურგით ან სახელურებით.

იდეალური პირობები ციფრებში

დასავლეთ ავსტრალიის მუზეუმის რეკომენდაციით, ხის ნივთებისთვის საუკეთესოა 15–25 °C ტემპერატურა, დღე-ღამეში არაუმეტეს 4 °C-იანი ცვლილებით, და 40–60% ფარდობითი ტენიანობა, დღე-ღამეში არაუმეტეს 5%-იანი ცვლილებით. 65%-ზე დაბალი ტენიანობა სოკოვანი დაზიანებისგან იცავს.

შეიძლება მოგეწონოს parketi.ge-ზე

მასიური ხის მაგიდა გასაშლელი "დონატა 11"399.00 GEL

მასიური ხის სავარძელი "დონატა 10"149.00 GEL

ზეთი მყარი ცვილით130.00 GEL

კლასიკური ზეთი უნიო180.00 GEL

ფასი და მარაგი შეიძლება შეიცვალოს — ზუსტი ინფორმაცია ნახე parketi.ge-ზე.

ხშირად დასმული კითხვები

რა ტენიანობა სჭირდება ხის ავეჯს?

დასავლეთ ავსტრალიის მუზეუმის რეკომენდაციით, 40–60%, მკვეთრი ცვლილებების გარეშე.

საიდან ჩნდება ხის მაგიდაზე თეთრი ლაქები?

კანადის კონსერვაციის ინსტიტუტის მიხედვით, დაღვრილი წყლისგან ხის საფარზე მქრქალი თეთრი ლაქები ჩნდება. ამიტომ სადგამები გამოიყენე და დაღვრილი მაშინვე მოწმინდე.