სპარსული კატა (Persian) ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე ცნობადი კატის ჯიშია, რომელიც გამოირჩევა გრძელი, ხშირი ბეწვით, მრგვალი სახითა და დიდი, მრგვალი თვალებით. CFA-ს 2021 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში მეოთხე ყველაზე პოპულარული ჯიში იყო. თუ სპარსული კატის აყვანაზე ფიქრობ, აქ ნახავ, საიდან მოდის, როგორი ხასიათი აქვს, როგორ უნდა მოუარო მის ბეწვს და რა ჯანმრთელობის პრობლემებს უნდა მიაქციო ყურადღება.
სპარსული კატის წარმოშობა
შესაძლოა, პირველი სპარსული კატები იტალიაში ხორასანიდან ჯერ კიდევ 1620 წელს ჩაიყვანეს, თუმცა უფრო მყარი ცნობები XIX საუკუნიდან არსებობს, როცა გრძელბეწვიანი კატები ავღანეთიდან და ირანიდან ევროპაში გაჰქონდათ. სახელი „სპარსული“ ევროპაში ძირითადად სავაჭრო მიზნით დაერქვა. თანამედროვე სპარსული კატა გენეტიკურად ყველაზე ახლოს ბრიტანულ მოკლებეწვიან, შარტრეზსა და ამერიკულ მოკლებეწვიან კატებთან დგას.
სპარსული კატა გამოფენილი იყო 1871 წელს ლონდონში, კრისტალ პალასში ჩატარებულ პირველ ორგანიზებულ კატების გამოფენაზე. ჯიშის პირველი სტანდარტი ჰარისონ უეირმა 1889 წელს გამოსცა.
გარეგნობა და სახის ტიპები
სტანდარტის მიხედვით, სპარსულ კატაში ყველაფერი „მრგვალია“: მრგვალი თავი, დიდი, ერთმანეთისგან შორს მდგომი მრგვალი თვალები, მოკლე, კომპაქტური ტანი, მოკლე, მსხვილი ფეხები და განიერი მკერდი.
დროთა განმავლობაში სელექციამ შექმნა სულ უფრო ბრტყელსახიანი სპარსული კატები. ამ ტიპს ბრაქიცეფალიურს უწოდებენ. ზოგი მომშენებელი ცდილობს შეინარჩუნოს ძველი ტიპი, ე.წ. „ტრადიციული სპარსული“, რომელსაც უფრო გამოკვეთილი დრუნჩი აქვს, რაც ცხვირით სუნთქვას უადვილებს.
ფერები, ჰიმალაური და ეგზოტიკური
სპარსული კატა ძალიან ბევრ ფერში გვხვდება: თეთრი, შავი, ლურჯი, წითელი, კრემისფერი, შოკოლადისფერი, იისფერი, ვერცხლისფერი, ოქროსფერი და სხვა. 1950 წელს სპარსული სიამურ კატას შეაჯვარეს და მიიღეს ჰიმალაური კატა, სპარსული კატის აგებულებით და სიამური ფერით. შემდეგ კი, 1966 წელს, CFA-მ აღიარა ეგზოტიკური მოკლებეწვიანი კატა, რომელიც სპარსულს ჰგავს, მაგრამ მოკლე ბეწვი აქვს. ზოგი ორგანიზაცია ჰიმალაურსა და ეგზოტიკურს სპარსულის ვარიანტად თვლის, ზოგი კი ცალკე ჯიშად.
ხასიათი
სპარსულ კატას, როგორც წესი, მშვიდ და წყნარ კატად აღწერენ, რომელიც ბინაში ცხოვრებას კარგად ეგუება. ჰიმალაური კატები, სიამური გავლენის გამო, უფრო აქტიურები არიან. ერთ-ერთ კვლევაში პატრონებმა სპარსული კატები არაჯიშიან კატებთან შედარებით უფრო მოსიყვარულედ, სისუფთავის მოყვარულად და საკვების მიმართ უფრო პრეტენზიულად შეაფასეს.
მოვლა
სპარსულ კატას გრძელი, ხშირი ბეწვი აქვს, რომელსაც თავად კარგად ვერ ისუფთავებს. ამიტომ მას ხშირი დავარცხნა სჭირდება, რომ ბეწვი არ აიბურძგნოს. ზოგი პატრონი ბეწვს კრეჭს. თვალებიც რეგულარულად უნდა გაუწმინდო, რომ გამონადენი და ცრემლის ლაქები არ დაუგროვდეს.
კატას საკუთარი რბილი, თბილი საწოლიც გამოადგება. ჩვენი ძაღლის საწოლების კოლექციის პატარა და რბილი მოდელები კატასაც კარგად მოერგება.
ჯანმრთელობა
- თირკმლის პოლიკისტოზი (PKD). მემკვიდრეობითი დაავადებაა, რომელიც ზრდასრულ კატებში თირკმლის უკმარისობას იწვევს. ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, სპარსულებში მისი სიხშირე 36–49%-ია.
- ბრტყელი სახის პრობლემები. ძალიან ბრტყელსახიან სპარსულებს შეიძლება ჰქონდეთ სუნთქვის გაძნელება, თვალების მუდმივი ცრემლდენა, კანისა და თვალის პრობლემები, კბილებისა და ყბის დეფექტები, რაც ჭამას ართულებს.
- რთული მშობიარობა. სპარსულებში შედარებით ხშირია.
სიცოცხლის ხანგრძლივობა კვლევების მიხედვით განსხვავდება: ერთი ბრიტანული კვლევით, საშუალოდ 14,1 წელი, 2024 წლის ბრიტანული კვლევით კი 10,93 წელი.
ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი პრობლემის შემთხვევაში მიმართე ვეტერინარს. აქ მოცემული ინფორმაცია ზოგადია და ვეტერინარის კონსულტაციას ვერ ჩაანაცვლებს.
რა უნდა ჰკითხო მომშენებელს
თუ ჯიშიან კნუტს ყიდულობ, სთხოვე მომშენებელს, აჩვენოს მშობლების ჯანმრთელობის შემოწმების შედეგები. ამ ჯიშისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: თირკმლის პოლიკისტოზის (PKD) დნმ-ტესტი. ასევე ნახე, თავისუფლად სუნთქავენ თუ არა მშობლები და ხომ არ აქვთ ცრემლდენა. კნუტთან ერთად მოითხოვე აცრების ჩანაწერი და, თუ აქვს, საჯიშე მოწმობა.
ვისთვის არის შესაფერისი
სპარსული კატა შეეფერება მშვიდ ოჯახს, რომელსაც ყოველდღიური დავარცხნისა და თვალების მოვლის დრო აქვს. თუ ამის დრო არ გაქვს, შეიძლება ეგზოტიკური მოკლებეწვიანი ან ბრიტანული კატა უფრო მოგერგოს.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს ცოცხლობს სპარსული კატა?
კვლევების მიხედვით, საშუალოდ 10,9-დან 14,1 წლამდე. შვედური მონაცემებით, სპარსული ჯგუფის კატების 76% 10 წელზე მეტხანს ცოცხლობს.
რატომ უცრემლიანდება თვალები სპარსულ კატას?
ბრტყელ სახეს ხშირად თან ახლავს ცრემლის სადინრების დეფორმაცია, ამიტომ ცრემლი სახეზე ჩამოდის. ასეთ შემთხვევაში თვალები ხშირად უნდა გაუწმინდო. თუ თვალი გაწითლდა ან ჩირქი აქვს, ვეტერინარს მიმართე.
რა არის ჰიმალაური კატა?
სპარსული აგებულების კატა სიამური ფერით, ანუ ღია ტანითა და მუქი დრუნჩით, ყურებით, თათებითა და კუდით.
ხშირად უნდა დავავარცხნო?
დიახ. სპარსულ კატას ხშირი დავარცხნა სჭირდება, თორემ გრძელი ბეწვი იბურძგნება.
კნუტს სახელს ეძებ? ნახე კატის სახელები. კვებაზე წაიკითხე კატის საკვები, ხოლო აცრებზე — კატის აცრები. სხვა ჯიშები იხილე კატის ჯიშების გვერდზე, მაგალითად ბრიტანული კატა, მეინ კუნი, შოტლანდიური კატა.
