ლაბრადორი (Labrador Retriever) ბევრ ქვეყანაში, განსაკუთრებით დასავლეთში, ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ძაღლია. მეგობრული, ენერგიული და მოთამაშეა, ამიტომ ხშირად ირჩევენ ბავშვიან ოჯახებში. თუ ლაბრადორის აყვანაზე ფიქრობ, აქ ნახავ, საიდან მოდის ჯიში, რა ზომისაა, როგორი ხასიათი აქვს და როგორ უნდა მოუარო.
ლაბრადორის წარმოშობა
ლაბრადორი ბრიტანული ჯიშია. ის გამოიყვანეს ნიუფაუნდლენდიდან ჩამოყვანილი ძაღლებისგან, რომლებსაც სენტ-ჯონის წყლის ძაღლებს ეძახდნენ. ბრიტანეთში ეს ძაღლები 1830-იან წლებში მოხვდა და ადგილობრივ სანადირო ძაღლებთან შეაჯვარეს. სახელი ნიუფაუნდლენდის კოლონიის რეგიონ ლაბრადორს უკავშირდება.
თავიდან ლაბრადორი მონადირის ძაღლი იყო, რომელიც ნანადირევს, განსაკუთრებით წყლის ფრინველს, მოუტანდა პატრონს. ინგლისის კინოლოგიურმა კლუბმა (Kennel Club) ჯიში 1903 წელს აღიარა.
ზომა, წონა და სიცოცხლის ხანგრძლივობა
ლაბრადორი საშუალოზე დიდი ჯიშია. ამერიკული კინოლოგიური კლუბის (AKC) მონაცემებით:
| მაჩვენებელი | მამრი | მდედრი |
|---|---|---|
| სიმაღლე მინდაოში | 57–62 სმ | 55–60 სმ |
| წონა | 29–36 კგ | 25–32 კგ |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 11–13 წელი | |
ბეწვი მოკლე, მკვრივი და წყალგაუმტარია. სტანდარტით დაშვებულია სამი ფერი: შავი, ყვითელი და შოკოლადისფერი.
ხასიათი
ლაბრადორი, როგორც წესი, მეგობრული, ენერგიული და მოთამაშეა. ის ჭკვიანი ძაღლია და მხოლოდ სეირნობა არ ჰყოფნის: ფიზიკური დატვირთვაც სჭირდება და გონებრივიც. ამ თვისებების გამო ლაბრადორებს ხშირად წვრთნიან უსინათლოთა მეგზურ ძაღლებად, დამხმარე, სამაშველო და თერაპიულ ძაღლებად.
მოვლა
- მოძრაობა: ყოველდღიური აქტიური სეირნობა და თამაში აუცილებელია.
- გონებრივი დატვირთვა: ბრძანებების სწავლა, ნივთის მოტანის თამაში და ძებნის თამაშები კარგად მუშაობს.
- ბეწვი: მოკლეა, თუმცა ცვივა. რეგულარული დავარცხნა სახლში ბეწვს ამცირებს.
- კვება: ლაბრადორებს ჭარბი წონისკენ მიდრეკილება აქვთ, ამიტომ ულუფას და ჯილდოს რაოდენობას თვალი ადევნე.
- დასვენება: დიდ ძაღლს საკუთარი, საკმარისი ზომის ადგილი სჭირდება. იდეები ნახე ძაღლის საწოლების სტატიაში.
ჯანმრთელობა
ლაბრადორებს შედარებით ხშირად აღენიშნებათ:
- მენჯ-ბარძაყისა და იდაყვის სახსრის დისპლაზია, განსაკუთრებით დიდ ძაღლებში;
- თვალის დაავადებები, მაგალითად ბადურის პროგრესირებადი ატროფია და კატარაქტა;
- სიმსუქნე;
- ღვიძლის ქრონიკული ანთება (ჰეპატიტი).
ლეკვის აყვანისას მოძებნე მომშენებელი, რომელიც მშობლების სახსრებისა და თვალების შემოწმების შედეგებს გაჩვენებს. ნებისმიერი ეჭვის შემთხვევაში ვეტერინარს მიმართე.
ჯანმრთელობა კვლევების მიხედვით
- სახსრები: ლაბრადორს მენჯ-ბარძაყისა და იდაყვის დისპლაზიისკენ აქვს მიდრეკილება, განსაკუთრებით დიდ ძაღლებში.
- თვალები: ჯიშს შეიძლება ჰქონდეს ბადურის პროგრესირებადი ატროფია, კატარაქტა, რქოვანას დისტროფია და ბადურის დისპლაზია.
- ღვიძლი: ბრიტანულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ლაბრადორს ქრონიკული ჰეპატიტისკენ მიდრეკილება აქვს. მიზეზი უცნობია.
- შეფერილობა: სამეფო ვეტერინარული კოლეჯისა და სიდნეის უნივერსიტეტის კვლევის მიხედვით, შოკოლადისფერი ლაბრადორები საშუალოდ დაახლოებით 10%-ით ნაკლებ ხანს ცოცხლობენ, ვიდრე სხვა ფერის ლაბრადორები.
ლაბრადორი ოჯახში, ბავშვებთან და ბინაში
მეგობრული ხასიათის გამო ლაბრადორი ოჯახისთვის კარგი არჩევანია. თუმცა დიდი და ენერგიული ძაღლია, ამიტომ პატარა ბავშვთან თამაშისას შემთხვევით შეიძლება წააქციოს. ბავშვს და ძაღლს თავიდანვე ასწავლე ერთმანეთთან ურთიერთობა და პირველ ხანებში ყოველთვის ახლოს იყავი.
ბინაში ცხოვრებაც შეუძლია, თუ ყოველდღე საკმარისად ასეირნებ და ათამაშებ. ეზო კარგია, მაგრამ სეირნობას ვერ ჩაანაცვლებს.
მოძრაობა და კვება
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი ლაბრადორისთვის დღეში 2 საათზე მეტ მოძრაობას მიუთითებს. ეს არ ნიშნავს მხოლოდ სეირნობას: ნივთის მოტანა, ცურვა და ძებნის თამაშები ამ ჯიშს განსაკუთრებით უხდება, რადგან ის თავიდან ნანადირევის მომტან ძაღლად გამოიყვანეს.
კვებაში მთავარი წონის კონტროლია. ლაბრადორი სიმსუქნისკენ მიდრეკილია და ნაწილობრივ ეს გენეტიკასაც უკავშირდება. ულუფა საკვების შეფუთვაზე მითითებული ნორმით და ძაღლის რეალური წონით გაზომე, ჯილდოები დღის ულუფიდან გამოაკელი და რეგულარულად აწონე.
ბეწვის მოვლა
კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, დავარცხნა კვირაში ერთხელ საკმარისია. ბეწვი მოკლეა, მაგრამ ცვივა. ბეწვი წყალგამძლეა, ამიტომ ძაღლი წყალში არ იყინება. ცურვის შემდეგ ყურები გაუმშრალე და კლანჭები რეგულარულად შეამოწმე.
წვრთნის რჩევები
- ლაბრადორი ჭკვიანია და ადვილად სწავლობს, ამიტომ წვრთნა ლეკვობიდანვე დაიწყე.
- ჯილდოდ საკვების ნაცვლად ხშირად თამაში ან ქება გამოიყენე, რომ წონა არ მოიმატოს.
- გონებრივი დავალებები (ძებნა, ნივთის მოტანა ბრძანებით) ფიზიკურ დატვირთვასთან ერთად სჭირდება.
რა ხარჯებს უნდა ელოდო
ზუსტ ფასებს აქ არ მოგცემ, რადგან ისინი მომშენებელზე, ქალაქსა და კლინიკაზე დამოკიდებულია. თუმცა ხარჯი ძირითადად ამ ნაწილებისგან შედგება:
- ლეკვის ფასი ან თავშესაფრის შემოწირულობა;
- საკვები, რომლის რაოდენობაც ძაღლის ზომაზეა დამოკიდებული;
- ვაქცინაცია, პარაზიტების საწინააღმდეგო საშუალებები და რეგულარული ვეტერინარული შემოწმება;
- ინვენტარი: საბელი, საყელო, ჯამები, სათამაშოები და საწოლი;
- მოულოდნელი მკურნალობა. RSPCA გირჩევს, ძაღლი დააზღვიო ვეტერინარული ხარჯებისთვის, თუ ეს შესაძლებელია.
როგორ შეარჩიო ლეკვი და რა შეამოწმო მომშენებელთან
ბრიტანული ცხოველთა დაცვის ორგანიზაცია RSPCA გირჩევს, პირველ რიგში თავშესაფრიდან აყვანაზე იფიქრო. თუ მაინც მომშენებლისგან ყიდულობ, ეს წესები დაგეხმარება:
- დედა და ლეკვები ერთად ნახე. RSPCA-ს რჩევით, ლეკვი ყოველთვის დედასთან ერთად უნდა ნახო. თუ მომშენებელი ან ვითარება საეჭვოდ გეჩვენება, ნუ იყიდი.
- გამოიყენე „ლეკვის ხელშეკრულება“ (Puppy Contract). RSPCA-ს რჩევით, ის ყიდვის პროცესში გეხმარება და ლეკვებით უკანონო ვაჭრობის მსხვერპლი არ გახდები.
- მოითხოვე მშობლების ჯანმრთელობის შემოწმების შედეგები. ბრიტანეთის სამეფო კინოლოგიური კლუბი (RKC) ამ ჯიშისთვის შემდეგ შემოწმებებს ითვალისწინებს:
- მენჯ-ბარძაყისა და იდაყვის დისპლაზიის შეფასება (BVA/RKC სქემები);
- თვალების შემოწმება (BVA/RKC/ISDS სქემა);
- დნმ-ტესტები, მათ შორის prcd-PRA (ბადურის პროგრესირებადი ატროფია), EIC (დატვირთვით გამოწვეული კოლაფსი) და CNM.
ლეკვთან ერთად მიიღე დოკუმენტები: ვაქცინაციის ჩანაწერი და, თუ არის, საჯიშე მოწმობა. ვაქცინაციის გრაფიკი ვეტერინართან შეათანხმე.
მოკლედ: შენთვის არის ლაბრადორი?
სანამ გადაწყვეტ, შეადარე შენი ცხოვრების წესი ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მონაცემებს ამ ჯიშზე:
| მოძრაობა | დღეში 2 საათზე მეტი |
| სახლის ზომა | დიდი სახლი და დიდი ეზო |
| დავარცხნა | კვირაში ერთხელ |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 10 წელზე მეტი |
თუ ყოველდღე ამდენ დროს ვერ გამოყოფ ან სახლი არ შეესაბამება, უმჯობესია სხვა ჯიში აირჩიო. ძაღლი, რომელიც შენს ცხოვრების წესს ერგება, უფრო ჯანმრთელი და მშვიდი იქნება.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს ცოცხლობს ლაბრადორი?
AKC-ის მონაცემებით, საშუალოდ 11–13 წელი.
რა ფერის შეიძლება იყოს ლაბრადორი?
სტანდარტით შავი, ყვითელი ან შოკოლადისფერი.
ცვივა ლაბრადორის ბეწვი?
კი. ბეწვი მოკლეა, მაგრამ ცვივა, ამიტომ რეგულარულ დავარცხნას საჭიროებს.
შეიძლება ლაბრადორის ბინაში ყოლა?
შეიძლება, თუ ყოველდღე საკმარის მოძრაობას და თამაშს მიიღებს.
რამდენი მოძრაობა სჭირდება ლაბრადორს?
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, დღეში 2 საათზე მეტი.
რა ტესტები უნდა ჰქონდეს გავლილი ლეკვის მშობლებს?
RKC-ის მიხედვით, სახსრების (მენჯ-ბარძაყი და იდაყვი) და თვალების შემოწმება და დნმ-ტესტები, მაგალითად prcd-PRA და EIC.
სახელს ეძებ? ნახე ძაღლის სახელები. სხვა ჯიშების შესახებ წაიკითხე ძაღლის ჯიშების გვერდზე, მაგალითად გერმანული ნაგაზი და კანე კორსო.