თმის შეჭრის მთვარის კალენდარი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ხალხური ტრადიციაა: ბევრს სჯერა, რომ მზარდი მთვარისას შეჭრილი თმა უფრო სწრაფად იზრდება, კლებადი მთვარისას შეჭრილი კი ფორმას დიდხანს ინარჩუნებს. ამ გვერდზე ნახავ 2027 წლის თმის შეჭრის კალენდარს, რომელიც მთვარის ფაზების ზუსტ ასტრონომიულ თარიღებზეა აგებული (თბილისის დროით), და იმასაც გაიგებ, რას ამბობს თმის ზრდაზე მეცნიერება.
თმის შეჭრის მთვარის კალენდარი ტრადიციაა და არა მეცნიერება. მთვარის ფაზების თარიღები ასტრონომიული ფაქტია, მაგრამ კვლევით არ არის დადასტურებული, რომ ისინი თმის ზრდაზე მოქმედებს.
როგორ მუშაობს ტრადიცია
მთვარის კალენდარი თვეს ორ ნაწილად ყოფს:
- მზარდი მთვარე (ახალმთვარეობიდან სავსე მთვარემდე): ტრადიციით, თმის შეჭრის დროა, თუ გინდა, რომ სწრაფად წამოგეზარდოს.
- კლებადი მთვარე (სავსე მთვარიდან ახალმთვარეობამდე): ტრადიციით, ამ დროს იჭრიან, თუ გინდა, რომ ვარცხნილობამ ფორმა დიდხანს შეინარჩუნოს.
- ახალმთვარეობისა და სავსე მთვარის დღეს ტრადიციული კალენდრების უმეტესობა თმის შეჭრას არ გირჩევს.
ზოგ კალენდარში დამატებით მთვარის „ნიშანსაც“ (მაგალითად, „მთვარე ლომში“) ითვალისწინებენ. ასეთი წესები ავტორებს შორის ძალიან განსხვავდება, ამიტომ ქვემოთ მხოლოდ ფაზებს ვიყენებთ, რომლებიც ასტრონომიულად ზუსტად ითვლება.
თმის შეჭრის კალენდარი 2027
ცხრილში მოცემულია დღეები ახალმთვარეობასა და სავსე მთვარეს შორის. ბოლო სვეტში ნახავ ფაზის ზუსტ დროს (თბილისის დრო, UTC+4), როცა ტრადიცია თმის შეჭრას არ გირჩევს.
| პერიოდი (2027) | მთვარე | ტრადიციული რჩევა | ტრადიციით არიდებენ თავს |
|---|---|---|---|
| 25 დეკემბერი 2026 – 7 იანვარი | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 8 იანვარი, 00:24 |
| 9 იანვარი – 21 იანვარი | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 22 იანვარი, 16:17 |
| 23 იანვარი – 5 თებერვალი | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 6 თებერვალი, 19:56 |
| 7 თებერვალი – 20 თებერვალი | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 21 თებერვალი, 03:23 |
| 22 თებერვალი – 7 მარტი | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 8 მარტი, 13:29 |
| 9 მარტი – 21 მარტი | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 22 მარტი, 14:43 |
| 23 მარტი – 6 აპრილი | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 7 აპრილი, 03:51 |
| 8 აპრილი – 20 აპრილი | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 21 აპრილი, 02:27 |
| 22 აპრილი – 5 მაისი | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 6 მაისი, 14:58 |
| 7 მაისი – 19 მაისი | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 20 მაისი, 14:59 |
| 21 მაისი – 3 ივნისი | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 4 ივნისი, 23:40 |
| 5 ივნისი – 18 ივნისი | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 19 ივნისი, 04:44 |
| 20 ივნისი – 3 ივლისი | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 4 ივლისი, 07:02 |
| 5 ივლისი – 17 ივლისი | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 18 ივლისი, 19:44 |
| 19 ივლისი – 1 აგვისტოს | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 2 აგვისტოს, 14:05 |
| 3 აგვისტოს – 16 აგვისტოს | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 17 აგვისტოს, 11:28 |
| 18 აგვისტოს – 30 აგვისტოს | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 31 აგვისტოს, 21:41 |
| 1 სექტემბერი – 15 სექტემბერი | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 16 სექტემბერი, 03:03 |
| 17 სექტემბერი – 29 სექტემბერი | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 30 სექტემბერი, 06:36 |
| 1 ოქტომბერი – 14 ოქტომბერი | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 15 ოქტომბერი, 17:47 |
| 16 ოქტომბერი – 28 ოქტომბერი | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 29 ოქტომბერი, 17:36 |
| 30 ოქტომბერი – 13 ნოემბერი | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 14 ნოემბერი, 07:25 |
| 15 ნოემბერი – 27 ნოემბერი | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 28 ნოემბერი, 07:24 |
| 29 ნოემბერი – 12 დეკემბერი | მზარდი მთვარე | შეჭრა „სწრაფი ზრდისთვის“ | სავსე მთვარე 13 დეკემბერი, 20:08 |
| 14 დეკემბერი – 27 დეკემბერი | კლებადი მთვარე | შეჭრა „ფორმის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის“ | ახალმთვარეობა 28 დეკემბერი, 00:12 |
მთვარის ყველა ფაზა, მათ შორის პირველი და ბოლო მეოთხედი, შეგიძლია ნახო ჩვენს მთვარის კალენდარში.
რას ამბობს მეცნიერება თმის ზრდაზე
თავზე თმა საშუალოდ დღეში დაახლოებით 0,3–0,4 მილიმეტრით, ანუ თვეში დაახლოებით 1 სანტიმეტრით გეზრდება. ზრდის სიჩქარე დამოკიდებულია თმის ფოლიკულზე, ასაკზე, გენეტიკაზე, ჰორმონებსა და კვებაზე. შეჭრა ფოლიკულს, ანუ კანის ქვეშ მყოფ „ფესვს“, არ ეხება, ამიტომ არც ზრდის სიჩქარეს ცვლის.
არ არსებობს კვლევა, რომელიც აჩვენებს, რომ მთვარის ფაზა თმის ზრდაზე მოქმედებს. რეგულარული შეჭრის რეალური სარგებელი სხვაა: ასე იშორებ გაყოფილ ბოლოებს, რის გამოც თმა უფრო მოწესრიგებული და ჯანსაღი ჩანს.
ბავშვის თმის პირველი შეჭრა
ბევრ კულტურაში ბავშვის თმის პირველ შეჭრას განსაკუთრებული წესი აქვს. მაგალითად, ებრაულ ტრადიციაში ზოგიერთი ოჯახი ბიჭს თმას პირველად 3 წლისას სჭრის (უფშერინი), ინდუისტურ ტრადიციაში კი არსებობს ბავშვის თავის გაპარსვის რიტუალი (მუნდანი). შეჭრის თარიღის არჩევა შენი და შენი ოჯახის გადასაწყვეტია, მთვარის კალენდარი კი შეგიძლია სახალისოდ გამოიყენო.
ერთ გავრცელებულ მითს კი ცალკე უნდა შევეხოთ: ბავშვის თავის გაპარსვა თმას არ ასქელებს. გაპარსული თმა მხოლოდ ერთი შეხედვით ჩანს უფრო უხეში, რადგან ამოსვლისას ბლაგვი ბოლო აქვს. თმის რაოდენობა და სისქე ფოლიკულებზეა დამოკიდებული.
ხშირად დასმული კითხვები
როდის შევიჭრა თმა 2027 წელს, რომ სწრაფად გამეზარდოს?
ტრადიციით, მზარდი მთვარის დღეებში, მაგალითად 9–21 იანვარს ან 7–20 თებერვალს. ზუსტ პერიოდებს ცხრილში ნახავ. მეცნიერულად კი თმა ნებისმიერ დღეს ერთნაირი სიჩქარით იზრდება.
რატომ არ იჭრიან თმას სავსე მთვარისას?
ეს ხალხური წარმოდგენაა: ახალმთვარეობა და სავსე მთვარე ბევრ ტრადიციაში „გარდამავალ“, არასტაბილურ დღეებად ითვლება. მეცნიერული მიზეზი არ არსებობს.
რამდენად ზუსტია თარიღები?
ფაზების დრო ასტრონომიულად არის გამოთვლილი და აშშ-ის საზღვაო ობსერვატორიის მონაცემებით გადამოწმებული. მითითებულია თბილისის დრო (UTC+4). ტრადიციული „რჩევები“ კი მხოლოდ გასართობ ხასიათს ატარებს.
თუ ხშირად შეიჭრი, თმა უფრო სწრაფად გაგეზრდება?
არა. შეჭრა ზრდის სიჩქარეს არ ცვლის, მაგრამ გაყოფილ ბოლოებს აშორებს, ამიტომ თმა გეზრდება ისე, რომ ბოლოები არ გემტვრევა.