ბავშვის ძვლებისა და კბილების ჯანსაღი განვითარებისთვის D ვიტამინი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ელემენტია. მშობლებს ხშირად უჩნდებათ კითხვები: ნამდვილად სჭირდება თუ არა ჩვილს წვეთები, რა დოზით უნდა მისცე და კმარა თუ არა მხოლოდ მზის სხივები. ამ სტატიაში შენთვის თავი მოვუყარე ორი სანდო და ავტორიტეტული ორგანიზაციის — ბრიტანეთის ჯანდაცვის სამსახურისა (NHS) და ამერიკის პედიატრიის აკადემიის (AAP) — რეკომენდაციებს.
მნიშვნელოვანია: გაითვალისწინე, რომ სტატია მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა. ბავშვს ნებისმიერი ვიტამინი თუ დანამატი მხოლოდ პედიატრთან შეთანხმებით მიეცი, ხოლო თუ ექიმმა განსხვავებული დოზა დაგინიშნა, აუცილებლად მის დანიშნულებას მიჰყევი.
სარჩევი
- რისთვის სჭირდება ბავშვს D ვიტამინი
- რამდენი D ვიტამინი სჭირდება ასაკის მიხედვით
- ჩვილი: ძუძუთი კვება და ფორმულა
- მზე და D ვიტამინი
- რომელ საკვებშია D ვიტამინი
- ზედმეტი D ვიტამინი — რატომ არის საშიში
- როდის მივმართოთ ექიმს
- ხშირად დასმული კითხვები
რისთვის სჭირდება ბავშვს D ვიტამინი
NHS-ის განმარტებით, D ვიტამინი ორგანიზმში კალციუმისა და ფოსფატის ბალანსს არეგულირებს. სწორედ ეს ნივთიერებები ზრუნავს ძვლების, კბილებისა და კუნთების სიჯანსაღეზე. ბავშვებში D ვიტამინის დეფიციტმა კი შესაძლოა ძვლების დეფორმაცია, მაგალითად, რაქიტი გამოიწვიოს.
რამდენი D ვიტამინი სჭირდება ასაკის მიხედვით
D ვიტამინის დოზირება მიკროგრამებით (მკგ) ან საერთაშორისო ერთეულებით (IU) იზომება. NHS-ის მიხედვით, 1 მკგ = 40 IU, რაც ნიშნავს, რომ 10 მკგ = 400 IU. ამიტომ პრეპარატის შერჩევისას ეტიკეტს ყურადღებით დააკვირდი და შეამოწმე, რომელი ერთეულია მითითებული.
| ასაკი | NHS (დიდი ბრიტანეთი) | AAP (აშშ) |
|---|---|---|
| დაბადებიდან 1 წლამდე | 8.5–10 მკგ დღეში (340–400 IU) | 400 IU (10 მკგ) დღეში |
| 1–4 წელი | 10 მკგ (400 IU) დღეში, მთელი წლის განმავლობაში | 600 IU (15 მკგ) დღეში |
| 4 წლის ზემოთ | 10 მკგ დღეში დანამატის მიღება შემოდგომა-ზამთარში | 600 IU (15 მკგ) დღეში |
როგორც ცხრილიდან ჩანს, 1 წლის ზემოთ ასაკობრივ ჯგუფში ამ ორ წყაროს შორის მცირე სხვაობაა. შენი პატარასთვის ზუსტ და შესაფერის დოზას პედიატრი შეგირჩევს. გარდა ამისა, AAP ხაზს უსვამს, რომ ზოგიერთი ქრონიკული დაავადების ან მედიკამენტების მიღების ფონზე, ბავშვს შესაძლოა განსხვავებული დოზა დასჭირდეს, რაც მხოლოდ და მხოლოდ ექიმმა უნდა განსაზღვროს.
ჩვილი: ძუძუთი კვება და ფორმულა
- ძუძუთი კვება: როგორც NHS-ის, ისე AAP-ის რეკომენდაციით, ბუნებრივ (ან შერეულ) კვებაზე მყოფ ჩვილს D ვიტამინის დანამატი დაბადებიდანვე, სიცოცხლის პირველივე დღეებიდან სჭირდება. NHS აქვე აზუსტებს, რომ ეს წესი მოქმედებს მიუხედავად იმისა, თავად დედა იღებს თუ არა D ვიტამინს.
- ფორმულა: ხელოვნური საკვები (ფორმულა) უკვე გამდიდრებულია D ვიტამინით. NHS-ის თანახმად, თუ პატარა დღეში 500 მლ-ზე მეტ ფორმულას მიირთმევს, მას დამატებით ვიტამინის მიცემა აღარ სჭირდება. AAP კი ამ ზღვრად დაახლოებით 1 ლიტრს (32 უნციას) მიიჩნევს. თუ შენი ჩვილი ამ რაოდენობაზე ნაკლებს სვამს, დანამატის საჭიროება აუცილებლად პედიატრთან გაიარე.
- AAP-ის ცნობით, ჩვილებისთვის სპეციალური თხევადი პრეპარატები (წვეთები) გამოდის. დოზა ყოველთვის ზუსტად, ეტიკეტის ან ექიმის მითითების მიხედვით შეარჩიე.
ამასთან, NHS გვირჩევს, რომ 6 თვიდან 5 წლამდე ასაკის ყველა ბავშვს ყოველდღიურად მივცეთ A, C და D ვიტამინების შემცველი დანამატი — გამონაკლისია მხოლოდ ის ჩვილები, რომლებიც დღეში 500 მლ-ზე მეტ ფორმულას იღებენ.
თუ გაინტერესებს, როგორ იზრდება პატარა, გაეცანი სტატიას: ბავშვის განვითარება თვეების მიხედვით.
მზე და D ვიტამინი
NHS-ის მიხედვით, D ვიტამინის მთავარი ბუნებრივი წყარო კანზე მოხვედრილი ზაფხულის მზის სხივებია. მაგალითად, დიდ ბრიტანეთში მარტის ბოლოდან სექტემბრის ბოლომდე ადამიანების უმრავლესობა საჭირო D ვიტამინს სწორედ მზისგან იღებს, თუმცა ოქტომბრიდან მარტის დასაწყისამდე მზის სხივები ამისთვის საკმარისი აღარ არის. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ მუქი კანის მქონე ადამიანების ორგანიზმში მზისგან შესაძლოა ნაკლები D ვიტამინი გამომუშავდეს.
მიუხედავად მზის სარგებლისა, ბავშვის ნაზი კანი აუცილებლად უნდა დაიცვა: ცხელ ამინდში მზეზე დიდხანს ნუ გააჩერებ და კანი დროულად დაუფარე, სანამ გაუწითლდება ან დაეწვება. NHS ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ პატარა ბავშვს წვეთები მაინც სჭირდება, თუნდაც მზიან ამინდში გარეთ ბევრ დროს ატარებდეს.
რომელ საკვებშია D ვიტამინი
როგორც NHS განმარტავს, ბუნებრივად D ვიტამინს საკმაოდ მცირე რაოდენობის საკვები შეიცავს. მათ შორისაა:
- ცხიმიანი თევზი: ორაგული, სარდინი, კალმახი, ქაშაყი, სკუმბრია;
- წითელი ხორცი;
- კვერცხის გული;
- გამდიდრებული პროდუქტები: ზოგიერთი ცხიმოვანი პასტა და საუზმის ფანტელი.
NHS-ის თქმით, მხოლოდ კვებით ორგანიზმისთვის საკმარისი D ვიტამინის მიღება რთულია.
ზედმეტი D ვიტამინი — რატომ არის საშიში
NHS-ის მიხედვით, დიდი ხნის განმავლობაში ზედმეტი დოზით მიღებისას ორგანიზმში ზედმეტი კალციუმი გროვდება (ჰიპერკალციემია). ამან შეიძლება ძვლები დაასუსტოს და თირკმელები და გული დააზიანოს. NHS-ის ზედა ზღვრები:
- 12 თვემდე ჩვილი: არაუმეტეს 25 მკგ (1000 IU) დღეში;
- 1–10 წლის ბავშვი: არაუმეტეს 50 მკგ (2000 IU) დღეში;
- 11–17 წლის მოზარდი: არაუმეტეს 100 მკგ (4000 IU) დღეში.
გაითვალისწინე NHS-ისა და AAP-ის უსაფრთხოების მთავარი წესები:
- არასდროს გადააჭარბო ეტიკეტზე მითითებულ დოზას;
- ნუ მისცემ ბავშვს ორ სხვადასხვა დანამატს ერთდროულად. მაგალითად, თევზის ქონი უკვე შეიცავს A და D ვიტამინებს, ამიტომ მისი მიცემა წვეთებთან ერთად არ შეიძლება;
- ვიტამინები ყოველთვის ბავშვისთვის მიუწვდომელ ადგილას შეინახე;
- მზის სხივებისგან D ვიტამინის ზედოზირება შეუძლებელია (NHS).
როდის მივმართოთ ექიმს
- სანამ პატარას D ვიტამინს ან ნებისმიერ სხვა დანამატს მისცემ — განსაკუთრებით მაშინ, თუ ბავშვი დღენაკლულია, აქვს ქრონიკული დაავადება ან სხვა მედიკამენტებს იღებს;
- თუ ზუსტად არ იცი, რა რაოდენობის ფორმულას სვამს ჩვილი და სჭირდება თუ არა დამატებით წვეთები;
- თუ ბავშვს ძვლების ან ფეხების დეფორმაცია, ან ნებისმიერი სხვა საყურადღებო ცვლილება შეამჩნიე;
- თუ პატარამ შემთხვევით ვიტამინის დიდი დოზა მიიღო, დაუყოვნებლივ დაუკავშირდი ექიმს, ხოლო თუ თავს შეუძლოდ გრძნობს, მაშინვე დარეკე 112-ზე.
პატარების ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული სხვა საინტერესო საკითხები შეგიძლია იხილო ჩვენს პედიატრის განყოფილებაში.
ხშირად დასმული კითხვები
რა დოზით ვაძლევ D ვიტამინს ჩვილს?
დაბადებიდან 1 წლამდე ასაკში NHS დღიურად 8.5–10 მკგ-ს გირჩევს, ხოლო AAP — 400 IU-ს (10 მკგ). კონკრეტული პრეპარატი და ზუსტი დოზირება აუცილებლად შენს პედიატრთან შეათანხმე.
ფორმულაზე მყოფ ბავშვს სჭირდება D ვიტამინი?
NHS-ის თანახმად, თუ ჩვილი დღეში 500 მლ-ზე მეტ ფორმულას მიირთმევს, დანამატი აღარ სჭირდება, რადგან ხელოვნური საკვები უკვე გამდიდრებულია D ვიტამინით. თუ ამაზე ნაკლებს სვამს, რჩევისთვის პედიატრს მიმართე.
რამდენ ხანს უნდა ვაძლიო?
NHS-ის მიხედვით, 1–4 წლის ბავშვს D ვიტამინის დანამატი მთელი წლის განმავლობაში სჭირდება. 4 წლის ზემოთ დღეში 10 მკგ შემოდგომა-ზამთარში განიხილე. ინდივიდუალური გეგმა ექიმთან შეადგინე.
შეიძლება ზედმეტი D ვიტამინი მივცე?
დიახ, გადაჭარბება შესაძლებელია და ეს საშიშია. ასაკობრივი ზედა ზღვრები სტატიაში ზემოთ არის მოცემული. არასდროს გადააჭარბო ეტიკეტზე მითითებულ დოზას და არ მისცე ბავშვს ორი დანამატი ერთდროულად.
ეს სტატია საინფორმაციოა და არ ცვლის ექიმის ან პედიატრის კონსულტაციას.
