გრიპი — სიმპტომები, მოვლა და როდის მივმართოთ ექიმს

სეზონური გრიპი ზამთრის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი დაავადებაა. ამ სტატიაში მოკლედ აგიხსნით, როგორ ვლინდება გრიპი, როგორ გადაეცემა, ვინ არის მაღალი რისკის ჯგუფში, როგორ მოუარო ავადმყოფს სახლში და — რაც მთავარია — რა ნიშნების დროს უნდა მიმართო ექიმს. ინფორმაცია ეყრდნობა დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის (NCDC) და ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მასალებს.

მნიშვნელოვანია: გაითვალისწინე, რომ ეს სტატია მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და ვერ ჩაანაცვლებს ექიმის ან პედიატრის კონსულტაციას. ნებისმიერი წამალი, მათ შორის ანტივირუსული პრეპარატები, მიიღება მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით.

რა არის სეზონური გრიპი

სეზონური გრიპი მწვავე ინფექციური დაავადებაა, რომელსაც გრიპის A და B ვირუსები იწვევს და ჩვენს სასუნთქ სისტემას — ცხვირს, ყელსა და ფილტვებს — აზიანებს. ზომიერი კლიმატის ქვეყნებში, მათ შორის საქართველოშიც, ეპიდემიები ძირითადად ზამთრის თვეებში გვხვდება. WHO-ს მონაცემებით, მსოფლიოში ყოველწლიურად დაახლოებით მილიარდი შემთხვევა აღირიცხება, საიდანაც 3–5 მილიონი მძიმედ მიმდინარეობს.

გრიპის სიმპტომები

როგორც NCDC და WHO განმარტავენ, გრიპს მწვავე, უეცარი დასაწყისი ახასიათებს. მისი მთავარი ნიშნებია:

ცხელება 38°C-ზე მეტი;
საერთო სისუსტე;
ხველა (ხშირად მშრალი);
ყელის ტკივილი;
ცხვირიდან გამონადენი;
თავისა და კუნთების ტკივილი;
ზოგჯერ — დიარეა ან ღებინება, განსაკუთრებით ბავშვებში.

სიმპტომები, როგორც წესი, ვირუსთან კონტაქტიდან 1–4 დღეში (საშუალოდ 2 დღეში) იჩენს თავს. WHO-ს მიხედვით, ადამიანების უმეტესობას სიცხე და სხვა ძირითადი ჩივილები ერთ კვირაში უვლის, თუმცა ხველა შეიძლება 2 კვირა ან უფრო მეტხანსაც გაგრძელდეს.

როგორ გადაეცემა გრიპი

გრიპი ადამიანიდან ადამიანზე გადადის — ხველით, ცემინებით ან ვირუსით დაბინძურებულ ნივთებსა და ზედაპირებთან შეხებით. სწორედ ამიტომ, ის განსაკუთრებით სწრაფად ვრცელდება ხალხმრავალ გარემოში, მაგალითად, სკოლებსა და საბავშვო ბაღებში.

ვინ არის მაღალი რისკის ჯგუფში

გართულებების, საავადმყოფოში მოხვედრისა და დაავადების მძიმედ მიმდინარეობის მაღალი რისკი აქვთ:

ჩვილებსა და მცირეწლოვან ბავშვებს, განსაკუთრებით 2 წლამდე ასაკში;
ორსულებს;
65 წელს გადაცილებულ ადამიანებს;
ქრონიკული დაავადებების მქონე პირებს (ასთმა, გულის, ფილტვების, თირკმლის, ღვიძლის დაავადებები, დიაბეტი);
დასუსტებული იმუნიტეტის მქონე ადამიანებს.

მოვლა სახლში

WHO-ს რეკომენდაციით, მკურნალობის მთავარი მიზანი სიმპტომების შემსუბუქებაა: ავადმყოფმა უნდა დაისვენოს და ბევრი სითხე მიიღოს. გარდა ამისა, გაითვალისწინე ეს რჩევები:

დარჩი სახლში, რომ გარშემომყოფებს არ გადასდო ვირუსი — ბავშვიც ნუ გაუშვებ ბაღში ან სკოლაში;
ხველისა და ცემინების დროს ცხვირსა და პირზე ხელსახოცი აიფარე;
ხშირად დაიბანე ხელები;
ნებისმიერი წამალი, იქნება ეს ანტიბიოტიკი თუ ანტივირუსული პრეპარატი, მიიღე მხოლოდ ექიმთან კონსულტაციის შემდეგ.

თუ პატარას მაღალი სიცხე აქვს, დაგეხმარება ეს სტატიაც: როცა ბავშვს სიცხე აქვს — რა ვქნათ.

როდის მივმართოთ ექიმს სასწრაფოდ

WHO ურჩევს სამედიცინო დახმარებას მიმართონ მძიმე სიმპტომების მქონე ადამიანებმა და რისკის ჯგუფებმა. NCDC გრიპის საშიშ გართულებებად ასახელებს შემდეგ ნიშნებს — მათი გამოჩენისას დაუყოვნებლივ დაუკავშირდი ექიმს ან სასწრაფო დახმარებას (112):

ქოშინი, სუნთქვის გაძნელება;
ტუჩების ან კანის მოლურჯო შეფერილობა (ციანოზი);
გონების დაბინდვა, ძლიერი ძილიანობა, გაღვიძების სირთულე;
კრუნჩხვები;
გაუწყლოების ნიშნები;
ქრონიკული დაავადების გამწვავება (WHO-სა და NCDC-ის ცნობით, გრიპს შეუძლია თანმხლები ფონური დაავადებები გაამწვავოს).

NCDC ასევე გვაფრთხილებს, რომ ჩვილებს გრიპის ფონზე შესაძლოა ფებრილური კრუნჩხვები და ცრუ კრუპის სინდრომი განუვითარდეთ. ამიტომ, თუ საქმე ჩვილს ან მცირეწლოვან ბავშვს ეხება, ყოველთვის ჯობს, პედიატრს დროულად მიმართო. სხვა საჭირო პედიატრიული საკითხებისთვის შეგიძლია დაათვალიერო პედიატრის გვერდი.

ექიმი სტეტოსკოპით უსმენს ბავშვს, გვერდით დედა ზის

ვაქცინაცია და პროფილაქტიკა

როგორც WHO და NCDC აღნიშნავენ, გრიპისგან თავდაცვის საუკეთესო გზა ვაქცინაციაა. NCDC-ის რეკომენდაციები ასეთია:

აცრა რეკომენდებულია ყველა ასაკობრივი ჯგუფისთვის, ბავშვებში კი — 6 თვის ასაკიდან;
ვაქცინაცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაღალი რისკის ჯგუფებისთვის: ორსულებისთვის, ხანდაზმულებისთვის, ბავშვებისთვის, ასევე სუსტი იმუნური სისტემისა და ქრონიკული დაავადებების მქონე პირებისთვის;
სასურველია, აცრა გრიპის სეზონის დაწყებამდე სულ მცირე 2 კვირით ადრე გაიკეთო — ეს არის იმუნიტეტის გამომუშავების საშუალო პერიოდი;
რადგან გრიპით ადამიანი შეიძლება ყოველ წელს დაავადდეს, ვაქცინა პერიოდულად ახლდება.

აცრის გარდა, WHO გირჩევს, ხველისა და ცემინების დროს დაიფარო პირი და ცხვირი, და რეგულარულად დაიბანო ხელები.

ხშირად დასმული კითხვები

რით განსხვავდება გრიპი გაციებისგან?

გრიპისთვის დამახასიათებელია უეცარი, მწვავე დაწყება — მაღალი სიცხით, სისუსტით, კუნთებისა და თავის ტკივილით. ზუსტ დიაგნოზს ექიმი სვამს.

რამდენ ხანს გრძელდება გრიპი?

NCDC-ის მონაცემებით, თუ დაავადება გართულებების გარეშე მიმდინარეობს, ტემპერატურა 1–4 დღეში უბრუნდება ნორმას, გამოჯანმრთელების პროცესი კი მე-7–10 დღიდან იწყება; თუმცა ხველა და საერთო სისუსტე შეიძლება კიდევ 14–20 დღე გაგრძელდეს.

საჭიროა თუ არა ანტიბიოტიკი გრიპის დროს?

გრიპს ვირუსი იწვევს. ნებისმიერი მედიკამენტი, მათ შორის ანტიბიოტიკიც, მხოლოდ და მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით უნდა მიიღო.

შეიძლება ორსულმა გრიპის ვაქცინა გაიკეთოს?

NCDC ორსულებს მაღალი რისკის ჯგუფს მიაკუთვნებს, რომელთათვისაც აცრა განსაკუთრებით რეკომენდებულია. კონკრეტული გადაწყვეტილება აუცილებლად შენს ექიმთან ერთად მიიღე.

ეს სტატია საინფორმაციოა და არ ცვლის ექიმის ან პედიატრის კონსულტაციას.

გრიპი ბავშვებსა და მოზრდილებში — სიმპტომები, მოვლა და როდის მივმართოთ ექიმს