ძაღლის კვება ასაკის მიხედვით

სწორი კვება შენი ოთხფეხა მეგობრის ჯანმრთელობისა და ხანგრძლივი სიცოცხლის ერთ-ერთი მთავარი საფუძველია. ამ სტატიაში გაიგებ, დღეში რამდენჯერ აჭამო ლეკვსა და ზრდასრულ ძაღლს, როგორ გადაამოწმო მისი წონა, როგორ შეურჩიო საკვები და რომელი პროდუქტებია ჩვენი სუფრიდან მისთვის საშიში. აქ თავმოყრილი ინფორმაცია სანდო ვეტერინარულ წყაროებს ეყრდნობა: ვეტერინართა მსოფლიო ასოციაციის (WSAVA), ამერიკის ცხოველთა ჰოსპიტლების ასოციაციის (AAHA), MSD-ის ვეტერინარული სახელმძღვანელოსა და ASPCA-ს მასალებს.

მნიშვნელოვანია: ყველა ძაღლი ინდივიდუალურია. ზუსტ ულუფასა და შენი ძაღლისთვის შესაფერის დიეტას ვეტერინარი შეგირჩევს.

რამდენჯერ აჭამო ძაღლს ასაკის მიხედვით

MSD-ის ვეტერინარული სახელმძღვანელო ასეთ ზოგად რეკომენდაციებს გვთავაზობს:

ასაკი	კვება დღეში
ძუძუს მოშორებიდან 6 თვემდე	3-ჯერ (პატარა ჯიშებს შეიძლება მეტჯერ დასჭირდეთ)
6–12 თვე	2-ჯერ
ზრდასრული	ჩვეულებრივ 2 წინასწარ გაზომილი ულუფა, რეგულარულ დროს

ლეკვის კვება

ნუ აჭმევ ზედმეტს. MSD-ის მიხედვით, ზედმეტი კვება ზრდას აჩქარებს, რაც ჩონჩხის სწორ განვითარებას ხელს უშლის და მოგვიანებით სიმსუქნეს უწყობს ხელს. ნელი ზრდა სჯობს სწრაფს;
არ დაუტოვო საკვები მუდმივად ჯამში. VCA-ს ვეტერინარები გვირჩევენ, რომ ლეკვს საკვებზე მუდმივი, შეუზღუდავი წვდომა არ ჰქონდეს: ეს ახალგაზრდობაშივე უწყობს ხელს სიმსუქნეს, უკონტროლო ჭამას, ორთოპედიულ პრობლემებსა და დიაბეტს;
დიდი ჯიშის ლეკვი: MSD-ის მიხედვით, დიდ და გიგანტურ ჯიშებს სრულფასოვანი საკვები სჭირდებათ, რომლის შეფუთვაზეც მითითებულია, რომ დიდი ჯიშის ლეკვის ზრდისთვისაა განკუთვნილი;
აწონე ყოველკვირა და ულუფა ისე დაურეგულირე, რომ ლეკვი წონაში ყოველ კვირას ნელ-ნელა იმატებდეს (MSD);
VCA-ს მიხედვით, ლეკვს ჭამიდან 10–15 წუთში, როგორც წესი, გარეთ გასვლა სჭირდება. ამიტომ კვების რეგულარული რეჟიმი სახლში სისუფთავის მიჩვევასაც გაგიმარტივებს.

პატარა ლეკვი იატაკზე პატარა ჯამიდან ჭამს

ზრდასრული ძაღლის კვება

MSD-ის მიხედვით, როცა ძაღლი თავისი ზრდასრული წონის დაახლოებით 90%-ს მიაღწევს, ჩვეულებრივ, ლეკვის საკვებიდან ნაკლებად კალორიულ, ზრდასრულის საკვებზე გადაჰყავთ;
ზოგ ზრდასრულ ძაღლს შეუძლია საკვებზე მუდმივი წვდომა ჰქონდეს და ზომიერება დაიცვას, მაგრამ უმეტესობა ასე წონაში იმატებს. ამიტომ, სიმსუქნის თავიდან ასაცილებლად, ყველაზე კარგი გამოსავალი დღეში 2 გაზომილი ულუფაა;
სასუსნაოები დღიური კალორიების 10%-ზე ნაკლები უნდა იყოს (MSD). AAHA აღნიშნავს, რომ პატრონებს სასუსნაოების კალორიების დათვლა ხშირად ავიწყდებათ;
თუ სახლში რამდენიმე ცხოველი გყავს, AAHA გირჩევს, თითოეულს ცალკე ჯამი დაუდგა, რომ ერთმანეთის საკვები არ შეჭამონ.

როგორ შეამოწმო წონა

ვეტერინარები ძაღლის წონას სხეულის მდგომარეობის ქულით (Body Condition Score, BCS) აფასებენ. WSAVA-სა და AAHA-ს 9-ბალიან სკალაზე იდეალური მაჩვენებელი 4–5 ქულაა. WSAVA-ს სქემის მიხედვით, იდეალური წონის ძაღლს:

ნეკნები ხელით ადვილად ესინჯება, ზედმეტი ცხიმის ფენის გარეშე;
ზემოდან რომ დახედავ, წელი გამოკვეთილი აქვს;
გვერდიდან შეხედვისას მუცელი ნეკნების უკან აწეულია.

თუ ნეკნებს ცხიმის სქელი ფენის ქვეშ ძლივს უსინჯავ და წელიც არ უჩანს, ძაღლს ჭარბი წონა აქვს. ხოლო თუ ნეკნები, ხერხემალი და მენჯის ძვლები შორიდანვე ეტყობა, ძალიან გამხდარია. AAHA გირჩევს, რომ ვეტერინართან ყოველ ვიზიტზე ძაღლის კვება და წონაც შეფასდეს.

ვეტერინარი ძაღლს გვერდებზე ხელით უსინჯავს ნეკნებს

მშრალი თუ სველი საკვები

ვეტერინარულ წყაროებში არ არსებობს ერთმნიშვნელოვანი პასუხი იმაზე, რომ ერთი ტიპის საკვები მეორეს სჯობს. შერჩევისას ბევრად უფრო მნიშვნელოვანია შემდეგი დეტალები:

საკვები იყოს სრულფასოვანი და დაბალანსებული (complete and balanced) და შეესაბამებოდეს შენი ძაღლის ასაკს. მაგალითად, ლეკვს სპეციალურად ზრდისთვის განკუთვნილი საკვები სჭირდება;
ულუფა გაზომე და შეასწორე ძაღლის წონისა და აქტიურობის მიხედვით. AAHA-ს მიხედვით, მონადირე ძაღლს უფრო მეტი კალორია სჭირდება, ვიდრე ოთახის ძაღლს;
საკვები სწორად შეინახე. AAHA-ს მიმოხილვაში არასწორი შენახვა და დაბინძურება საკვების უსაფრთხოების რისკებს შორისაა;
უმი ხორცის დიეტასთან დაკავშირებით WSAVA სპეციალურად გვაფრთხილებს შესაძლო რისკებზე. სანამ ასეთ კვებაზე გადაიყვან, აუცილებლად გაესაუბრე ვეტერინარს.

თუ სახლში კატაც გყავს, გაეცანი სტატიას: კატის საკვები — როგორ ავარჩიოთ. გახსოვდეს, რომ კატასა და ძაღლს სრულიად განსხვავებული საკვები სჭირდებათ.

რა არ უნდა აჭამო ძაღლს

ASPCA-ს მოწამვლების კონტროლის ცენტრი აქვეყნებს იმ პროდუქტების სიას, რომლებსაც უნდა მოერიდო:

შოკოლადი, ყავა და კოფეინი: შეიძლება გამოიწვიოს ღებინება, დიარეა, გულის რიტმის დარღვევა, კრუნჩხვები და სიკვდილიც კი. რაც უფრო მუქია შოკოლადი, მით უფრო საშიშია;
ყურძენი და ქიშმიში: შეიძლება თირკმლის დაზიანება გამოიწვიოს;
ხახვი, ნიორი, მწვანე ხახვი: აზიანებს სისხლის წითელ უჯრედებს და იწვევს ანემიას;
ქსილიტოლი (შაქრის შემცვლელი ტკბილეულსა და საღეჭ რეზინში): შეიძლება სისხლში შაქრის დონის საშიში ვარდნა და ღვიძლის დაზიანება გამოიწვიოს;
ალკოჰოლი და უმი საფუვრიანი ცომი: ცომი კუჭში ფუვდება და შეიძლება სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობა შექმნას;
მაკადამიას კაკალი და სხვა თხილეული: თხილეულში შემავალმა ცხიმმა შეიძლება ღებინება, დიარეა და პანკრეატიტი გამოიწვიოს;
რძე და რძის პროდუქტები: შეიძლება დიარეის მიზეზი გახდეს;
უმი ხორცი, უმი კვერცხი და ძვლები: შეიცავს ბაქტერიების (სალმონელა, E. coli) გავრცელების რისკს. ძვალმა კი შეიძლება ნაწლავი დააზიანოს ან გაჭედოს;
ბევრი მარილი: შეიძლება გამოიწვიოს ღებინება, კრუნჩხვები და მძიმე მოწამვლა.

თუ ეჭვობ, რომ ძაღლმა რაიმე საშიში შეჭამა, ჩაინიშნე რა იყო და რა რაოდენობით, და დაუყოვნებლივ დაუკავშირდი ვეტერინარს.

მაგიდაზე ყურძენი, შოკოლადი და ხახვი, ძაღლი შორიდან უყურებს

როდის მიმართო ვეტერინარს

თუ ძაღლმა ზემოთ ჩამოთვლილი საშიში პროდუქტებიდან რომელიმე შეჭამა;
თუ ამჩნევ, რომ სწრაფად იმატებს ან იკლებს წონაში;
თუ საჭმელზე უარს ამბობს, აღებინებს ან დიარეა აქვს;
თუ კვების შეცვლას აპირებ, მაგალითად, სახლში მომზადებულ საჭმელზე ან უმი ხორცის დიეტაზე გადაყვანას;
როცა ლეკვის, ხანდაზმული ან ქრონიკული დაავადების მქონე ძაღლისთვის ზუსტი ულუფის შერჩევა გჭირდება.

სხვა საინტერესო თემებს ცხოველების შესახებ გაეცანი ცხოველების განყოფილებაში.

ხშირად დასმული კითხვები

რამდენჯერ ვაჭამო ლეკვს?

MSD-ის მიხედვით, 6 თვემდე დღეში 3-ჯერ, ხოლო 6–12 თვის ასაკში — 2-ჯერ. პატარა ჯიშის ლეკვებს კვება შეიძლება უფრო ხშირადაც დასჭირდეთ.

შეიძლება ძაღლს დღეში ერთხელ ვაჭამო?

VCA-ს ვეტერინარები დღეში მინიმუმ 2-ჯერად კვებას მიიჩნევენ ოპტიმალურად, თუმცა ზოგი ძაღლი დღეში ერთი კვებითაც მშვენივრად გრძნობს თავს. უმჯობესია, შენს ვეტერინარს ჰკითხო.