ბევრი პატარძალი და ნეფე საკუთარი ქორწილისთვის ეროვნულ სამოსს ირჩევს: პატარძალი — დახვეწილ ქართულ კაბას, ნეფე კი — ტრადიციულ ჩოხას. თუ შენც ამაზე ფიქრობ, ჯერ გაიგე, საიდან მოდის ეს სამოსი. ამ სტატიაში, ენციკლოპედიებისა და მუზეუმების მასალებზე დაყრდნობით, მოგიყვები, სინამდვილეში როგორი იყო ძველი ქართული კაბა, როგორ გამოიყურებოდა ისტორიული საქორწინო კაბები და რატომ ჩანს ჩოხა ქართულ ქორწილში დღესაც.
/wp-content/uploads/2026/10/qartuli-sakortsino-kaba-1.webp
სარჩევი
- რა არის ქართული კაბა
- ისტორიული საქორწინო კაბები მუზეუმებში
- ჩოხა: ნეფის სამოსი
- ეროვნული სამოსი დღევანდელ ქორწილში
- ხშირი კითხვები
რა არის ქართული კაბა
ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მიხედვით (რომელიც ციტირებულია ქართულ ვიკიპედიაში), ქართული კაბა ქართველი ქალის ეროვნული კოსტიუმის ძირითადი სახეობაა. მის სრულ კომპლექტში შედიოდა:
- აბრეშუმის ან შალის ძვირფასი ქსოვილისგან შეკერილი, წელში გამოყვანილი კაბა;
- გულმკერდზე მჭიდროდ შემოტმასნილი ზედატანი და გრძელი, კალთაგანიერი ქვედატანი;
- ოქრომკერდით ნაქარგი სარტყელი, ჩადგმული გულისპირი და სახელოები;
- აბრეშუმის გრძელი პერანგი, ხავერდის მოკლე ქათიბი, წინდები და ტყავის ფეხსაცმელი;
- რთული და დახვეწილი თავსაბურავი — მაგალითად, ლეჩაქი, ჩიხტი-კოპი ან ბაღდადი — და, რა თქმა უნდა, სამკაულები.
იმავე წყაროს მიხედვით, მაღალი წრის ქალბატონებისთვის ქართული კაბა ყოველდღიური სამოსი იყო, გლეხი ქალები კი მას სადღესასწაულოდ იცვამდნენ. ეს სტილი განსაკუთრებით საქართველოს ბარში იყო გავრცელებული.
ისტორიული საქორწინო კაბები მუზეუმებში
იცოდი, რომ საქორწინო კაბა ყოველთვის თეთრი სულაც არ ყოფილა? მაგალითად, აჭარის მუზეუმების კოლექციაში ინახება მუქი იისფერი ხავერდისგან შეკერილი საქორწინო კაბა, რომელიც მჭიდროდაა მოქარგული ოქროს ძაფით გამოყვანილი სტილიზებული ყვავილებით. მუზეუმის აღწერით, ეს კაბა საგანგებოდ ქორწილის პირველი დღისთვის იყო განკუთვნილი, მის ქვეშ კი აბრეშუმის „ბურუნჯული“ პერანგი ეცვათ.
ქუთაისის ისტორიულ მუზეუმში დაცულ კიდევ ერთ, ოქრომკედით ნაქარგ საქორწინო კაბას ეძღვნება ჟურნალ Georgian Scientists-ში გამოქვეყნებული სტატია (2024). ეს კაბა მუზეუმს 1970 წელს აჭარის ერთ-ერთი სოფლიდან გადაეცა. ისიც მუქი იისფერი აბრეშუმის ხავერდისაა, აქვს ბამბის სარჩული და ტრაპეციის ფორმა. ნაქარგი ყვავილოვანი ორნამენტი მიუყვება საყელოს, მკერდს, სახელოებისა და კალთების ბოლოს. სტატიის ავტორები აღნიშნავენ, რომ 45 სმ სიგანის ქსოვილი ისე ოსტატურად იყო გამოჭრილი, რომ ნარჩენი საერთოდ არ დარჩენილიყო — ეს კი ძველი ქართველი მკერავების დიდ გამოცდილებასა და ოსტატობაზე მეტყველებს.
/wp-content/uploads/2026/10/qartuli-sakortsino-kaba-2.webp
ჩოხა: ნეფის სამოსი
რაც შეეხება ჩოხას — ქართული ვიკიპედიის მიხედვით, ის მამაკაცის ძირითადი სამოსია, რომელიც ქართულ წყაროებში ჯერ კიდევ IX საუკუნიდან გვხვდება. მას მაშინვე გამოარჩევ დამახასიათებელი ნიშნებით: მკვეთრად გამოყვანილი წელით, განიერი ბოლოთი, ჩახსნილი წინა მხარითა და ნაოჭიანი კალთით. XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე საქართველოში ჩოხის სამი ძირითადი ტიპი გვხვდებოდა: ხევსურული, ქართლ-კახური და ზოგადკავკასიური.
- ქართლ-კახური ჩოხა გრძელია და მუხლს ქვემოთ ჩამოდის. მკერდზე სოლისებური ღიობი აქვს, საიდანაც მოჩანს ახალუხი. მას ძირითადად უქამროდ ატარებდნენ და უპირატესად შავი, წაბლისფერი ან ლურჯი ფერის იყო.
- ხევსურული ჩოხა შედარებით მოკლეა და ტრაპეციული დეტალებით გამოირჩევა. მისი წინა მხარე მდიდრულად იყო მორთული, მათ შორის — ჯვრებით.
- ზოგადკავკასიურ ჩოხას მკერდის ორივე მხარეს სამასრეები ჰქონდა და მასზე ვერცხლით მორთულ ტყავის ქამარს იკეთებდნენ.
როგორც ინგლისურენოვანი ვიკიპედია წერს, დღეს ჩოხას ყოველდღიურად აღარ ატარებენ, თუმცა საქართველოში ის ეროვნული სიამაყის სიმბოლოდ რჩება და კაცები მას ხშირად იცვამენ ქორწილებსა თუ ოფიციალურ ღონისძიებებზე. სხვათა შორის, 2020 წლის 9 ივნისს ჩოხის ტარების ტრადიციას საქართველოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი ოფიციალურად მიენიჭა.
ეროვნული სამოსი დღევანდელ ქორწილში
გამოცემა Culture Trip-ის მიხედვით, ქართულ ქორწილში ტრადიცია ასეთია: ნეფე და მეჯვარე ჯერ პატარძალს გამოიყვანენ მისი ოჯახიდან, შემდეგ კი სამოქალაქო და საეკლესიო ცერემონიები იმართება. ტრადიციულ ქორწილში წყვილის პირველი ცეკვა ხშირად სწორედ „ქართულია“ — ქალი ნაზად და მსუბუქად მოძრაობს, კაცი კი ფეხებით რამდენიმე სრიალა მოძრაობას აკეთებს ისე, რომ ტანის ზედა ნაწილი უძრავი რჩება.
თუ ჯერ კიდევ ვერ გადაგიწყვეტია, ეროვნული კაბა მოირგო თუ თანამედროვე სტილზე შეაჩერო არჩევანი, miau.ge-ის ვირტუალურ საპატარძლო სალონში სხვადასხვა კაბა პირდაპირ შენს ფოტოზე მოსინჯე. ხოლო თუ თანამედროვე კაბის სილუეტის შერჩევა გინდა, წაიკითხე საქორწინო კაბის არჩევა ტანის მიხედვით.
/wp-content/uploads/2026/10/qartuli-sakortsino-kaba-3.webp
ეროვნული სამოსის სხვა საინტერესო დეტალებზე მეტი ინფორმაცია შეგიძლია ნახო ქართული ტანსაცმლის გვერდზე. თუ ქორწილში სტუმრად მიდიხარ, გადახედე სტატიას რა ჩავიცვა ქორწილში, ხოლო ტრადიციული აქსესუარების შესარჩევად შეიხედე სამკაულის განყოფილებაში.
თუ საზეიმო ღონისძიებაზე სტუმრად მიდიხარ, ნახე, რით განსხვავდება სმოკინგი და კოსტიუმი. დაბადების დღისა და საღამოს ვახშმისთვის კი წაიკითხე, რა ჩაიცვა რესტორანში.
ხშირი კითხვები
რა ნაწილებისგან შედგება ქართული კაბა?
ის შედგება წელში გამოყვანილი კაბისგან (ზედატანითა და კალთაგანიერი ქვედატანით), ოქრომკერდით ნაქარგი სარტყლისგან, გულისპირისგან, აბრეშუმის პერანგისგან, ქათიბისა და ისეთი თავსაბურავისგან, როგორიცაა ლეჩაქი ან ჩიხტი-კოპი.
ქართული საქორწინო კაბა ყოველთვის თეთრი იყო?
არა, ყოველთვის თეთრი არ ყოფილა. მაგალითად, აჭარის მუზეუმებსა და ქუთაისის ისტორიულ მუზეუმში დაცული საქორწინო კაბები მუქი იისფერი ხავერდისაა და ოქროს ძაფითაა ნაქარგი.
რატომ იცვამენ ჩოხას ქორწილში?
საქართველოში ჩოხა ეროვნული სიამაყის სიმბოლოა, ამიტომ კაცები მას ხშირად იცვამენ ქორწილებსა და ოფიციალურ ღონისძიებებზე. გარდა ამისა, 2020 წელს ჩოხის ტარების ტრადიციას არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსი მიენიჭა.
რომელი ჩოხაა ყველაზე გავრცელებული?
ინგლისურენოვანი ვიკიპედიის მიხედვით, დღეს ყველაზე პოპულარული ქართლ-კახური ჩოხაა, რომელიც ოფიციალურ შეხვედრებსა და მუსიკალურ წარმოდგენებზე ხშირად ჩანს.
“`