კარგი ძილისთვის მატრასი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნივთია. მატრასის სწორად შესარჩევად სამი რამ უნდა გაითვალისწინოთ: საწოლის ზომა, მატრასის ტიპი და თქვენს ძილის პოზაზე მორგებული სიმყარე. ამ გზამკვლევში იხილავთ მატრასის სტანდარტული ზომების ცხრილს, სხვადასხვა ტიპის შედარებასა და მოვლის რჩევებს. გახსოვდეთ, რომ მაღალი ფასი ყოველთვის საუკეთესო ხარისხს არ ნიშნავს.
მოკლედ:
- პირველ რიგში, გაზომეთ საწოლის შიდა სივრცე და მატრასი ზუსტად მას შეუსაბამეთ.
- მატრასი თქვენს სიმაღლეზე დაახლოებით 10–15 სმ-ით გრძელი უნდა იყოს.
- მათ, ვისაც გვერდზე სძინავს, ხშირად რბილი ან საშუალო სიმყარის მატრასი უხდებათ, ზურგზე მძინარეებს — საშუალო, ხოლო მუცელზე მძინარეებს — უფრო მყარი.
- წყვილებისთვის დამოუკიდებელი (შეფუთული) ზამბარა ან ქაფი უკეთესია, რადგან მოძრაობას ნაკლებად გადასცემს.
- ყიდვამდე მაღაზიაში მატრასზე რამდენიმე წუთით წამოწექით თქვენთვის ჩვეულ პოზაში.
მატრასის ზომები
მატრასის ზომა სანტიმეტრებში ასე იწერება: სიგანე × სიგრძე. ქვემოთ მოცემულია ის ზომები, რომლებიც ქართული მაღაზიების კატალოგებში ყველაზე ხშირად გვხვდება. სხვადასხვა მწარმოებლის მოდელებს შორის შესაძლოა მცირე სხვაობა იყოს, ამიტომ ყიდვამდე ზომა ყოველთვის გადაამოწმეთ.
| კატეგორია | ზომა (სმ) | ვისთვის ან რა ტიპის საწოლისთვისაა განკუთვნილი |
|---|---|---|
| საბავშვო | 60×120 | ჩვილის საწოლი (კალათა-საწოლი, მანეჟი), დაახლოებით 3 წლამდე |
| საბავშვო | 70×140 | უფრო დიდი საბავშვო ან გასაშლელი საწოლი, სკოლამდელი ასაკის ბავშვისთვის |
| ერთადგილიანი | 80×190 | ბავშვისთვის, მოზარდისთვის ან დაბალი სიმაღლის ადამიანისთვის, ვიწრო ოთახისთვის |
| ერთადგილიანი | 80×200 | მოზარდისთვის ან მაღალი ადამიანისთვის ვიწრო საწოლზე |
| ერთადგილიანი | 90×200 | ერთი ზრდასრულისთვის, ყველაზე გავრცელებული ერთსაწოლიანი ზომა |
| საწოლნახევრიანი | 120×200 | ერთი ზრდასრულისთვის, ვისაც მეტი სივრცე უყვარს |
| საწოლნახევრიანი / ორადგილიანი | 140×200 | ერთი ადამიანისთვის კომფორტულად ან წყვილისთვის, ვისაც მჭიდროდ ძილი არ აწუხებს |
| ორადგილიანი | 160×200 | წყვილისთვის, ყველაზე გავრცელებული ორსაწოლიანი ზომა |
| ორადგილიანი (დიდი) | 180×200 | წყვილისთვის, ვისაც მეტი სივრცე სჭირდება |
| კინგ-საიზი | 200×200 | წყვილისთვის პატარა ბავშვთან ერთად ან ძალიან დიდი საწოლისთვის |
ერთსაწოლიანი მატრასის ზომები
ერთსაწოლიანი მატრასის ყველაზე გავრცელებული ზომებია 80×190, 80×200, 90×190 და 90×200 სმ. ზრდასრულისთვის უმეტესად 90×200 სმ-ს ირჩევენ. თუ ოთახი ვიწროა ან საწოლი ბავშვისთვისაა განკუთვნილი, 80 სმ სიგანეც საკმარისია.
ორსაწოლიანი მატრასის ზომები
ორსაწოლიანი მატრასის ზომებია 140×200, 160×200 და 180×200 სმ, ხოლო კინგ-საიზი — 200×200 სმ. ორი ზრდასრულისთვის 140 სმ საკმაოდ ვიწროა, რადგან თითოეულს მხოლოდ 70 სმ რჩება. ამიტომ წყვილები უფრო ხშირად 160 ან 180 სმ სიგანის მატრასს ირჩევენ.
საბავშვო მატრასის ზომები
საბავშვო მატრასის სტანდარტული ზომებია 60×120 და 70×140 სმ. ჩვილის მატრასი საწოლის ჩარჩოში მჭიდროდ უნდა იჯდეს, რათა კიდეებთან ღრიჭო არ დარჩეს. ჩვილებისთვის, როგორც წესი, მყარ და სწორ მატრასს გვირჩევენ, ზედმეტი რბილი ბალიშებისა და ქვეშაგების გარეშე.
როგორ გავზომოთ საწოლი
- გაზომეთ საწოლის ჩარჩოს შიდა სიგანე და სიგრძე, ანუ ის სივრცე, სადაც უშუალოდ მატრასი უნდა ჩაიდოს. გარე ზომები არ გამოგადგებათ.
- საწოლი რამდენიმე ადგილას გაზომეთ, რადგან ძველი ჩარჩო შესაძლოა ოდნავ დეფორმირებული იყოს. იხელმძღვანელეთ ყველაზე მცირე მაჩვენებლით.
- მიღებული შედეგი ცხრილში მოცემულ უახლოეს სტანდარტულ ზომას შეადარეთ. თუ ზომა არასტანდარტულია, მატრასი ინდივიდუალური შეკვეთით უნდა დაამზადებინოთ.
- დარწმუნდით, რომ მატრასის სიგრძე თქვენს სიმაღლეს მინიმუმ 10–15 სმ-ით აღემატება.
- გაზომეთ ჩარჩოს სიღრმე და იატაკიდან საწოლის დასაწოლ ზედაპირამდე არსებული სიმაღლე. მატრასის სისქე სწორედ ამ მონაცემების მიხედვით შეარჩიეთ.
მატრასის ტიპები
მატრასები ერთმანეთისგან შიგთავსით განსხვავდება. თითოეულ ტიპს თავისი დადებითი და უარყოფითი მხარეები აქვს:
| ტიპი | უპირატესობა | ნაკლი |
|---|---|---|
| ბონელის ზამბარა (ერთმანეთზე გადაბმული) | ხელმისაწვდომია, ჰაერს კარგად ატარებს, ელასტიკურია | გადასცემს მოძრაობას — ერთი ადამიანის გადაბრუნებას მეორეც გრძნობს. დროთა განმავლობაში შეიძლება ჩაიზნიქოს ან აჭრიალდეს |
| დამოუკიდებელი (შეფუთული, „ჯიბის“) ზამბარა | თითოეული ზამბარა ცალ-ცალკე მუშაობს, უკეთ ერგება სხეულს და ნაკლებად გადასცემს მოძრაობას; კარგია წყვილებისთვის | ბონელის სისტემაზე უფრო ძვირი და მძიმეა |
| პოლიურეთანის ქაფი (ღრუბელი) | მსუბუქი, უხმაურო და ხელმისაწვდომია, მოძრაობას ნაკლებად გადასცემს | დაბალი სიმკვრივის ქაფი შეიძლება მალე ჩაიზნიქოს. ახალ მატრასს შესაძლოა გარკვეული დროის განმავლობაში სპეციფიკური სუნი ჰქონდეს |
| მემორი ქაფი (მეხსიერების ქაფი) | იმეორებს სხეულის ფორმას და ზეწოლას თანაბრად ანაწილებს | ინარჩუნებს სითბოს, რის გამოც ზაფხულში შეიძლება ცხელი იყოს. ზოგს მასში „ჩაფლობის“ შეგრძნება არ მოსწონს |
| ლატექსი (ბუნებრივი ან სინთეტიკური) | ელასტიკური და გამძლეა, კარგად ატარებს ჰაერს, მდგრადია მტვრის ტკიპებისა და ობის მიმართ | ძვირი და მძიმეა; არ გამოდგება მათთვის, ვისაც ლატექსზე ალერგია აქვს |
| ქოქოსის ბოჭკო | ძალიან მყარია, კარგად ატარებს ჰაერს; ხშირად გამოიყენება საბავშვო მატრასებში ან დამატებით მყარ ფენად | ბევრისთვის ზედმეტად მყარია, დამოუკიდებლად იშვიათად გამოიყენება |
| ჰიბრიდული | აერთიანებს ზამბარის საყრდენსა და ქაფის ან ლატექსის კომფორტს | ძვირი და მძიმეა |
ზამბარიანი მატრასი: ბონელი და დამოუკიდებელი ზამბარა
ზამბარიანი მატრასი ზამბარების ბლოკისა და მის ზემოთ განთავსებული რბილი ფენებისგან შედგება. ბონელის სისტემაში ზამბარები ერთმანეთთან მჭიდროდაა გადაბმული. ეს დისკომფორტს ქმნის, როცა საწოლზე ორი ადამიანი წევს: საკმარისია ერთი გადაბრუნდეს, რომ მეორეც მაშინვე იგრძნობს რხევას.
დამოუკიდებელ (შეფუთულ) სისტემაში თითოეული ზამბარა ქსოვილის ცალკე „ჯიბეშია“ მოთავსებული და მათ შორის კავშირი მინიმალურია. სწორედ ამიტომ ამ ტიპს „ჯიბის ზამბარიან მატრასსაც“ უწოდებენ.
ქაფის (ღრუბლის) და მემორი მატრასი
უზამბარო მატრასი მზადდება პოლიურეთანის ქაფისგან (რომელსაც ყოველდღიურ საუბარში ღრუბელს ვუწოდებთ) ან მემორი (მეხსიერების) ქაფისგან. მემორი ქაფი სხეულის სითბოსა და წონის ზემოქმედებით რბილდება, იმეორებს სხეულის კონტურებს და თანაბრად ანაწილებს დატვირთვას. ქაფის მატრასის ხარისხს დიდწილად მისი სიმკვრივე განსაზღვრავს, ამიტომ ეს მონაცემი კონსულტანტთან აუცილებლად დააზუსტეთ. უხარისხო ქაფს თავიდან შესაძლოა უსიამოვნო სუნი ჰქონდეს, რომელიც მალევე ქრება, ზაფხულში კი ზოგიერთ ადამიანს ასეთ ზედაპირზე სცხელა.
ლატექსის მატრასი
ლატექსის მატრასი ბუნებრივი ან სინთეტიკური ლატექსისგან მზადდება. ის ქმნის ელასტიკურ საყრდენსა და კომფორტულ ზედაპირს, ამასთანავე, გამძლეობითაც გამოირჩევა. მდგრადია მტვრის ტკიპებისა და ობის მიმართ, თუმცა საკმაოდ ძვირია. გარდა ამისა, ზოგს შესაძლოა ლატექსის სპეციფიკური სირბილე არ მოეწონოს.
ქოქოსის მატრასი
ქოქოსის ბოჭკოსგან (კოირისგან) დამზადებული ფენა ძალიან მყარია და ჰაერს კარგად ატარებს. მას ხშირად იყენებენ როგორც საბავშვო, ისე ორმხრივ მატრასებში, სადაც ერთი მხარე შედარებით მყარია.
ჰიბრიდული მატრასი
ჰიბრიდულ მატრასში დამოუკიდებელი ზამბარების ბლოკს ზემოდან ქაფის ან ლატექსის სქელი ფენა ეკვრის. ამგვარად, ის ზამბარების საიმედო საყრდენსა და რბილი ფენის კომფორტს აერთიანებს.
ორთოპედიული და ანატომიური მატრასი: რას ნიშნავს
„ორთოპედიული“ და „ანატომიური“ ხშირად მხოლოდ სარეკლამო ტერმინებია და მათ უკან ერთიანი სტანდარტი არ დგას. როგორც წესი, ასე უწოდებენ მატრასს, რომელიც ხერხემალს თანაბარ საყრდენს უქმნის და წოლისას ზედმეტად არ იზნიქება. ასეთი მატრასი შეიძლება ნებისმიერი მასალისგან იყოს დამზადებული და, ჩვეულებრივ, უფრო მკვრივი და მძიმეა. მხოლოდ სახელწოდებას ნუ ენდობით — ყურადღებით შეამოწმეთ მატრასის შემადგენლობა და სიმყარე.
მატრასის სიმყარე ძილის პოზის მიხედვით
მატრასის სიმყარე ხშირად 1-დან (ძალიან რბილი) 10-მდე (ძალიან მყარი) შკალით ფასდება. მომხმარებელთა უმეტესობა საშუალო სიმყარეს (დაახლოებით 5–7) ირჩევს. არასწორად შერჩეულმა სიმყარემ შესაძლოა დისკომფორტი გამოიწვიოს. ქვემოთ მოცემული ცხრილი ზოგადი გზამკვლევია, თუმცა გადამწყვეტი მაინც თქვენი პირადი შეგრძნებაა.
| ძილის პოზა | რეკომენდებული სიმყარე | მიზეზი |
|---|---|---|
| გვერდზე | რბილი-საშუალო | მხარი და მენჯი ოდნავ უნდა ჩაეფლოს, რათა ხერხემალი სწორ ხაზზე დარჩეს |
| ზურგზე | საშუალო ან საშუალო-მყარი | წელის არეს საყრდენი სჭირდება, მენჯი კი ზედმეტად არ უნდა ჩაიწიოს |
| მუცელზე | საშუალო-მყარი ან მყარი | რბილ მატრასზე მენჯი ქვემოთ იწევს და წელი არაბუნებრივად იღუნება |
| შერეული (ხშირად იცვლით პოზას) | საშუალო | ოპტიმალური ბალანსია ყველა პოზისთვის, ზედაპირი კი გადაბრუნებას ხელს არ უშლის |
მნიშვნელოვანი ფაქტორია სხეულის წონაც: შედარებით მძიმე წონის ადამიანებს, როგორც წესი, უფრო მყარი მატრასი სჭირდებათ, მსუბუქი წონის მქონეთ კი — შედარებით რბილი. თუ წყვილს წონა ან ძილის ჩვევები მკვეთრად განსხვავებული აქვს, კარგი გამოსავალია მატრასი სხვადასხვა სიმყარის ორი ნახევრით ან სულაც ორი ცალკეული მატრასის გამოყენება.
მატრასის შერჩევა ზურგის ტკივილის დროს
მატრასი ზურგის ტკივილს არ კურნავს. თუ წელი ან ზურგი ხშირად და ძლიერად გტკივათ, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს. ზოგადად მიიჩნევა, რომ ზედმეტად რბილი მატრასი, რომელშიც სხეული ეფლობა, ხერხემალს სათანადო საყრდენს ვერ უქმნის. თუმცა, არც უკიდურესად მყარი ზედაპირია ყველასთვის გამოსადეგი. ბევრისთვის ყველაზე კომფორტული საშუალო სიმყარის, ოდნავ მკვრივი მატრასია.
- შეარჩიეთ მატრასი, რომელიც არ იზნიქება და თქვენთვის ჩვეულ პოზაში ხერხემალს სწორ ხაზზე უნარჩუნებს პოზიციას.
- შეძენამდე მატრასზე 10–15 წუთით წამოწექით.
- ჰკითხეთ გამყიდველს, მოქმედებს თუ არა საცდელი პერიოდი ან დაბრუნების პირობა.
- თუ თქვენი მატრასი 7–10 წელზე ძველია და უკვე ჩაზნექილია, სავარაუდოდ, მისი შეცვლის დრო დადგა.
ძილის შემდეგ კუნთების მოსადუნებლად ბევრი სარელაქსაციო მასაჟსაც მიმართავს.
მატრასის სიმაღლე
მატრასის სიმაღლე (სისქე) მის კონსტრუქციაზეა დამოკიდებული. თხელი ქაფის მატრასებისა და ტოპერების სისქე სულ რამდენიმე სანტიმეტრია, ზამბარიანი და ჰიბრიდული მოდელები კი, ჩვეულებრივ, გაცილებით მაღალია. სისქის შერჩევისას გაითვალისწინეთ:
- საწოლის ჩარჩოს სიღრმე: მატრასი ჩარჩოს კიდეზე ოდნავ მაღლა უნდა იდგეს, რათა დაწოლისას და ადგომისას ხის ან ლითონის კარკასმა არ შეგაწუხოთ;
- რამდენად გიადვილდებათ საწოლზე დაწოლა და წამოდგომა, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ხანდაზმულებისთვის;
- ზეწრის ზომა: ძალიან მაღალ მატრასს ღრმა კიდეებიანი, რეზინიანი ზეწარი დასჭირდება.
მატრასის მასალები, შალითა და დამცავი
მატრასის მასალები პირდაპირ აისახება მის კომფორტზე, გამძლეობასა და ჰიგიენურობაზე. გარე ფენა შეიძლება იყოს ბამბის, შალის, ლატექსის ან პოლიესტერის. შალი კარგად ინარჩუნებს სითბოს, ბამბა კი ჰაერს ატარებს და „სუნთქავს“. ჰიგიენის დასაცავად ძალიან პრაქტიკულია მოხსნადი შალითა, რომელიც სარეცხ მანქანაში ირეცხება.
მატრასის დამცავი თხელი გადასაფარებელია, რომელიც ზედაპირს ლაქებისა და ცვეთისგან იცავს. წყალგაუმტარი დამცავი განსაკუთრებით გამოსადეგია ბავშვის საწოლისთვის. რაც შეეხება ტოპერს (თხელ ლეიბს), ის ძირითად მატრასზე იდება და ზედაპირს არბილებს ან ამყარებს, თუმცა დაზიანებულ და ჩაზნექილ მატრასს სრულფასოვნად ვერ ჩაანაცვლებს.
მატრასის მოვლა და წმენდა
- გამოიყენეთ მატრასის დამცავი და რეგულარულად გარეცხეთ იგი.
- მატრასი ხშირად გაანიავეთ და მტვრის მოსაშორებლად მტვერსასრუტით გაწმინდეთ.
- ყოველ 3–6 თვეში მატრასი შემოატრიალეთ — თავისა და ფეხების მხარე შეუცვალეთ. თუ მოდელი ორმხრივია და მწარმოებელიც იძლევა ამის რეკომენდაციას, მეორე გვერდზეც გადააბრუნეთ.
- არ იხტუნაოთ მატრასზე და მოერიდეთ ერთსა და იმავე კიდეზე ხშირად ჩამოჯდომას.
- საძინებელი მშრალი და კარგად განიავებული უნდა იყოს, რათა მატრასს ობი არ გაუჩნდეს.
- უსიამოვნო სუნის გასაქრობად ზედაპირზე თხელ ფენად მოაყარეთ საჭმელი სოდა, გააჩერეთ რამდენიმე საათით და შემდეგ მტვერსასრუტით მოაშორეთ.
- ლაქები ოდნავ ნესტიანი ქსოვილით გაწმინდეთ ისე, რომ მატრასი არ დაასველოთ. იხელმძღვანელეთ მწარმოებლის ინსტრუქციით, ღრმა წმენდისთვის კი ქიმწმენდის სერვისს მიმართეთ.
სწორი მოვლის შემთხვევაში მატრასი დიდხანს გემსახურებათ და პირვანდელ თვისებებსაც შეინარჩუნებს.
ხშირად დასმული კითხვები
რა ზომისაა ორსაწოლიანი მატრასი?
ორსაწოლიანი მატრასის სტანდარტული ზომებია 140×200, 160×200 და 180×200 სმ, ხოლო კინგ-საიზი — 200×200 სმ. ორი ზრდასრული ადამიანისთვის ყველაზე ხშირად 160×200 სმ ზომას ირჩევენ.
რა ზომისაა ერთსაწოლიანი მატრასი?
ერთსაწოლიანი მატრასის სტანდარტული ზომებია 80×190, 80×200, 90×190 და 90×200 სმ. საწოლნახევრიანი მატრასის ზომა კი 120×200 სმ-ია.
რომელი მატრასი ჯობია: ზამბარიანი თუ ქაფის?
უნივერსალური პასუხი არ არსებობს. დამოუკიდებელი ზამბარა ჰაერს კარგად ატარებს და წყვილებისთვისაც მოსახერხებელია. ქაფი უხმაუროა, იმეორებს სხეულის ფორმას და მოძრაობას ნაკლებად გადასცემს, თუმცა შეიძლება სითბო მეტად შეინარჩუნოს. არჩევანი თქვენი ძილის პოზის, წონისა და პირადი კომფორტის მიხედვით გააკეთეთ.
რას ნიშნავს ორთოპედიული მატრასი?
როგორც წესი, ასე უწოდებენ მატრასს, რომელიც ხერხემალს თანაბარ საყრდენს უქმნის. ამ ტერმინს ერთიანი სტანდარტი არ გააჩნია, ამიტომ ყურადღება მიაქციეთ მატრასის რეალურ შემადგენლობასა და სიმყარეს. ზურგის პრობლემების შემთხვევაში კი კონსულტაცია ექიმთან გაიარეთ.
რამდენ ხანში ერთხელ უნდა გამოვცვალოთ მატრასი?
საშუალო ვადად ხშირად 7–10 წელს ასახელებენ, თუმცა ეს მატრასის ხარისხსა და მოხმარების ინტენსივობაზეა დამოკიდებული. თუ ზედაპირი ჩაიზნიქა, ზამბარები უსიამოვნოდ იგრძნობა ან გაღვიძებისას დისკომფორტს განიცდით, დროა ახალი მატრასის შეძენაზე იფიქროთ.
როგორ გავწმინდოთ მატრასი სახლის პირობებში?
ზედაპირი მტვერსასრუტით გაასუფთავეთ. სუნის გასაქრობად მოაყარეთ საჭმელი სოდა, დატოვეთ რამდენიმე საათით და შემდეგ მტვერსასრუტით აიღეთ, ლაქები კი ოდნავ ნესტიანი ქსოვილით გაწმინდეთ. ეცადეთ, მატრასი არ დაასველოთ და გამოყენებამდე კარგად გააშროთ.