ხშირად გაიგონებ: „გერმანულში არის სიტყვები, რომლებიც სხვა ენაზე არ ითარგმნება“. სინამდვილეში ნებისმიერი გერმანული სიტყვა ითარგმნება: უბრალოდ ხანდახან ერთი სიტყვა წინადადებას უდრის. ამ სტატიაში ათ ასეთ სიტყვას ვნახავთ, Duden-ის განმარტებით, და ვიტყვით, რა არის მათში თავისებური.
გულახდილად: ჩვენ არ ვამტკიცებთ, რომ ქართულში ამ სიტყვებიდან რომელიმეს ერთსიტყვიანი შესატყვისი არ აქვს. ქართულ ლექსიკონებში ეს სიტყვები არ გადაგვიმოწმებია. ამიტომ ქვემოთ მოცემული ქართული ფორმულირებები ჩვენი განმარტებებია, ოფიციალური თარგმანი კი არა. თუ იცი მოკლე, დამკვიდრებული ქართული შესატყვისი, მოგვწერე და დავამატებთ. ბოლო განახლება: 2026 წლის 25 ოქტომბერი.
ტოპ 10 ერთ ცხრილში
| ადგილი | სიტყვა | Duden-ის სიხშირის ჯგუფი | ჩვენი ქართული განმარტება |
|---|---|---|---|
| 1 | Fernweh | 2 (ყველაზე ხშირი 100 000 სიტყვიდან, ტოპ 10 000-ის გარეშე) | შორეულისკენ ლტოლვა |
| 2 | Fingerspitzengefühl | 2 (ყველაზე ხშირი 100 000 სიტყვიდან, ტოპ 10 000-ის გარეშე) | ნატიფი ტაქტი, ინტუიციური შეგრძნება |
| 3 | Schadenfreude | 2 (ყველაზე ხშირი 100 000 სიტყვიდან, ტოპ 10 000-ის გარეშე) | სხვის უბედურებაზე ბოროტი სიხარული |
| 4 | Vorfreude | 2 (ყველაზე ხშირი 100 000 სიტყვიდან, ტოპ 10 000-ის გარეშე) | მოსალოდნელი სიხარულით წინასწარ აღფრთოვანება |
| 5 | Zeitgeist | 2 (ყველაზე ხშირი 100 000 სიტყვიდან, ტოპ 10 000-ის გარეშე) | დროის სული |
| 6 | fremdschämen | 1 (100 000 ყველაზე ხშირ სიტყვაში არ შედის) | სხვის ნაცვლად გრცხვენია |
| 7 | Kummerspeck | 1 (100 000 ყველაზე ხშირ სიტყვაში არ შედის) | დარდით მოდებული ზედმეტი წონა |
| 8 | Torschlusspanik | 1 (100 000 ყველაზე ხშირ სიტყვაში არ შედის) | „დრო ამოიწურაო“ შიში |
| 9 | verschlimmbessern | 1 (100 000 ყველაზე ხშირ სიტყვაში არ შედის) | გაუმჯობესებით გაუარესება |
| 10 | Weltschmerz | 1 (100 000 ყველაზე ხშირ სიტყვაში არ შედის) | სამყაროს არასრულყოფილებით გამოწვეული სევდა |
ცხრილში ქართული ვარიანტები ჩვენი ფორმულირებებია. თითოეული სიტყვის განმარტება და სტილისტური ნიშნული Duden-ის შესაბამის სტატიას ეყრდნობა.
1. Fernweh
ქართულად (ჩვენი ფორმულირება): შორეულისკენ ლტოლვა.
რას ამბობს Duden: Duden განმარტავს როგორც ლტოლვას შორეულისკენ, შორეული ქვეყნებისკენ; ლექსიკონში ეს სიტყვა „gehoben“-ად, ანუ ამაღლებული სტილის სიტყვადაა მონიშნული.
როგორ შედგება სიტყვა: Fern- („შორი“) და Weh („ტკივილი“, „სევდა“): ანუ „შორის ტკივილი“. ეს ჩვენი სიტყვასიტყვითი დაშლაა.
რას ვფიქრობთ ჩვენ: ლექსიკონის განმარტებაში ლტოლვის ობიექტი ერთია: შორეული ადგილები და ქვეყნები. ქართულად ამას ჩვენ ასე გადმოვცემთ: „შორეულისკენ ლტოლვა“.
2. Fingerspitzengefühl
ქართულად (ჩვენი ფორმულირება): ნატიფი ტაქტი, ინტუიციური შეგრძნება.
რას ამბობს Duden: Duden: Feingefühl; ადამიანებთან და საგნებთან მოპყრობის ნატიფი უნარი. ლექსიკონის მაგალითი: „die Verhandlungen müssen mit politischem Fingerspitzengefühl geführt werden“ (მოლაპარაკებები პოლიტიკური ტაქტით უნდა წარიმართოს).
როგორ შედგება სიტყვა: Finger (თითი) + Spitze (წვერი) + Gefühl (გრძნობა): „თითის წვერის გრძნობა“. ეს ჩვენი სიტყვასიტყვითი დაშლაა.
რას ვფიქრობთ ჩვენ: სიტყვა ხატოვანია: ტაქტი და ნატიფი შეგრძნება აქ „თითის წვერის“ შეხებით არის გადმოცემული; ქართულში ეს ხატი თარგმანში ადვილად იკარგება.
3. Schadenfreude
ქართულად (ჩვენი ფორმულირება): სხვის უბედურებაზე ბოროტი სიხარული.
რას ამბობს Duden: Duden: ბოროტი სიხარული სხვისი გაუთვალისწინებელი შეცდომის ან უბედურების გამო (მაგალითი: „Schadenfreude empfinden“).
როგორ შედგება სიტყვა: Schaden (ზიანი) + Freude (სიხარული).
წარმოშობა: DWDS-ის ეტიმოლოგიურ ლექსიკონში (პფაიფერი) სიტყვა Schadenfreude XVI საუკუნით თარიღდება.
რას ვფიქრობთ ჩვენ: ორ სიტყვად ადვილად იშლება (ზიანი + სიხარული), მაგრამ ქართულად მთელი აზრის გადასაცემად ჩვენ ახსნა გვჭირდება.
4. Vorfreude
ქართულად (ჩვენი ფორმულირება): მოსალოდნელი სიხარულით წინასწარ აღფრთოვანება.
რას ამბობს Duden: Duden: სიხარული იმისთვის, რაც მოდის ან რაც მოსალოდნელია (მაგალითი: „die Vorfreude auf ein Fest“, დღესასწაულის წინასწარი სიხარული). იმავე სტატიაში ანდაზაც არის: „Vorfreude ist die schönste Freude“.
როგორ შედგება სიტყვა: Vor (წინ) + Freude (სიხარული).
რას ვფიქრობთ ჩვენ: ქართულად ამ აზრს ჩვენ აღწერით გადმოვცემთ; დამკვიდრებული ერთსიტყვიანი შესატყვისი არ გადაგვიმოწმებია.
5. Zeitgeist
ქართულად (ჩვენი ფორმულირება): დროის სული.
რას ამბობს Duden: Duden: გარკვეული ისტორიული ეპოქისთვის დამახასიათებელი საერთო განწყობა, გონებრივი დამოკიდებულება.
როგორ შედგება სიტყვა: Zeit (დრო) + Geist (სული, გონი).
წარმოშობა: Duden-ის მიხედვით სიტყვა პირველად ჰერდერთან გვხვდება 1769 წელს. DWDS ამას ამატებს, რომ უფრო ადრე (1739) ცინცენდორფთან გამოთქმა „Genius unserer Zeit“ იყო.
რას ვფიქრობთ ჩვენ: „დროის სული“ სიტყვასიტყვითი თარგმანია; დამკვიდრებული ქართული ტერმინის შესახებ ჩვენ ლექსიკონი არ გადაგვიმოწმებია.
6. fremdschämen
ქართულად (ჩვენი ფორმულირება): სხვის ნაცვლად გრცხვენია.
რას ამბობს Duden: Duden: სხვების ნაცვლად, მათი უხერხული საქციელის გამო სირცხვილის განცდა; ლექსიკონში ეს სიტყვა სასაუბროდაა („umgangssprachlich“) მონიშნული. მაგალითი: „ich konnte mir seine Darbietung nicht ansehen, ohne mich fremdzuschämen“.
როგორ შედგება სიტყვა: fremd (უცხო, სხვისი) + schämen (რცხვენია).
რას ვფიქრობთ ჩვენ: ქართულად ჩვენ ამას ასე გადმოვცემთ: „სხვის მაგივრად მრცხვენია“. ეს ჩვენი ფორმულირებაა.
7. Kummerspeck
ქართულად (ჩვენი ფორმულირება): დარდით მოდებული ზედმეტი წონა.
რას ამბობს Duden: Duden: სულიერი პრობლემების დროს, ნუგეშისთვის ბევრი ჭამით გაჩენილი, გარეგნულად შესამჩნევი ცხიმოვანი ფენა; სიტყვა სასაუბროდაა („umgangssprachlich“) მონიშნული.
როგორ შედგება სიტყვა: Kummer (დარდი, მწუხარება) + Speck (ქონი, ცხიმი). ეს ჩვენი სიტყვასიტყვითი დაშლაა.
რას ვფიქრობთ ჩვენ: Duden-ის განმარტებით სიტყვა მხოლოდ იმ ცხიმოვან ფენას აღნიშნავს, რომელიც ნუგეშისთვის ჭამით გაჩნდა და არა ნებისმიერ ზედმეტ წონას.
8. Torschlusspanik
ქართულად (ჩვენი ფორმულირება): „დრო ამოიწურაო“ შიში.
რას ამბობს Duden: Duden: შიში, რომ რაღაც გადამწყვეტს გამოტოვებ. ლექსიკონის მაგალითებია: „Torschlusspanik bekommen, haben“ და „aus Torschlusspanik heiraten“ (ანუ ქორწინება იმ შიშით, რომ მეუღლეს აღარ იპოვი).
როგორ შედგება სიტყვა: Tor (კარი, ჭიშკარი) + Schluss (დახურვა, დასასრული) + Panik (პანიკა): „კარის დახურვის პანიკა“. ეს ჩვენი სიტყვასიტყვითი დაშლაა.
რას ვფიქრობთ ჩვენ: Duden-ის განმარტება ფართოა: შიში ეხება ნებისმიერ გადამწყვეტ შესაძლებლობას, ლექსიკონის ერთ-ერთი მაგალითი კი ქორწინებას შეეხება.
9. verschlimmbessern
ქართულად (ჩვენი ფორმულირება): გაუმჯობესებით გაუარესება.
რას ამბობს Duden: Duden: რაღაცის გაუმჯობესების მიზნით მისი გაუარესება.
როგორ შედგება სიტყვა: verschlimmern (გაუარესება) + verbessern (გაუმჯობესება) ერთ სიტყვაშია გაერთიანებული. ეს ჩვენი დაშლაა.
წარმოშობა: DWDS-ის (პფაიფერი) მიხედვით სიტყვა ლიხტენბერგის მიერ არის შექმნილი (XVIII საუკუნის მეორე ნახევარი), არსებითი სახელი Verschlimmbesserung კი XIX საუკუნის შუა ხანებით თარიღდება.
რას ვფიქრობთ ჩვენ: ერთი სიტყვა გვაძლევს ერთდროულად ორ საპირისპირო მოქმედებას (ვაუმჯობესებ და ვაუარესებ). ქართულად ჩვენ ამას აღწერით გადმოვცემთ.
10. Weltschmerz
ქართულად (ჩვენი ფორმულირება): სამყაროს არასრულყოფილებით გამოწვეული სევდა.
რას ამბობს Duden: Duden: სულიერ განწყობას განმსაზღვრელი ტკივილი, სევდა, ტანჯვა სამყაროსა და მისი არასრულყოფილების გამო საკუთარ სურვილებთან და მოლოდინებთან შედარებით. სტილის მიხედვით სიტყვა „bildungssprachlich“-ადაა, ანუ განათლებულთა ენის სიტყვადაა, მონიშნული.
როგორ შედგება სიტყვა: Welt (სამყარო) + Schmerz (ტკივილი).
წარმოშობა: DWDS-ის მიხედვით, ეს სიტყვა ჟან პოლს მიეწერება: DWDS-ში მოყვანილი ფრიც მაუთნერის „Wörterbuch der Philosophie“-ის (1910) ციტატა ამბობს, რომ სიტყვა პირველად ჟან პოლთან შემოდის. ეს ჩვენ პირველწყაროდან არ გადაგვიმოწმებია, ამიტომ ავტორობას დადასტურებულ ფაქტად არ ვასახელებთ.
რას ვფიქრობთ ჩვენ: ქართულად „სამყაროს ტკივილი“ სიტყვასიტყვითი ვარიანტია; ჩვენ არ გადაგვიმოწმებია, არსებობს თუ არა დამკვიდრებული ქართული ტერმინი.
რა გამოვტოვეთ და რატომ
არ შევიყვანეთ Heimat, Sehnsucht, Gemütlichkeit, Wanderlust, Ohrwurm და Treppenwitz. ისინი ხშირად ჩნდება „გაუთარგმნელი სიტყვების“ სიებში, მაგრამ ან, ჩვენი აზრით, ქართულში ახლო შესატყვისი აქვთ, ან მათ შესახებ პოპულარული მტკიცებები ვერ გადავამოწმეთ. ამიტომ არ გვინდოდა მათი ჩართვა.
სად ივარჯიშო
გაითვალისწინე: შვილები.გე-ს Goethe & Schiller-თან (goethe-schiller.com.ge) კომერციული კავშირი გვაქვს. ქვემოთ მისი ბმულები მხოლოდ იმიტომ ვახსენეთ, რომ გერმანულის სასწავლად გამოგადგება. ისინი რეიტინგის ადგილებზე არ მოქმედებს.
- თარჯიმანი: პარამეტრებში შეგიძლია CEFR დონე A1 აირჩიო.
- კურსები: საიტზე A1+ დონის კურსი სრული დამწყებებისთვისაა განკუთვნილი.
რას არ ითვალისწინებს რეიტინგი
- სიტყვების შერჩევა რედაქციულია: ამ ათ სიტყვას გერმანულის სხვა ბევრი საინტერესო სიტყვა რჩება გარეთ.
- Duden-ის სიხშირის ჯგუფი მხოლოდ გამოყენების სიხშირეს აჩვენებს და თარგმნის სირთულეს არ ზომავს.
- ქართული ფორმულირებები ჩვენია, ამიტომ ისინი ლექსიკონის თარგმანად არ მიიჩნიო.
- სიტყვების მნიშვნელობა კონტექსტის მიხედვით შეიძლება განსხვავდებოდეს. ამ გვერდზე მხოლოდ Duden-ის მთავარი განმარტებაა.
- ეს მასალა გერმანულის კურსს ვერ ჩაანაცვლებს: სრული გზამკვლევისთვის ლექსიკისა და გრამატიკის გვერდები ნახე.
გამჭვირვალობა
რეიტინგი რედაქციულია და ფასიანი ადგილები არ არსებობს. შვილები.გე-ს კომერციული კავშირი ამ გვერდზე მხოლოდ goethe-schiller.com.ge-სთან გვაქვს და მხოლოდ ზემოთ მითითებულ ბმულებში ვახსენებთ.
შესწორებები და განახლება
თუ განმარტებაში ან თარგმანში შეცდომა შეამჩნიე, მოგვწერე საკონტაქტო გვერდზე და შევასწორებთ.
- 2026-10-25: პირველი ვერსია (Duden-ისა და DWDS-ის გვერდები და goethe-schiller.com.ge-ს გვერდები გახსნილია 24–25 ოქტომბერს).
დაგეხმარება ამ გვერდებზეც
- ტოპ 10 გერმანული სიტყვა და ფრაზა დამწყებისთვის
- გერმანული ანდაზები
- გერმანული იდიომები
- სიტყვათა ოჯახები
- გერმანული ენის კურსები: როგორ შევარჩიოთ
