ფრანგული ბულდოგი (Bouledogue Français, French Bulldog) პატარა, კომპანიონი ძაღლია, დიდი ღამურასებრი ყურებით და ბრტყელი სახით. ბევრ ქვეყანაში, მათ შორის დიდ ბრიტანეთში, აშშ-სა და ავსტრალიაში, ყველაზე ხშირად რეგისტრირებულ ჯიშებს შორისაა. აქ ნახავ, რა უნდა იცოდე, სანამ ფრანგულ ბულდოგს აიყვან, განსაკუთრებით მის ჯანმრთელობაზე.
ფრანგული ბულდოგის წარმოშობა
ჯიში XIX საუკუნის შუა წლებში პარიზში გაჩნდა. სავარაუდოდ, ინგლისიდან ჩამოყვანილი პატარა ბულდოგები ვირთხების მჭერ პარიზულ ძაღლებთან შეაჯვარეს. პატარა ბულდოგები საფრანგეთში ნოტინგემელმა მაქმანის ოსტატებმა ჩაიყვანეს, რომლებიც ნორმანდიაში დასახლდნენ. საფრანგეთში ისინი ისეთი პოპულარული გახდნენ, რომ 1860 წლისთვის ინგლისში ცოტა დარჩა.
ზომა, წონა და სიცოცხლის ხანგრძლივობა
ამერიკული კინოლოგიური კლუბის (AKC) მონაცემებით:
| მაჩვენებელი | მნიშვნელობა |
|---|---|
| სიმაღლე მინდაოსთან | 28–33 სმ |
| წონა | 13 კგ-მდე |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 10–12 წელი |
ბეწვი მოკლე, წვრილი და აბრეშუმისებრია. სტანდარტით დაშვებულია ტიგროვანი (ბრინდლი), ჩალისფერი, კრემისფერი ან თეთრი ტიგროვანი ლაქებით. ყველაზე ხშირია ტიგროვანი, შემდეგ ჩალისფერი.
ხასიათი
ფრანგული ბულდოგი კომპანიონ ძაღლად გამოიყვანეს და სწორედ ასე ცხოვრობს: უმეტესად შინაური, ადამიანთან ახლოს მყოფი ძაღლია. დიდ სივრცეს და ხანგრძლივ დატვირთვას არ საჭიროებს.
მოვლა
- ნაოჭები: სახის ნაოჭები სუფთად და მშრალად შეინახე, რადგან ამ ჯიშს კანის ნაოჭების ანთება ხშირად ემართება.
- ყურები: რეგულარულად შეამოწმე. ყურის ინფექციები ჯიშში ყველაზე ხშირ პრობლემებს შორისაა.
- სიცხე და დატვირთვა: ბრტყელი სახის გამო სუნთქვა უჭირს, ამიტომ ცხელ ამინდში და ინტენსიურ დატვირთვაზე ფრთხილად იყავი.
- დასვენება: ფრანგულ ბულდოგს თბილი, მყუდრო ადგილი უყვარს. იდეები ნახე ძაღლის საწოლების სტატიაში.
ჯანმრთელობა
ბრტყელი სახისა და ნაოჭებისთვის სელექციის გამო ფრანგულ ბულდოგს ჯანმრთელობის არაერთი პრობლემისკენ აქვს მიდრეკილება. ბრიტანული კვლევის მიხედვით, სხვა ძაღლებთან შედარებით მას ბევრად ხშირად აღენიშნება:
- ცხვირის ნესტოების შევიწროება და ბრაქიცეფალიური სასუნთქი გზების ობსტრუქციის სინდრომი (სუნთქვის გაძნელება);
- ყურის ანთება და გამონადენი;
- კანის ნაოჭების დერმატიტი;
- გაძნელებული მშობიარობა.
თუ ძაღლი ხვრინავს, ადვილად იღლება ან სუნთქვა უჭირს, ვეტერინარს მიმართე. ლეკვი აიყვანე პასუხისმგებლიანი მომშენებლისგან, რომელიც მშობლების ჯანმრთელობაზე ინფორმაციას გაგიზიარებს.
ჯანმრთელობა კვლევების მიხედვით
ბრიტანულმა კვლევამ 43 გავრცელებული დაავადება შეადარა. ფრანგულ ბულდოგს მათგან თითქმის ნახევარი (20) მნიშვნელოვნად უფრო ხშირად ჰქონდა, ვიდრე ძაღლებს ზოგადად:
- ცხვირის ნესტოების შევიწროება 42-ჯერ უფრო ხშირი იყო;
- ბრაქიცეფალიური სასუნთქი გზების ობსტრუქციის სინდრომი 30-ჯერ უფრო ხშირი;
- ყურიდან გამონადენი 14-ჯერ უფრო ხშირი;
- კანის ნაოჭების დერმატიტი 11-ჯერ უფრო ხშირი.
ამავე მიზეზით ზოგიერთი ავიაკომპანია ფრანგულ ბულდოგებს ბარგის განყოფილებაში აღარ გადაჰყავს.
ფრანგული ბულდოგი ოჯახში და ბინაში
პატარა ზომისა და ზომიერი დატვირთვის საჭიროების გამო ფრანგული ბულდოგი ბინისთვის მოსახერხებელია. ოჯახში მისი აყვანისას მთავარი ის არის, რომ ჯანმრთელობის მოვლისთვის დრო და ბიუჯეტი გქონდეს.
მოძრაობა და კვება
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი ფრანგული ბულდოგისთვის დღეში 1 საათამდე მოძრაობას მიუთითებს და მას ბინისთვის შესაფერის ჯიშად ასახელებს. რამდენიმე მოკლე, მშვიდი სეირნობა სჯობს ერთ ხანგრძლივ და ინტენსიურს, განსაკუთრებით სიცხეში. ბრტყელი სახის გამო ეს ჯიში სიცხეს ცუდად იტანს.
წონას თვალი ადევნე: ჭარბი წონა სუნთქვას კიდევ უფრო ართულებს. ულუფა შეფუთვაზე მითითებული ნორმით გაზომე და ვეტერინარს შეუთანხმე.
ბეწვისა და კანის მოვლა
მოკლე ბეწვს კინოლოგიური კლუბის მიხედვით კვირაში ერთხელ დავარცხნა სჭირდება. უფრო მნიშვნელოვანი ნაოჭებისა და ყურების მოვლაა: ნაოჭები რბილი, მშრალი ქსოვილით გაწმინდე, ყურები კი რეგულარულად დაათვალიერე, ხომ არ აქვს სიწითლე, უსიამოვნო სუნი ან გამონადენი.
წვრთნის რჩევები
- წვრთნა მოკლე სესიებად და ჯილდოთი ჩაატარე.
- ინტენსიური ვარჯიში ცხელ საათებში არ დაგეგმო.
- ძაღლი თანდათან შეაჩვიე მარტო დარჩენას, რადგან კომპანიონი ძაღლია და ადამიანთან სიახლოვე უყვარს.
რა ხარჯებს უნდა ელოდო
ზუსტ ფასებს აქ არ მოგცემ, რადგან ისინი მომშენებელზე, ქალაქსა და კლინიკაზე დამოკიდებულია. თუმცა ხარჯი ძირითადად ამ ნაწილებისგან შედგება:
- ლეკვის ფასი ან თავშესაფრის შემოწირულობა;
- საკვები, რომლის რაოდენობაც ძაღლის ზომაზეა დამოკიდებული;
- ვაქცინაცია, პარაზიტების საწინააღმდეგო საშუალებები და რეგულარული ვეტერინარული შემოწმება;
- ინვენტარი: საბელი, საყელო, ჯამები, სათამაშოები და საწოლი;
- შესაძლოა სუნთქვის, კანის ან ყურის პრობლემების მკურნალობა, რომლებიც ამ ჯიშში ხშირია;
- მოულოდნელი მკურნალობა. RSPCA გირჩევს, ძაღლი დააზღვიო ვეტერინარული ხარჯებისთვის, თუ ეს შესაძლებელია.
როგორ შეარჩიო ლეკვი და რა შეამოწმო მომშენებელთან
ბრიტანული ცხოველთა დაცვის ორგანიზაცია RSPCA გირჩევს, პირველ რიგში თავშესაფრიდან აყვანაზე იფიქრო. თუ მაინც მომშენებლისგან ყიდულობ, ეს წესები დაგეხმარება:
- დედა და ლეკვები ერთად ნახე. RSPCA-ს რჩევით, ლეკვი ყოველთვის დედასთან ერთად უნდა ნახო. თუ მომშენებელი ან ვითარება ეჭვს გიჩენს, ნუ იყიდი.
- გამოიყენე „ლეკვის ხელშეკრულება“ (Puppy Contract). RSPCA-ს რჩევით, ის ყიდვის პროცესში გეხმარება და ლეკვებით უკანონო ვაჭრობის მსხვერპლი არ გახდები.
- მოითხოვე მშობლების ჯანმრთელობის შემოწმების შედეგები. ბრიტანეთის სამეფო კინოლოგიური კლუბი (RKC) ამ ჯიშისთვის შემდეგ შემოწმებებს ითვალისწინებს:
- RKC/კემბრიჯის უნივერსიტეტის სუნთქვის ფუნქციის შეფასება (RFG სქემა), რომელიც სუნთქვის პრობლემების რისკს აფასებს;
- დნმ-ტესტი HC-HSF4-2 (მემკვიდრეობითი კატარაქტა);
- თვალის, მენჯ-ბარძაყისა და იდაყვის შემოწმება (BVA/RKC სქემები).
ფრანგული ბულდოგის შემთხვევაში განსაკუთრებით მიაქციე ყურადღება მშობლების სუნთქვას: თუ ისინი მოსვენებულ მდგომარეობაშიც ხმაურით სუნთქავენ, ეს გაფრთხილების ნიშანია. ლეკვთან ერთად მიიღე დოკუმენტები: ვაქცინაციის ჩანაწერი და, თუ არის, საჯიშე მოწმობა. ვაქცინაციის გრაფიკი ვეტერინართან შეათანხმე.
მოკლედ: შენთვის არის ფრანგული ბულდოგი?
სანამ გადაწყვეტ, შეადარე შენი ცხოვრების წესი ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მონაცემებს ამ ჯიშზე:
| მოძრაობა | დღეში 1 საათამდე |
| სახლის ზომა | ბინაც გამოდგება |
| დავარცხნა | კვირაში ერთხელ |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 10 წელზე მეტი |
თუ ყოველდღე ამდენ დროს ვერ გამოყოფ ან სახლი არ შეესაბამება, უმჯობესია სხვა ჯიში აირჩიო. ძაღლი, რომელიც შენს ცხოვრების წესს ერგება, უფრო ჯანმრთელი და მშვიდი იქნება.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს ცოცხლობს ფრანგული ბულდოგი?
AKC-ის მონაცემებით, საშუალოდ 10–12 წელი.
რამდენს იწონის ფრანგული ბულდოგი?
AKC-ის სტანდარტით, მაქსიმუმ 13 კგ-ს.
რატომ ხვრინავს ფრანგული ბულდოგი?
ბრტყელი სახის გამო ამ ჯიშს ხშირად აქვს ვიწრო ნესტოები და სასუნთქი გზების პრობლემები. ძლიერი ხვრინვა ვეტერინარს აჩვენე.
ცისფერთვალება ფრანგული ბულდოგი სტანდარტულია?
არა. AKC-ის სტანდარტით თვალები მუქი უნდა იყოს.
რამდენი მოძრაობა სჭირდება ფრანგულ ბულდოგს?
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, დღეში 1 საათამდე.
რა უნდა შევამოწმო ლეკვის ყიდვისას?
მშობლების სუნთქვის შეფასება (RKC/კემბრიჯის RFG სქემა) და თვალების ტესტები. ყურადღება მიაქციე, ხმაურით ხომ არ სუნთქავენ.
სახელს ეძებ? ნახე ძაღლის სახელები. სხვა ჯიშები ნახე ძაღლის ჯიშების გვერდზე, მაგალითად იორკშირ ტერიერი.