ალაბაი, ანუ შუააზიური ნაგაზი (Central Asian Shepherd Dog), დიდი, ძლიერი მცველი ძაღლია. ტრადიციულად ცხვრისა და თხის ფარებს იცავდა მტაცებლებისგან. მას თურქმენულ ვოლკოდავსაც ეძახიან. აქ ნახავ, საიდან მოდის ჯიში, რა ზომისაა და ვისთვის გამოდგება.
ალაბაის წარმოშობა
ჯიშის წინაპრები ურალს, კასპიის ზღვას, მცირე აზიასა და ჩინეთის ჩრდილო-დასავლეთ საზღვარს შორის მოქცეულ ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდნენ. აბორიგენული ძაღლები დღესაც გვხვდება ყირგიზეთში, ტაჯიკეთში, თურქმენეთში, ყაზახეთში, ავღანეთსა და უზბეკეთში.
1990 წელს თურქმენეთის სახელმწიფო აგროსამრეწველო კომიტეტმა „თურქმენული ვოლკოდავის“ სტანდარტი დაამტკიცა. თურქმენეთში 2021 წლიდან ალაბაის ეროვნული დღესასწაულიც აღინიშნება, აპრილის ბოლო კვირას.
ზომა და წონა
ამერიკული კინოლოგიური კლუბი (AKC) ჯიშს 1996 წლიდან წინასწარი რეგისტრაციის პროგრამაში (Foundation Stock Service) აღრიცხავს და მინიმალურ ზომებს მიუთითებს:
| სიმაღლე მინდაოში | მინიმუმ 65–70 სმ |
| წონა | მინიმუმ 40–50 კგ |
ჯიშში ბევრი ტიპია. ძაღლები ერთმანეთისგან ზომით, ფერით, თავის ფორმითა და ბეწვით განსხვავდებიან. სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე სანდო მონაცემი ვერ ვიპოვე, ამიტომ აქ კონკრეტულ რიცხვს არ დაგისახელებ.
ხასიათი
AKC ალაბაის თავდაჯერებულ, გაწონასწორებულ, მშვიდ, ამაყ და დამოუკიდებელ ძაღლად აღწერს. ის ძალიან მამაცია, გამძლე და ტერიტორიის დაცვის ბუნებრივი ინსტინქტი აქვს. დიდი მტაცებლების არ ეშინია.
ძაღლები იმით განსხვავდებიან, რამდენად იცავენ ადამიანებს, მაგრამ ტერიტორიული არიან. ოჯახის წევრებთან, როგორც წესი, ნაზები არიან. ხასიათი დიდწილად ხაზზეა დამოკიდებული: არსებობს სამუშაო, მცველი და ჩხუბის ხაზები. ჩხუბის ხაზიდან მომდინარე ძაღლს სხვა ძაღლების მიმართ შეიძლება მაღალი აგრესია ჰქონდეს. ამიტომ ლეკვის ყიდვამდე მომშენებელს ჰკითხე, რომელი ხაზიდანაა.
მოძრაობა, წვრთნა და სოციალიზაცია
ალაბაი დიდი და ძლიერი ძაღლია, ამიტომ წვრთნა და სოციალიზაცია ლეკვობიდან დაიწყე. რუსეთის ჯიშის კლუბს ტემპერამენტის სპეციალური ტესტიც აქვს. ასეთ ძაღლს სჭირდება მტკიცე, მშვიდი და გამოცდილი პატრონი. თუ პირველი ძაღლი გყავს, ჯერ კინოლოგს გაესაუბრე.
მოვლა და ადგილი
ალაბაის სჭირდება კარგად შემოღობილი, ფართო ეზო. ღობე და ჭიშკარი რეგულარულად შეამოწმე. დასაწოლად მშრალი, ქარისგან დაცული ადგილი მოუწყვე. დიდი ძაღლისთვის საწოლის არჩევის რჩევები ნახე ძაღლის საწოლების სტატიაში.
ჯანმრთელობა
ჯიშის ჯანმრთელობაზე სანდო კვლევებს ჩემს წყაროებში ვერ მივაკვლიე, ამიტომ კონკრეტულ დაავადებებს აქ არ ჩამოვთვლი. ლეკვის ყიდვისას ჰკითხე მომშენებელს მშობლების ჯანმრთელობის შემოწმებებზე, ხოლო ვაქცინაციისა და შემოწმების გრაფიკი ვეტერინართან შეათანხმე.
როგორ შეარჩიო ლეკვი
ცხოველთა დაცვის ბრიტანული ორგანიზაცია RSPCA გირჩევს, ლეკვი ყოველთვის დედასთან ერთად ნახო და ფრთხილად იყო ინტერნეტ-განცხადებებთან: ლეკვებით ვაჭრობაზე შემოსული ზარების 87% ინტერნეტით ნაყიდ ცხოველებს ეხება. ალაბაის შემთხვევაში დამატებით ჰკითხე, რომელი ხაზიდანაა ლეკვი და ჰქონდა თუ არა მშობლებს ტემპერამენტის ტესტი.
ალაბაი ოჯახში და ბინაში
ვიკიპედიაში მოყვანილი აღწერით, ალაბაი ბავშვებთან უსაფრთხოა, ხანდაზმულებს ხშირად პატივს სცემს, პატარა ცხოველებს მტაცებლებისგან იცავს და ოჯახის წევრებთან ნაზია. მაინც გაითვალისწინე, რომ ეს დიდი და ტერიტორიული ძაღლია, ამიტომ პატარა ბავშვებთან ურთიერთობას ზრდასრული უნდა აკონტროლებდეს. სტუმრები და სხვა ცხოველები ძაღლს თანდათან, შენი მეთვალყურეობით გააცანი.
რა ხარჯებს უნდა ელოდო
ზუსტ ფასებს აქ ვერ დაგისახელებ, რადგან ისინი მომშენებელზე, ქალაქსა და კლინიკაზე დამოკიდებულია. თუმცა ხარჯი ძირითადად ამ პუნქტებისგან შედგება:
- ლეკვის ფასი ან თავშესაფრის შემოწირულობა;
- საკვები, რომლის რაოდენობაც ძაღლის ზომაზეა დამოკიდებული;
- ვაქცინაცია, პარაზიტების საწინააღმდეგო საშუალებები და რეგულარული ვეტერინარული შემოწმება;
- ინვენტარი: საბელი, საყელო, ჯამები, სათამაშოები და საწოლი;
- მტკიცე ღობე და ფართო ვოლიერი ან ეზო;
- მოულოდნელი მკურნალობა. RSPCA გირჩევს, ძაღლი დააზღვიო ვეტერინარული ხარჯებისთვის, თუ ეს შესაძლებელია.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს ცოცხლობს ალაბაი?
სანდო მონაცემი ვერ ვიპოვე. ასაკთან დაკავშირებულ საკითხებზე ვეტერინარს ჰკითხე.
ალაბაი და შუააზიური ნაგაზი ერთი და იგივეა?
კი, ეს ერთი ჯიშის სხვადასხვა სახელია. მას ტობეტსა და თურქმენულ ვოლკოდავსაც ეძახიან.
ვისთვის არის ალაბაი?
მტკიცე, მშვიდი და გამოცდილი პატრონისთვის, რომელსაც ფართო, შემოღობილი ეზო აქვს და წვრთნას დრო შეუძლია დაუთმოს.
რამდენს იწონის ალაბაი?
AKC-ის მიხედვით, მინიმუმ 40–50 კგ.
სახელს ეძებ? ნახე ძაღლის სახელები. სხვა ჯიშების შესახებ წაიკითხე ძაღლის ჯიშების გვერდზე, მაგალითად კავკასიური ნაგაზი და გერმანული ნაგაზი.