შობის დილას თბილისის ქუჩებს ალილოს მსვლელობა აცოცხლებს: ბავშვები, მშობლები და მგალობლები ერთხმად მღერიან „ოცდახუთსა დეკემბერსა…“. ალილო ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი ქართული საშობაო ტრადიციაა, პატარებისთვის კი, ალბათ, ყველაზე დიდი სიხარულიც. მოდი, ერთად გავიგოთ, საიდან იღებს სათავეს ეს ჩვეულება, როგორ აღნიშნავდნენ მას ძველად და გავიხსენოთ სიმღერის ტექსტიც.
სარჩევი
- რა არის ალილო
- ისტორია და სახელი
- ალილოს ტექსტი
- კუთხური ვერსიები
- ალილო დღეს და ბავშვები
- ხშირად დასმული კითხვები
რა არის ალილო
ქართული ვიკიპედიის მიხედვით, ალილო ტრადიციული ქართული საწესო სიმღერაა, რომელსაც ძველად შობის წინა ღამეს ასრულებდნენ. რადგან სიმღერა სამხმიანია, სულ მცირე სამი კაცი მაინც იკრიბებოდა. მგალობლები კარდაკარ დადიოდნენ, ყველა ოჯახს სტუმრობდნენ და დღესასწაულს სიმღერით ულოცავდნენ. ალილოს ტექსტები მასპინძლებისთვის ჯანმრთელობის, ბედნიერებისა და ბარაქის სურვილებითაა სავსე.
ისტორია და სახელი
- საჩუქარი: მასპინძელი მეალილოეებს სანოვაგით ასაჩუქრებდა. ვიკიპედიის მიხედვით, მათ აუცილებლად კვერცხი უნდა გაეტანებინათ, როგორც სიცოცხლისა და ნაყოფიერების სიმბოლო. orthodoxy.ge-ზე გამოქვეყნებულ სტატიაში ჩამოთვლილია ფული, ფქვილი, ერბო, თხილ-კაკალი, ხორცი და, რა თქმა უნდა, კვერცხი;
- რწმენა: იმავე წყაროს თანახმად, სჯეროდათ, რომ მეალილოეების საჩუქრის გარეშე გაშვება ოჯახს უბარაქობას მოუტანდა;
- სახელი: თავად სახელწოდება „ალილო“, როგორც ჩანს, უფრო გვიანდელია და სიტყვა „ალილუიასგან“ მომდინარეობს, რაც orthodoxy.ge-ს განმარტებით „ვადიდოთ ღმერთს“ ნიშნავს. ამასთან, ვიკიპედია აღნიშნავს, რომ სიმღერას საფუძვლად წარმართული ჰანგი უდევს;
- შეწყვეტა და აღდგენა: ეს ლამაზი ტრადიცია მხოლოდ ერთხელ, საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ შეწყდა, თუმცა 1990-იან წლებში ის კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ აღადგინა.
ალილოს ტექსტი
აი, ყველაზე ცნობილი ვერსია, რომელიც orthodoxy.ge-ზეა გამოქვეყნებული:
ოცდახუთსა დეკემბერსა
ქრისტე იშვა ბეთლემსაო.
ანგელოზები გალობენ:
„დიდება მაღალთა შინა“.
ეს რომ მწყემსებმა გაიგეს,
მივიდნენ და თაყვანი სცეს მას.
ჩიტი ღობეზე შემოჯდა,
იძახოდა ქრისტეშობას.
ცაზე ვარსკვლავი გამოჩნდა,
შობის მახარობელიო.
ალათასა, ბალათასა,
ხელი ჩავკარ კალათასა,
შიგ რომე ვერა ვიპოვე-რა,
ღმერთი მოგცემს ბარაქასა.
ოცდახუთსა დეკემბერსა
ქრისტე იშვა ბეთლემსაო.
სიმღერაში ნახსენები „25 დეკემბერი“ ძველი კალენდრითაა ათვლილი, რაც დღევანდელი სტილით 7 იანვარს შეესაბამება. ამ თემაზე უფრო ვრცლად შეგიძლია წაიკითხო სტატიაში ქრისტეს შობა.
კუთხური ვერსიები
საქართველოს ყველა კუთხეში ალილოს თავისებური ხიბლით მღეროდნენ. მაგალითად, orthodoxy.ge-ზე ასეთ მესხურ ვერსიას შეხვდები:
ალილო და აქა ალილო,
ალილო და აქა შობა,
ღმერთმა ბევრი გაგითენოთ
შობა-ახალწელიწადი…
ჩვენ მათხოვრები არა ვართ,
ვართ ქრისტეს მახარობლები.
მეგრული ვერსია კი ასეთი თბილი სიტყვებით სრულდება: „თქვენ გვაჩუქეთ გროშებიო, დაგელოცოთ ბოვშვებიო“.
ალილო დღეს და ბავშვები
როგორც ვიკიპედია გვიამბობს, დღეს ალილოს შობის სადღესასწაულო ლიტურგიის შემდეგ ზეიმობენ, როდესაც სხვადასხვა ეკლესიის მრევლი საერთო მსვლელობას უერთდება. თუ ალილოზე წასვლას ბავშვთან ერთად გეგმავ, რამდენიმე რამ გაითვალისწინე:
- წინასწარ ერთად ისწავლეთ სიმღერის ერთი-ორი სტროფი;
- ტრადიციისამებრ, მოამზადეთ პატარა კალათა თხილ-კაკლითა და ტკბილეულით;
- თბილად ჩაიცვით, რადგან მსვლელობა იანვრის სუსხიან დილას იმართება;
- ალილოს დასრულების შემდეგ კი ახლობლებს შობის მილოცვა გაუგზავნეთ.
ხშირად დასმული კითხვები
რას ნიშნავს „ალილო“?
მიიჩნევა, რომ ეს სახელი სიტყვა „ალილუიადან“ მომდინარეობს, რაც „ვადიდოთ ღმერთს“ ნიშნავს.
როდის მღერიან ალილოს?
ძველად მას ტრადიციულად შობის წინა ღამეს ასრულებდნენ, დღეს კი შობის ლიტურგიის შემდეგ, საზეიმო მსვლელობისას მღერიან.
რატომ ჩუქნიან კვერცხს?
ვიკიპედიის თანახმად, კვერცხი სიცოცხლისა და ნაყოფიერების სიმბოლოდ ითვლება.
