ჩიხუახუა (Chihuahua) მსოფლიოში ყველაზე პატარა ძაღლის ჯიშია. პატარაა, მაგრამ თამამი, თავდაჯერებული და გამოკვეთილი ხასიათის. აქ ნახავ, საიდან მოდის ჯიში, რა ზომისაა, როგორ მოუარო და რა უნდა იცოდე ჯანმრთელობაზე.
ჩიხუახუას წარმოშობა
ჯიშმა სახელი მექსიკის შტატ ჩიხუახუასგან მიიღო, სადაც ის XIX საუკუნის ბოლოს გახდა პოპულარული. იქიდან ამერიკაში გავრცელდა, ცნობილი მეპატრონეებისა და კინოვარსკვლავების წყალობით კი ძალიან პოპულარული გახდა. ამერიკულმა კინოლოგიურმა კლუბმა პირველი ჩიხუახუა 1904 წელს დაარეგისტრირა.
2020 წლის გენეტიკური კვლევის მიხედვით, ჩიხუახუას დნმ-ის დაახლოებით 4% ევროპელების ჩამოსვლამდე ამერიკაში მცხოვრები ძაღლებისგან მოდის.
ზომა, წონა და სიცოცხლის ხანგრძლივობა
ამერიკული კინოლოგიური კლუბის (AKC) მონაცემებით:
| მაჩვენებელი | მამრი | მდედრი |
|---|---|---|
| სიმაღლე მინდაოში | 13–20 სმ | |
| წონა | არაუმეტეს 2,7 კგ | |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 14–16 წელი | |
ჯიში ორი სახისაა: მოკლებეწვიანი და გრძელბეწვიანი. ისინი მხოლოდ ბეწვით განსხვავდება. თავის ფორმას სტანდარტი „ვაშლისებრს“ უწოდებს. ფერი თითქმის ნებისმიერი შეიძლება იყოს.
ჩიხუახუას თავზე ხშირად აქვს მოლერა, რბილი ადგილი, ჩვილი ბავშვის ყიფლიბანდის მსგავსი. თვალით შეიძლება ძნელად შეამჩნიო, მაგრამ ხელით ადვილად იგრძნობ. ამიტომ თავზე ფრთხილად მოეპყარი.
ხასიათი
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი ჩიხუახუას ხასიათს „თამამსა და ცელქს“ უწოდებს, ის გახსნილი და თავდაჯერებულია. კლუბის სიტყვებით, მას „უზარმაზარი ხასიათი აქვს პაწაწინა სხეულში“. როგორც კომპანიონ ჯიშს, ადამიანთან სიახლოვე და ყურადღება უყვარს.
მოძრაობა და კვება
კინოლოგიური კლუბი ჩიხუახუასთვის დღეში 30 წუთამდე მოძრაობას მიუთითებს და მას ბინისთვის შესაფერის ჯიშად ასახელებს. კლუბის თქმით, პატარა ჯიშები ზოგჯერ საკვებს არჩევენ.
მნიშვნელოვანია: პატარა ჯიშის ლეკვებს სისხლში შაქრის დაქვეითება (ჰიპოგლიკემია) ემართებათ, ხშირად გაციების შედეგად. ამიტომ ლეკვი თბილად ამყოფე და კვების რეჟიმი ვეტერინარს შეუთანხმე. სუსტი, მოდუნებული ლეკვი სასწრაფოდ ვეტერინარს აჩვენე.
ბეწვის მოვლა
ორივე სახეობის ბეწვი ცვივა. კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, დავარცხნა კვირაში ერთხელ საკმარისია. გრძელბეწვიანს ყურებს უკან და ფეხებზე ბეწვი შეიძლება აებურდოს, ამიტომ ეს ადგილები დაათვალიერე. პატარა ძაღლი სიცივის მიმართ უფრო მგრძნობიარეა, ამიტომ თბილი და მყუდრო ადგილი სჭირდება. იდეები ნახე ძაღლის საწოლების სტატიაში.
წვრთნის რჩევები
- ჩიხუახუაც ძაღლია და წვრთნა სჭირდება: ძირითადი ბრძანებები და საბელით სიარული ადრევე დაიწყე.
- ჯილდოები ძალიან პატარა ზომის აირჩიე, რომ წონა არ მოიმატოს.
- ლეკვი ადრევე გააცანი სხვადასხვა ადამიანს და ძაღლს, შეაჩვიე სხვადასხვა ხმასაც.
ჯანმრთელობა
- მუხლის თასის ამოვარდნა: ამ ჯიშს მისკენ მნიშვნელოვანი მიდრეკილება აქვს.
- ნევროლოგიური დაავადებები: გენეტიკური მიდრეკილება აქვს, მაგალითად თავის ტვინის წყალმანკისა (ჰიდროცეფალია) და ატლანტო-აქსიალური არასტაბილურობისკენ.
- ლეკვის ჰიპოგლიკემია: იხილე ზემოთ.
- მშობიარობა: ასეთ პატარა ძაღლებს ხშირად უჭირთ მშობიარობა.
2024 წლის ბრიტანულმა კვლევამ ჯიშის საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობა 11,8 წლით განსაზღვრა.
როგორ შეარჩიო ლეკვი და რა შეამოწმო მომშენებელთან
ბრიტანული ცხოველთა დაცვის ორგანიზაცია RSPCA გირჩევს, პირველ რიგში თავშესაფრიდან აყვანაზე იფიქრო. თუ მაინც მომშენებლისგან ყიდულობ, ეს წესები დაგეხმარება:
- დედა და ლეკვები ერთად ნახე. RSPCA-ს რჩევით, ლეკვი ყოველთვის დედასთან ერთად უნდა ნახო. თუ მომშენებელი ან ვითარება ეჭვს გიჩენს, ნუ იყიდი.
- ფრთხილად ინტერნეტ-განცხადებებთან. RSPCA-ს მონაცემებით, ლეკვებით ვაჭრობაზე შემოსული ზარების 87% ინტერნეტით ნაყიდ ცხოველებს ეხება.
- მოითხოვე მშობლების ჯანმრთელობის შემოწმების შედეგები. ბრიტანეთის სამეფო კინოლოგიური კლუბი (RKC) ამ ჯიშისთვის შემდეგ შემოწმებებს ითვალისწინებს:
- თვალების შემოწმება (BVA/RKC/ISDS სქემა);
- სუნთქვის ფუნქციის შეფასება (RFG სქემა), რომელიც კლუბმა ამ ჯიშისთვის 2026 წელს აღიარა.
მუხლის თასის მდგომარეობაც ჰკითხე მომშენებელს და ვეტერინარსაც შეამოწმებინე. ლეკვთან ერთად მიიღე დოკუმენტები: ვაქცინაციის ჩანაწერი და, თუ არის, საჯიშე მოწმობა. ვაქცინაციის გრაფიკი ვეტერინართან შეათანხმე.
ჩიხუახუა ოჯახში, ბავშვებთან და ბინაში
ბინისთვის ჩიხუახუა ერთ-ერთი ყველაზე შესაფერისი ჯიშია. თუმცა ძალიან პატარა და მყიფეა, ამიტომ პატარა ბავშვმა შეიძლება შემთხვევით დააზიანოს: დაუვარდეს ან დააბიჯოს. ბავშვს ასწავლე, ძაღლი მხოლოდ იატაკზე მჯდომმა აიყვანოს, და ყოველთვის ახლოს იყავი.
რა ხარჯებს უნდა ელოდო
ზუსტ ფასებს აქ არ მოგცემ, რადგან ისინი მომშენებელზე, ქალაქსა და კლინიკაზე დამოკიდებულია. თუმცა ხარჯი ძირითადად ამ ნაწილებისგან შედგება:
- ლეკვის ფასი ან თავშესაფრის შემოწირულობა;
- საკვები, რომლის რაოდენობაც ძაღლის ზომაზეა დამოკიდებული;
- ვაქცინაცია, პარაზიტების საწინააღმდეგო საშუალებები და რეგულარული ვეტერინარული შემოწმება;
- ინვენტარი: საბელი, საყელო, ჯამები, სათამაშოები და საწოლი;
- სიცივისთვის შესაფერისი სამოსი, თუ ძაღლი იყინება;
- მოულოდნელი მკურნალობა. RSPCA გირჩევს, ძაღლი დააზღვიო ვეტერინარული ხარჯებისთვის, თუ ეს შესაძლებელია.
მოკლედ: შენთვის არის ჩიხუახუა?
სანამ გადაწყვეტ, შეადარე შენი ცხოვრების წესი ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მონაცემებს ამ ჯიშზე:
| მოძრაობა | დღეში 30 წუთამდე |
| სახლის ზომა | ბინაც გამოდგება |
| დავარცხნა | კვირაში ერთხელ |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 12 წელზე მეტი |
თუ ყოველდღე ამდენ დროს ვერ გამოყოფ ან სახლი არ შეესაბამება, უმჯობესია სხვა ჯიში აირჩიო.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს ცოცხლობს ჩიხუახუა?
AKC-ის მონაცემებით 14–16 წელი. 2024 წლის ბრიტანულმა კვლევამ საშუალოდ 11,8 წელი აჩვენა.
რამდენს იწონის ჩიხუახუა?
AKC-ის სტანდარტით, არაუმეტეს 2,7 კგ-ს.
რა სახის ჩიხუახუა არსებობს?
მოკლებეწვიანი და გრძელბეწვიანი. ისინი მხოლოდ ბეწვით განსხვავდება.
შეიძლება ჩიხუახუას ბინაში ყოლა?
კი. ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი მას ბინისთვის შესაფერის ჯიშად ასახელებს.
რა არის მოლერა?
თავის ქალაზე რბილი ადგილი, ჩვილის ყიფლიბანდის მსგავსი. ჩიხუახუებს ხშირად აქვთ.
სახელს ეძებ? ნახე ძაღლის სახელები. სხვა ჯიშების შესახებ წაიკითხე ძაღლის ჯიშების გვერდზე, მაგალითად პომერანიული შპიცი და იორკშირ-ტერიერი.