როტვეილერი (Rottweiler) ძლიერი, მასტიფის ტიპის გერმანული ჯიშია. დღეს მას სამაშველო, მოდარაჯე და პოლიციის ძაღლად იყენებენ, ბევრ ოჯახში კი ერთგული მეგობარი და მცველია. აქ ნახავ, საიდან მოდის, რა ზომისაა და რა უნდა გაითვალისწინო აყვანამდე.
როტვეილერის წარმოშობა
FCI-ის (საერთაშორისო კინოლოგიური ფედერაცია) სტანდარტის მიხედვით, როტვეილერი ერთ-ერთ უძველეს შემორჩენილ ჯიშად ითვლება, რომლის ფესვებიც რომის ეპოქამდე მიდის. რომაელ ლეგიონებთან ერთად ეს ძაღლები ალპები გადალახეს და ნახირს მიერეკებოდნენ. სამხრეთ გერმანიაში, ქალაქ როტვაილის მიდამოებში ადგილობრივ ძაღლებს შეერივნენ.
სახელიც ამ ქალაქიდან მოდის: გერმანულად მას „როტვაილელი ყასბის ძაღლს“ ეძახდნენ. ის ნახირს მიერეკებოდა და ხორცით დატვირთულ ურიკებს ბაზრამდე ეზიდებოდა, სანამ XIX საუკუნის შუა წლებში ეს საქმე რკინიგზამ არ ჩაანაცვლა. გერმანიის პირველი როტვეილერის კლუბი 1914 წელს დაარსდა.
ზომა, წონა და სიცოცხლის ხანგრძლივობა
| მაჩვენებელი | მამრი | მდედრი |
|---|---|---|
| სიმაღლე მინდაოსთან (FCI) | 61–69 სმ | 56–63 სმ |
| წონა (FCI) | 50–60 კგ | 35–48 კგ |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა (AKC) | 9–10 წელი | |
ბეწვი შავია, მკაფიო მოწითალო-ყავისფერი ნიშნებით. ზედა ბეწვი საშუალო სიგრძის, უხეში და მკვრივია, ქვეშ კი თივთიკი აქვს.
ხასიათი
როტვეილერი ტერიტორიული ძაღლია, რაც დარაჯის ინსტინქტს უკავშირდება. ჯიშის კლუბის წევრების გამოკითხვის მიხედვით, პატრონებისა და სხვა ძაღლების მიმართ აგრესიულობით საშუალო დონეზეა, უცნობების მიმართ კი საშუალოზე მეტად აგრესიული შეიძლება იყოს. ამიტომ ადრეული სოციალიზაცია და თანმიმდევრული წვრთნა აუცილებელია.
მოვლა
- წვრთნა: ლეკვობიდანვე დაიწყე, მშვიდად და თანმიმდევრულად. საჭიროების შემთხვევაში კინოლოგს მიმართე.
- ბეწვი: მოვლა მარტივია, თუმცა სეზონურად ძლიერ ცვივა.
- დასვენება: დიდ და მძიმე ძაღლს სახსრებისთვის კომფორტული, მყარი საწოლი სჭირდება. იდეები ნახე ძაღლის საწოლების სტატიაში.
ჯანმრთელობა
- სიმსივნეები: ჯიშის კლუბის გამოკითხვით, როტვეილერების სიკვდილის ყველაზე ხშირი მიზეზი კიბოა.
- სახსრები: ჩრდილოამერიკული კვლევით, მენჯ-ბარძაყის დისპლაზია და მუხლის ჯვარედინი იოგის დაზიანება მასთან საშუალოზე ხშირია.
- კანი: კანის რამდენიმე დაავადებისკენ აქვს მიდრეკილება.
რეგულარული ვეტერინარული შემოწმება და ჯანსაღი წონის შენარჩუნება მნიშვნელოვანია. ნებისმიერ ეჭვზე ვეტერინარს მიმართე.
ჯანმრთელობა კვლევების მიხედვით
- სიმსივნე: ჯიშის კლუბის წევრების გამოკითხვით, სიკვდილის ყველაზე ხშირი მიზეზი კიბოა (45%-ზე მეტი).
- სახსრები: ამერიკულ კვლევაში მენჯ-ბარძაყის დისპლაზია როტვეილერების 10,5%-ს ჰქონდა, მაშინ როცა საერთო მაჩვენებელი 3,5% იყო. მუხლის ჯვარედინი იოგის დაზიანება 8,3%-ს ჰქონდა (საერთო მაჩვენებელი 2,6%).
- სიცოცხლე: 2024 წლის ბრიტანული კვლევით, საშუალო ხანგრძლივობა 10,6 წელია.
როტვეილერი ოჯახში, ბავშვებთან და ბინაში
როტვეილერი გამოცდილი პატრონისთვის უფრო შესაფერისია, ვინც მის წვრთნას და სოციალიზაციას დროს დაუთმობს. დიდი და ძლიერი ძაღლია, ამიტომ ბავშვთან ერთად ყოველთვის მეთვალყურეობის ქვეშ უნდა იყოს. ზომის გამო ბინაში ყოლას ბევრი სივრცე და ყოველდღიური სეირნობა სჭირდება.
მოძრაობა და კვება
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი როტვეილერისთვის დღეში 2 საათზე მეტ მოძრაობას გირჩევს. ეს ჯიში თავიდან ნახირის მრეკავი ძაღლი იყო, ამიტომ გამძლეობა და სიარული სჭირდება. მოძრაობასთან ერთად გონებრივი დავალებებიც უნდა მისცე: მორჩილების ვარჯიში, კვალის ძებნა.
წონის კონტროლი მნიშვნელოვანია, რადგან ჯიშს სახსრების პრობლემებისკენ აქვს მიდრეკილება. ულუფა და ზრდის პერიოდის კვება ვეტერინარს შეუთანხმე.
ბეწვის მოვლა
კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, დავარცხნა კვირაში ერთხელ საკმარისია. ბეწვის მოვლა მარტივია, თუმცა სეზონურად ძლიერ ცვივა.
წვრთნის რჩევები
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი წერს, რომ როტვეილერს პასუხისმგებლიანი და გონიერი პატრონი სჭირდება, ვინც მის ჭკუასა და აქტიურობას სწორად წარმართავს. კარგად გაწვრთნილი როტვეილერი კი შესანიშნავი ოჯახის წევრია.
- ლეკვი ადრევე გააცანი სხვადასხვა ადამიანს, ძაღლს, ხმას და ადგილს.
- იმუშავე ტერიტორიულობაზე: სტუმრის მიღება და მშვიდად ყოფნა ცალკე ივარჯიშე.
- თუ გამოცდილება არ გაქვს, პროფესიონალ კინოლოგთან ერთად იმუშავე.
რა ხარჯებს უნდა ელოდო
ზუსტ ფასებს აქ არ მოგცემ, რადგან ისინი მომშენებელზე, ქალაქსა და კლინიკაზე დამოკიდებულია. თუმცა ხარჯი ძირითადად ამ ნაწილებისგან შედგება:
- ლეკვის ფასი ან თავშესაფრის შემოწირულობა;
- საკვები, რომლის რაოდენობაც ძაღლის ზომაზეა დამოკიდებული;
- ვაქცინაცია, პარაზიტების საწინააღმდეგო საშუალებები და რეგულარული ვეტერინარული შემოწმება;
- ინვენტარი: საბელი, საყელო, ჯამები, სათამაშოები და საწოლი;
- წვრთნის კურსი ან კინოლოგის მომსახურება;
- მოულოდნელი მკურნალობა. RSPCA გირჩევს, ძაღლი დააზღვიო ვეტერინარული ხარჯებისთვის, თუ ეს შესაძლებელია.
როგორ შეარჩიო ლეკვი და რა შეამოწმო მომშენებელთან
ბრიტანული ცხოველთა დაცვის ორგანიზაცია RSPCA გირჩევს, პირველ რიგში თავშესაფრიდან აყვანაზე იფიქრო. თუ მაინც მომშენებლისგან ყიდულობ, ეს წესები დაგეხმარება:
- დედა და ლეკვები ერთად ნახე. RSPCA-ს რჩევით, ლეკვი ყოველთვის დედასთან ერთად უნდა ნახო. თუ მომშენებელი ან ვითარება ეჭვს გიჩენს, ნუ იყიდი.
- გამოიყენე „ლეკვის ხელშეკრულება“ (Puppy Contract). RSPCA-ს რჩევით, ის ყიდვის პროცესში გეხმარება და ლეკვებით უკანონო ვაჭრობის მსხვერპლი არ გახდები.
- მოითხოვე მშობლების ჯანმრთელობის შემოწმების შედეგები. ბრიტანეთის სამეფო კინოლოგიური კლუბი (RKC) ამ ჯიშისთვის შემდეგ შემოწმებებს ითვალისწინებს:
- მენჯ-ბარძაყისა და იდაყვის დისპლაზიის შეფასება (BVA/RKC სქემები);
- თვალების შემოწმება (BVA/RKC/ISDS სქემა);
- დნმ-ტესტები JLPP და LEMP-2 (ნევროლოგიური დაავადებები).
როტვეილერის შემთხვევაში მშობლების ხასიათიც ნახე: მშვიდი, თავდაჯერებული მშობლები კარგი ნიშანია. ლეკვთან ერთად მიიღე დოკუმენტები: ვაქცინაციის ჩანაწერი და, თუ არის, საჯიშე მოწმობა. ვაქცინაციის გრაფიკი ვეტერინართან შეათანხმე.
მოკლედ: შენთვის არის როტვეილერი?
სანამ გადაწყვეტ, შეადარე შენი ცხოვრების წესი ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მონაცემებს ამ ჯიშზე:
| მოძრაობა | დღეში 2 საათზე მეტი |
| სახლის ზომა | დიდი სახლი |
| დავარცხნა | კვირაში ერთხელ |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 10 წლამდე |
თუ ყოველდღე ამდენ დროს ვერ გამოყოფ ან სახლი არ შეესაბამება, უმჯობესია სხვა ჯიში აირჩიო. ძაღლი, რომელიც შენს ცხოვრების წესს ერგება, უფრო ჯანმრთელი და მშვიდი იქნება.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს ცოცხლობს როტვეილერი?
AKC-ის მონაცემებით, საშუალოდ 9–10 წელი.
რამდენს იწონის როტვეილერი?
FCI-ის სტანდარტით, მამრი 50–60 კგ-ს, მდედრი 35–48 კგ-ს.
საიდან მოდის სახელი „როტვეილერი“?
გერმანიის ქალაქ როტვაილიდან.
ახასიათებს თუ არა როტვეილერს აგრესია?
კვლევის მიხედვით, პატრონებისა და სხვა ძაღლების მიმართ საშუალო დონეზეა, უცნობების მიმართ კი საშუალოზე მეტად შეიძლება იყოს აგრესიული. ამიტომ სოციალიზაცია და წვრთნა აუცილებელია.
რამდენი მოძრაობა სჭირდება როტვეილერს?
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, დღეში 2 საათზე მეტი.
სახელს ეძებ? ნახე ძაღლის სახელები. სხვა ჯიშები ნახე ძაღლის ჯიშების გვერდზე, მაგალითად კანე კორსო და გერმანული ნაგაზი.