ციმბირული ჰასკი (Siberian Husky) საშუალო ზომის მუშა, შებმის ძაღლია. სქელი ორმაგი ბეწვით, აღმართული სამკუთხა ყურებით და სახეზე დამახასიათებელი ნიღბით ადვილად იცნობ. ლამაზია, მაგრამ ძალიან ენერგიული ჯიშია, ამიტომ აყვანამდე კარგად გაიგე, რას ნიშნავს ჰასკის პატრონობა.
ჰასკის წარმოშობა
ჰასკი რუსეთის შორეულ აღმოსავლეთში, ციმბირში ჩამოყალიბდა. ჯიში ჩუკჩებმა გამოიყვანეს მარხილის საზიდად და თანამგზავრად. ჯიშის წინაპრად ჩუკოტკის შებმის ძაღლს მიიჩნევენ. ჰასკი სპიცის ტიპის ძაღლების ოჯახს ეკუთვნის.
XX საუკუნის დასაწყისში ეს ძაღლები ალასკაზე, ქალაქ ნომში ჩაიყვანეს, სადაც მარხილების რბოლებში იმარჯვებდნენ. ყველაზე ცნობილი ამბავი 1925 წელს მოხდა: ძაღლების რამდენიმე გუნდმა დიფთერიის საწინააღმდეგო შრატი ნომამდე მიიტანა. ამ ამბავს ეძღვნება ფილმები „ბალტო“ (1995) და „ტოგო“ (2019).
ზომა, წონა და სიცოცხლის ხანგრძლივობა
ამერიკული კინოლოგიური კლუბის (AKC) მონაცემებით:
| მაჩვენებელი | მამრი | მდედრი |
|---|---|---|
| სიმაღლე მინდაოსთან | 53–60 სმ | 51–56 სმ |
| წონა | 20–27 კგ | 16–23 კგ |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 12–14 წელი | |
ჰასკი გარეგნულად ალასკურ მალამუტს ჰგავს, მაგრამ მასზე პატარაა. შეფერილობა მრავალფეროვანია: შავ-თეთრი, სპილენძისფერ-თეთრი, ნაცრისფერ-თეთრი და სხვა, ხშირად თეთრი თათებით და სახის ნიშნებით.
ხასიათი
ჰასკი აქტიური, ენერგიული და გამძლე ძაღლია. ყეფის ნაცვლად ხშირად ყმუის. ცნობილია, როგორც „გაქცევის ოსტატი“: შეიძლება ღობის ქვეშ მიწა გათხაროს, ღობე გაღრღნას ან გადაახტეს. ადამიანებისა და სხვა ძაღლების საზოგადოება ხშირად სჭირდება, მარტოობა არ უყვარს.
მოვლა
- მოძრაობა: ბევრი დატვირთვა სჭირდება. ASPCA-ს მიხედვით, სათანადო მოვლის გარეშე სახლში შეიძლება ნივთების დაზიანება დაიწყოს.
- ეზო: თუ ეზოში ცხოვრობს, მაღალი და მყარი ღობე სჭირდება. რეკომენდებულია დაახლოებით 1.8 მეტრი.
- ბეწვი: სქელი ბეწვი ყოველკვირეულ დავარცხნას საჭიროებს და სეზონურად ძლიერ ცვივა.
- დასვენება: საკუთარი მშვიდი კუთხე ჰასკისაც სჭირდება. იდეები ნახე ძაღლის საწოლების სტატიაში.
ჯანმრთელობა
ჯიშის ჯანმრთელობის პრობლემები ძირითადად გენეტიკურია:
- თვალის დაავადებები: ახალგაზრდა ასაკის (იუვენილური) კატარაქტა, რქოვანას დისტროფია, გლაუკომა და ბადურის პროგრესირებადი ატროფია;
- კრუნჩხვები;
- ხორხის თანდაყოლილი დამბლა.
მენჯ-ბარძაყის დისპლაზია ამ ჯიშში იშვიათია, თუმცა შეიძლება შეგხვდეს. ნებისმიერი ეჭვის შემთხვევაში ვეტერინარს მიმართე.
კვლევების მონაცემები
- სახსრები: მენჯ-ბარძაყის დისპლაზია ამ ჯიშში იშვიათია. ამერიკული ორთოპედიული ფონდის (OFA) მონაცემებით, შემოწმებული ჰასკების მხოლოდ 2%-ს აღმოაჩნდა.
- სიცოცხლის ხანგრძლივობა: 2024 წლის ბრიტანული კვლევით, საშუალო ხანგრძლივობა 11,9 წელია.
ჰასკი ოჯახში, ბავშვებთან და ბინაში
ASPCA ჰასკის ბავშვებისთვის შესაფერის ჯიშად მიიჩნევს. მთავარი კითხვა ის არის, შეძლებ თუ არა ყოველდღე საკმარისი მოძრაობის მიცემას. ბინაში ცხოვრება შესაძლებელია მხოლოდ მაშინ, თუ ბევრს ასეირნებ და ათამაშებ. სქელი ბეწვის გამო სიცხეში ფრთხილად იყავი: დატვირთვა დილით ან საღამოს, გრილ საათებში ჯობია.
მოძრაობა და კვება
ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბი ჰასკისთვის დღეში 2 საათზე მეტ მოძრაობას გირჩევს და მას სოფლისა და დიდი ეზოს ძაღლად ახასიათებს. ჰასკი შებმის ძაღლებიდან ყველაზე მსუბუქი და სწრაფია, შებმაში დიდ მანძილზე სამუშაოდ გამოიყენებოდა. ამიტომ ხანგრძლივი სეირნობა და სირბილი მისთვის კარგი დატვირთვაა.
საკვების ულუფა დატვირთვისა და წონის მიხედვით დაარეგულირე და ვეტერინარს შეუთანხმე.
ბეწვის მოვლა
კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, ჰასკის დავარცხნა კვირაში ერთზე მეტჯერ სჭირდება. ორმაგი ბეწვი სეზონურად ძლიერ ცვივა და ამ დროს უფრო ხშირი დავარცხნა სჭირდება. ძალიან გრძელი, „მატყლისებრი“ ბეწვი ჯიშის სტანდარტში ნაკლად ითვლება.
წვრთნის რჩევები
- „მოდი“ ბრძანება ადრე და ბევრჯერ ივარჯიშე.
- წვრთნა მოკლე სესიებად და ჯილდოთი ჩაატარე, რომ ძაღლს არ მოწყინდეს.
რა ხარჯებს უნდა ელოდო
ზუსტ ფასებს აქ არ მოგცემ, რადგან ისინი მომშენებელზე, ქალაქსა და კლინიკაზე დამოკიდებულია. თუმცა ხარჯი ძირითადად ამ ნაწილებისგან შედგება:
- ლეკვის ფასი ან თავშესაფრის შემოწირულობა;
- საკვები, რომლის რაოდენობაც ძაღლის ზომაზეა დამოკიდებული;
- ვაქცინაცია, პარაზიტების საწინააღმდეგო საშუალებები და რეგულარული ვეტერინარული შემოწმება;
- ინვენტარი: საბელი, საყელო, ჯამები, სათამაშოები და საწოლი;
- შემოღობილი ეზოს მოწყობა, თუ ძაღლი ეზოში იქნება;
- მოულოდნელი მკურნალობა. RSPCA გირჩევს, ძაღლი დააზღვიო ვეტერინარული ხარჯებისთვის, თუ ეს შესაძლებელია.
როგორ შეარჩიო ლეკვი და რა შეამოწმო მომშენებელთან
ბრიტანული ცხოველთა დაცვის ორგანიზაცია RSPCA გირჩევს, პირველ რიგში თავშესაფრიდან აყვანაზე იფიქრო. თუ მაინც მომშენებლისგან ყიდულობ, ეს წესები დაგეხმარება:
- დედა და ლეკვები ერთად ნახე. RSPCA-ს რჩევით, ლეკვი ყოველთვის დედასთან ერთად უნდა ნახო. თუ მომშენებელი ან ვითარება საეჭვოდ გეჩვენება, ნუ იყიდი.
- გამოიყენე „ლეკვის ხელშეკრულება“ (Puppy Contract). RSPCA-ს რჩევით, ის ყიდვის პროცესში გეხმარება და ლეკვებით უკანონო ვაჭრობის მსხვერპლი არ გახდები.
- მოითხოვე მშობლების ჯანმრთელობის შემოწმების შედეგები. ბრიტანეთის სამეფო კინოლოგიური კლუბი (RKC) ამ ჯიშისთვის შემდეგ შემოწმებებს ითვალისწინებს:
- თვალების შემოწმება BVA/RKC/ISDS სქემით, მათ შორის გონიოსკოპია (გლაუკომის რისკის შესაფასებლად);
- მენჯ-ბარძაყის დისპლაზიის შეფასება (BVA/RKC სქემა).
ლეკვთან ერთად მიიღე დოკუმენტები: ვაქცინაციის ჩანაწერი და, თუ არის, საჯიშე მოწმობა. ვაქცინაციის გრაფიკი ვეტერინართან შეათანხმე.
მოკლედ: შენთვის არის ჰასკი?
სანამ გადაწყვეტ, შეადარე შენი ცხოვრების წესი ბრიტანეთის კინოლოგიური კლუბის მონაცემებს ამ ჯიშზე:
| მოძრაობა | დღეში 2 საათზე მეტი |
| სახლის ზომა | სოფლის სახლი დიდი ეზოთი |
| დავარცხნა | კვირაში ერთზე მეტჯერ |
| სიცოცხლის ხანგრძლივობა | 10 წელზე მეტი |
თუ ყოველდღე ამდენ დროს ვერ გამოყოფ ან სახლი არ შეესაბამება, უმჯობესია სხვა ჯიში აირჩიო. ძაღლი, რომელიც შენს ცხოვრების წესს ერგება, უფრო ჯანმრთელი და მშვიდი იქნება.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს ცოცხლობს ჰასკი?
AKC-ის მონაცემებით, საშუალოდ 12–14 წელი.
რატომ ყმუის ჰასკი?
ყმუილი ჯიშისთვის დამახასიათებელია. ბევრი ჰასკი ყეფის ნაცვლად ყმუის.
რით განსხვავდება ჰასკი მალამუტისგან?
ჰასკი მსგავსია, მაგრამ ალასკურ მალამუტზე პატარაა.
შეიძლება ჰასკის ბინაში ყოლა?
შეიძლება, თუ ყოველდღე ბევრ მოძრაობას მიიღებს. დიდი დატვირთვის გარეშე ძნელი ძაღლია.
რამდენჯერ უნდა დავავარცხნო ჰასკი?
კინოლოგიური კლუბის მიხედვით, კვირაში ერთზე მეტჯერ, ბეწვის ცვენის დროს კი უფრო ხშირად.
რა ტესტები უნდა ჰქონდეს გავლილი ლეკვის მშობლებს?
RKC-ის მიხედვით, თვალების შემოწმება, მათ შორის გონიოსკოპია, და მენჯ-ბარძაყის შეფასება.
სახელს ეძებ? ნახე ძაღლის სახელები. სხვა ჯიშები ნახე ძაღლის ჯიშების გვერდზე, მაგალითად გერმანული ნაგაზი და კავკასიური ნაგაზი.