საახალწლო გამოცანები ბავშვებისთვის პასუხებით

გამოცანა ერთ-ერთი უძველესი და უმარტივესი გასართობია: არაფერი სჭირდება, გარდა ფიქრისა და ცოტა ფანტაზიისა. საახალწლო სუფრასთან, ბაღის ზეიმზე ან ზამთრის გრძელ საღამოს ახალი წლის გამოცანები ბავშვებსაც და უფროსებსაც ერთნაირად ართობს. ამ გვერდზე შეკრებილია 55-ზე მეტი ზამთრული და საახალწლო გამოცანა პასუხებით, დალაგებული ასაკისა და სირთულის მიხედვით.

ყველა გამოცანა shvilebi.ge-მ დაწერა სპეციალურად ამ გვერდისთვის, ამიტომ თავისუფლად შეგიძლია გამოიყენო ზეიმზე, მისალოც ბარათზე ან სასკოლო ღონისძიებაზე. პასუხები მოცემულია თითოეული ბლოკის ბოლოს — წაუკითხე ბავშვებს და მიეცი შანსი, ჯერ თავად გამოიცნონ!

ბებია ბავშვებს გამოცანებს უკითხავს საახალწლო სუფრასთან

როგორ გამოვიყენოთ გამოცანები

სუფრასთან: ყველა თავის რიგზე კითხულობს გამოცანას, ვინც გამოიცნობს, იღებს მანდარინს ან კანფეტს;
განძის ძებნაში: თითოეული გამოცანის პასუხი შემდეგი მინიშნების ადგილს მიუთითებს (მაგ. პასუხი “მაცივარი”, იქ კი შემდეგი ფურცელია);
ბაღში და სკოლაში: აღმზრდელი კითხულობს, ბავშვები ხელს წევენ. გუნდებად თამაშიც შეიძლება;
ბარათზე: საახალწლო ბარათს დაუწერე გამოცანა, პასუხი კი ბარათის უკანა მხარეს.

სხვა თამაშებისთვის ნახე ჩვენი გვერდი საახალწლო თამაშები.

მარტივი გამოცანები პატარებისთვის (3–5 წელი)

თეთრია, ცივია, ციდან მოფრინავს, ხელზე დაგიჯდება და მაშინვე დადნება.
მწვანეა ზამთარშიც, ზაფხულშიც, ახალ წელს კი სათამაშოებით ირთვება.
წითელი ქუდი, თეთრი წვერი, ზურგზე ტომარა, ბავშვებს საჩუქრებს უტოვებს.
ფორთოხლის ფერისაა, მრგვალია, ახალ წელს ყველა სახლში სუნი დგას.
ორი ნახშირი თვალები, სტაფილო ცხვირი, თოვლისგან არის, მზე რომ გამოვა, დადნება.
ხელებს გითბობს, ხუთი თითი აქვს, ზამთარში დედა გაცმევს.
დიდი რქები აქვს, ციგას ეზიდება და თოვლში დარბის.
ლამაზად არის შეფუთული, ლენტი აქვს გაკრული, ნაძვის ქვეშ გელოდება.

პასუხები: 1. ფიფქი; 2. ნაძვის ხე; 3. თოვლის ბაბუა; 4. მანდარინი; 5. თოვლის კაცი; 6. ხელთათმანი; 7. ირემი; 8. საჩუქარი.

გამოცანები 6–8 წლის ბავშვებისთვის

ვერცხლის ხიდი გადებულა მდინარეზე ზამთრობით, გაზაფხულზე კი გაქრება. რა არის?
ყოველ საღამოს ფერადად ციმციმებს ნაძვზე, მაგრამ ცეცხლი არ არის.
თორმეტჯერ ჩამოჰკრავს და ძველ წელს გააცილებს.
თაფლი და ნიგოზი ერთად შეხვდნენ, ახალ წელს სუფრაზე რომბებად დაიჭრნენ.
სახურავიდან ჩამოკიდებულა, ყინულის ხმალს ჰგავს, მზე რომ ამოვა, წვეთ-წვეთად ტირის.
ჩემი ფეხები ხისაა, თოვლიან გორაზე სწრაფად დავრბივარ და ბავშვები ზედ მსხდომან.
ცაში ადის, გაიხსნება, ფერადი ყვავილივით გაიშლება და ხმაურით ქრება.
თორმეტი ძმა აქვს, ყველაზე ბოლო დეკემბერია, პირველი იანვარი.
ნაძვის კენწეროზე ზის, ყველაზე მაღლა, და ანათებს.
თბილია, ფუმფულაა, კისერზე იხვევ და ქარისგან გიცავს.

პასუხები: 1. ყინული; 2. გირლიანდა (ნათურები); 3. საათი; 4. გოზინაყი; 5. ლოლუა; 6. ციგა; 7. ფეიერვერკი; 8. წელი (თვეები); 9. ვარსკვლავი; 10. შარფი.

ზამთრის გამოცანების საგნები: ფიფქი, ხელთათმანი, მანდარინი

უფრო რთული გამოცანები 9–12 წლის ბავშვებისთვის

ღამით მოდის, დილით გაქრება, მაგრამ ფანჯარაზე ყინულის ყვავილებს დატოვებს.
რაც უფრო მეტს ახვევ, მით უფრო დიდი ხდება, და ბოლოს სხეულად გადაიქცევა.
ერთ ღამეს ორ წელიწადში ვარ: დავიწყე ძველში და დავამთავრე ახალში.
ყოველ წელს მოდის, ყოველ წელს მიდის, არასოდეს ბერდება და მაინც ყველაზე ძველია.
ხისგან არის, ბურბუშელა აქვს წვერივით, ახალ წელს გურიაში სახლიდან სახლში დაატარებენ.
ძაფზე ასხმული, მზეზე გამხმარი, ტკბილი და მაგარი, შიგნით კი ნიგოზი აქვს.
კბილები აქვს, მაგრამ არ კბენს, ყოველ დილით თმას გილაგებს.
ყველას ხვდება, ყველას ჩუმად ამოწმებს, ახალ წელს პირველი შემოდის სახლში და ბედს მოუტანს.
რაც უფრო ცივა, მით უფრო მაგრდება, რაც უფრო თბილა, მით უფრო სუსტდება.
ორი ისარი წრეზე ერთმანეთს ეძებს, შუაღამისას კი ზემოთ შეხვდებიან.

პასუხები: 1. ყინვა; 2. თოვლის გუნდა (თოვლის კაცისთვის); 3. ახალი წლის ღამე; 4. ახალი წელი; 5. ჩიჩილაკი; 6. ჩურჩხელა; 7. სავარცხელი; 8. მეკვლე; 9. ყინული; 10. საათის ისრები.

ჩიჩილაკისა და მეკვლის შესახებ მეტი წაიკითხე გვერდებზე ჩიჩილაკი და მეკვლე.

გამოცანები-ხუმრობები მთელი ოჯახისთვის

ეს გამოცანები ლოგიკურ ხრიკებზეა აგებული, და უფროსებიც ხშირად ცდებიან.

რომელ თვეში ჭამენ ადამიანები ყველაზე ნაკლებს?
რა შეიძლება დაიჭირო, მაგრამ ვერ ისროლო?
რა ვარდება ზამთარში, მაგრამ არასოდეს იტკინება?
რა იზრდება, როცა მას აკლებ?
ახალი წლის ღამე რომ დადგეს, რა ყოველთვის იცვლება ყველა კალენდარზე, მაგრამ არავინ ხედავს მის ცვლილებას?
რა გაქვს ყოველთვის წინ, მაგრამ ვერასოდეს დაინახავ?
რა უნდა გატეხო, სანამ გამოიყენებ?
რა “დგება” ყოველ წელს, მაგრამ არასოდეს ჯდება?

პასუხები: 1. თებერვალში, ის ყველაზე მოკლეა; 2. გაციება; 3. თოვლი (ფიფქები); 4. ორმო; 5. წელიწადის ციფრი; 6. მომავალი; 7. ნიგოზი (გოზინაყისთვის); 8. ახალი წელი (“ახალი წელი დგება”).

რითმიანი გამოცანები

რითმა გამოცანას უფრო მხიარულს და დასამახსოვრებელს ხდის. ეს გამოცანები ხმამაღლა წასაკითხად დავწერეთ, ცოტა ინტონაციით და პაუზით პასუხის წინ.

ღამით მოვიდა ჩუმად, ფეხაკრეფით,
ეზო შემოსა თეთრი ქათქათით,
ბავშვებმა დილით გუნდები ჰკრეს,
ვინ არის ის, ვინ? მითხარი შენ!
მაღალი ვარ, მწვანე, სურნელით სავსე,
ზამთარში არ ვცვივდები, ფოთოლს არ ვყრი,
ბურთებს და ნათურებს ჩამომკიდებენ,
ახალი წლისთვის სახლში მომიყვანენ.
წვერი თეთრი მაქვს, ქურქი წითელი,
მოვდივარ შორიდან, გზა მაქვს გრძელი,
ტომარა ზურგზე, სავსე სიხარულით,
ვინ ვარ, ბავშვებო, თქვით ერთად, ხმამაღლით!
ცაში ავფრინდი, გავიშალე ფერად,
ვარსკვლავებს შორის დავანთე წამით,
ბავშვებმა მითხრეს “ვაიმე, რა ლამაზი!”
და მე გავქრი ახალი წლის ღამით.
ჩემი ქერქი ოქროსფერი, მრგვალი,
შიგნით ნაჭრები ტკბილი და ცვარი,
ახალ წელს ყველგან ჩემი სუნი დგას,
ვინ ვარ, თუ იცი, გაიცინე ახლა!
თორმეტჯერ დავრეკავ, ყველა დაჩუმდება,
ძველი წელი წავა, ახალი მოვა,
ჭიქებს აწევენ, ჩაეხუტებიან,
ვინ ვარ მე, მითხარი, ყველა ჩემს ხმას ელოდება?

პასუხები: 1. თოვლი; 2. ნაძვის ხე; 3. თოვლის ბაბუა; 4. ფეიერვერკი; 5. მანდარინი; 6. საათი.

ზამთრის ბუნების გამოცანები

თეთრ საბანს გადააფარებს მინდორს, ტყეს და სახლის სახურავს, გაზაფხულზე კი ნაკადულებად გაიქცევა.
ზამთარში თეთრ ქურქს იცვამს, ზაფხულში ნაცრისფერს, გრძელი ყურები აქვს და სწრაფად დარბის.
მთელ ზამთარს ბუნაგში სძინავს, თათს წოვს და გაზაფხულს ელოდება.
ფანჯრის მინაზე ხატავს თეთრ ტყეს და ფოთლებს, მაგრამ ფუნჯი არ აქვს.
ხეზე ხტუნავს, ფუმფულა კუდი აქვს, ზამთრისთვის თხილს და გირჩებს ინახავს.
წითელმკერდა პატარა ჩიტია, ზამთარში ფანჯარასთან მოფრინავს და მარცვალს ელოდება.
ტყეში ყმუის, ზამთრის ღამეს მთვარეს უყურებს, ხალხში ცუდი სახელი აქვს.
არც ხელი აქვს, არც ფეხი, მაგრამ ხეებს არხევს და ფანჯარაზე აკაკუნებს.

პასუხები: 1. თოვლი; 2. კურდღელი; 3. დათვი; 4. ყინვა; 5. ციყვი; 6. გულწითელა; 7. მგელი; 8. ქარი.

საახალწლო სუფრის გამოცანები

ღვინით სავსე ქვევრში დაიბადა, ძაფზე გაიზარდა, ნიგოზი გულში ჩაიდო. ახალ წელს სუფრის მშვენებაა.
ფრინველი ნიგვზის ტბაში ბანაობს, ცივად მიირთმევენ.
პატარა მრგვალი მარგალიტები წითელ ყუთში ცხოვრობენ, ახალ წელს სუფრას ამშვენებენ.
ცომისგან არის, ღუმელში ცხვება, ყველი შიგნით აქვს, ყველა ქართულ სუფრაზე დგას.
ტკბილია, ფენებად არის აწყობილი, სანთლები აქვს დაბადების დღეზე, ახალ წელს კი უბრალოდ გვაბედნიერებს.
ქლიავისგან კეთდება, მჟავეა, წითელიც არის და მწვანეც, მწვადთან ერთად სუფრაზე პირველია.

პასუხები: 1. ჩურჩხელა; 2. საცივი; 3. ბროწეული; 4. ხაჭაპური; 5. ტორტი (ნამცხვარი); 6. ტყემალი.

საცივის რეცეპტი ნახე გვერდზე საცივი, ხოლო მთელი სუფრის იდეები: ახალი წლის სუფრა.

როგორ შევქმნათ საკუთარი გამოცანა ბავშვთან ერთად

გამოცანის შექმნა თავისთავად კარგი თამაშია, რომელიც ბავშვს აზროვნებას, დაკვირვებას და ენის გამდიდრებას ასწავლის. აი, მარტივი ნაბიჯები:

აირჩიე საგანი: მაგალითად ნაძვის ხე, თოვლი ან გოზინაყი;
ჩამოწერე მისი ნიშნები: რა ფერისაა? რას ჰგავს? სად ცხოვრობს? რას აკეთებს?
დაუმალე სახელი: აღწერე ისე, რომ სიტყვა პირდაპირ არ ახსენო;
დაამატე რითმა: თუ შეძლებ, გამოცანა ლექსად გადააკეთე. ბავშვებს რითმიანი გამოცანები უფრო ამახსოვრდებათ;
გამოსცადე ოჯახზე: თუ ძალიან მარტივია, დაამატე ერთი უჩვეულო ნიშანი. თუ ძალიან რთულია, მინიშნება მიეცი.

ბავშვის შექმნილი გამოცანები ჩაწერე პატარა რვეულში. რამდენიმე წელიწადში ეს ოჯახური “გამოცანების წიგნი” ძვირფას მოგონებად გადაიქცევა.

რატომ არის გამოცანები სასარგებლო ბავშვისთვის

გამოცანის ამოხსნისას ბავშვი რამდენიმე უნარს ერთდროულად ვარჯიშობს: ყურადღებით უსმენს, ახსოვს აღწერის დეტალები, ადარებს მათ ნაცნობ საგნებს და ეძებს კავშირებს. ამავდროულად ის ახალ სიტყვებს და გადატანით მნიშვნელობებს სწავლობს, მაგალითად რატომ შეიძლება ლოლუა “ყინულის ხმალს” ჰგავდეს. ამიტომაც გამოცანები ბაღსა და დაწყებით კლასებში ტრადიციულად გამოიყენება.

ბავშვის განვითარების ასაკობრივ ეტაპებზე მეტი წაიკითხე ჩვენს სტატიაში ბავშვის განვითარება თვეების მიხედვით.

ბავშვი ნაძვის ხეზე გამოცანების ბარათებს კიდებს

იდეა: გამოცანების ბარათები ნაძვის ხისთვის

გამოცანები შეგიძლია საახალწლო დეკორაციადაც აქციო. ამოჭერი მუყაოს პატარა ბარათები, ვარსკვლავის, ფიფქის ან ნაძვის ფორმის. ერთ მხარეს დაწერე გამოცანა, მეორეზე პასუხი, ზედ კი ლენტი მიამაგრე და ნაძვის ხეზე ჩამოკიდე. მთელი არდადეგების განმავლობაში ბავშვები ყოველ დღე ერთ ბარათს მოხსნიან და გამოიცნობენ. ეს ერთგვარი “ადვენტის კალენდარია” ტკბილეულის გარეშე.

სტუმრებისთვისაც კარგი ხერხია: ყოველ თეფშთან დადე ერთი ბარათი გამოცანით. სუფრაზე საუბარი თავისთავად დაიწყება, მორცხვი ბავშვებიც კი ჩაერთვებიან. ბარათები შეინახე და მომავალ წელს ახლებით შეავსე. ასე ოჯახის საკუთარი კოლექცია თანდათან გაიზრდება. მეტი იდეა ნახე გვერდზე ხელნაკეთი დეკორაციები.

რჩევები გამოცანების საღამოსთვის

დაიწყე მარტივით, რომ ყველამ იგრძნოს წარმატება, შემდეგ კი სირთულე თანდათან გაზარდე;
პატარებს მიეცი მინიშნება: “ის ფორთოხლისფერია” ან “ის ცაში ფრენს”;
პასუხი მაშინვე ნუ თქვი, მიეცი ფიქრის დრო;
შეაქე არა მხოლოდ სწორი პასუხი, არამედ საინტერესო ვარაუდიც;
ბოლოს ყველამ თავისი გამოცანა მოიფიქროს. ხშირად ესაა საღამოს ყველაზე მხიარული ნაწილი.