ქორწინების რეგისტრაცია საქართველოში მარტივი პროცედურაა, მაგრამ რამდენიმე წესი წინასწარ უნდა იცოდე: რა ასაკიდან შეიძლება დაქორწინება, რა საბუთები დაგჭირდება, რამდენი მოწმე უნდა მოიყვანო, რა ღირს საზეიმო ცერემონია და რა ხდება გვართან დაკავშირებით. ამ სტატიაში ყველაფერი კანონის ზუსტი მუხლების და სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს (SDA) ოფიციალური ინფორმაციის მიხედვით არის აღწერილი.
მნიშვნელოვანია: კანონები და ტარიფები შეიძლება შეიცვალოს. რეგისტრაციამდე ყოველთვის გადაამოწმე ინფორმაცია sda.gov.ge-ზე ან იუსტიციის სახლში.
რატომ არის მნიშვნელოვანი რეგისტრაცია
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1106-ე მუხლის მიხედვით, ქორწინება არის ოჯახის შექმნის მიზნით ქალისა და მამაკაცის ნებაყოფლობითი კავშირი, რომელიც რეგისტრირებულია SDA-ის ტერიტორიულ სამსახურში. 1151-ე მუხლი კი პირდაპირ ამბობს, რომ მეუღლეთა უფლებებსა და მოვალეობებს მხოლოდ კანონით დადგენილი წესით რეგისტრირებული ქორწინება წარმოშობს.
ეს ნიშნავს, რომ მხოლოდ ჯვრისწერა ან ქორწილი რეგისტრაციის გარეშე კანონის თვალში ქორწინებად არ ითვლება. ამიტომ, მაგალითად, ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონების თანასაკუთრება (1158-ე მუხლი) და მეუღლეებს შორის რჩენის ვალდებულება სწორედ რეგისტრაციის შემდეგ ვრცელდება.
ვის შეუძლია დაქორწინება
საქორწინო ასაკი
სამოქალაქო კოდექსის 1108-ე მუხლის და „სამოქალაქო აქტების შესახებ“ კანონის 51-ე მუხლის მიხედვით, ქორწინება დაიშვება 18 წლის ასაკიდან. ადრე კანონი 16 წლიდან ქორწინების გამონაკლისს ითვალისწინებდა, მაგრამ ეს ნორმა 2015 წლის 16 დეკემბრის ცვლილებით ამოიღეს. დღეს 18 წლამდე ქორწინების რეგისტრაცია შეუძლებელია.
შეზღუდული ქმედუნარიანობის მქონე სრულწლოვანი პირის ქორწინებისთვის საჭიროა მზრუნველის წინასწარი წერილობითი თანხმობა, ხოლო თანხმობაზე უარის შემთხვევაში სასამართლოს გადაწყვეტილება (კანონის 51-ე მუხლის მე-3 პუნქტი).
ორივე მხარის თანხმობა
1107-ე მუხლის მიხედვით, ქორწინების პირობებია საქორწინო ასაკი და დაქორწინების მსურველთა თანხმობა. ქორწინება ნებაყოფლობითი კავშირია და ვერავინ აიძულებს ადამიანს, დაქორწინდეს.
როდის არ დაიშვება ქორწინება
სამოქალაქო კოდექსის 1120-ე მუხლის და „სამოქალაქო აქტების შესახებ“ კანონის 54-ე მუხლის მიხედვით, ქორწინება არ დაიშვება:
- თუ ერთ-ერთი მხარე უკვე დაქორწინებულია სხვაზე;
- პირდაპირი აღმავალი ან დამავალი შტოს ნათესავებს შორის (მაგალითად, მშობელსა და შვილს, ბებიასა და შვილიშვილს შორის);
- ბიოლოგიურ და არაბიოლოგიურ და-ძმას შორის;
- მშვილებელსა და ნაშვილებს შორის;
- თუ ერთ-ერთი მხარე მხარდაჭერის მიმღებია და მათ არ დაუდიათ სამოქალაქო კოდექსის 1172-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული საქორწინო ხელშეკრულება;
- ერთი ბიოლოგიური სქესის პირებს შორის (1120-ე მუხლი).
ნიშნობა: აქვს თუ არა იურიდიული ძალა
ნიშნობა ქართული ტრადიციის ლამაზი ნაწილია, მაგრამ იურიდიულად ის დაქორწინების ვალდებულებას არ წარმოშობს (სამოქალაქო კოდექსის 1109-ე მუხლი). თუ ქორწინება არ შედგა, ნიშნობისას ნაჩუქარი საჩუქრები უნდა დაბრუნდეს. თუ ნიშნობას გეგმავ, შეიძლება დაგეხმაროს ჩვენი სტატია ხელის თხოვნაზე.
სად შეიძლება ქორწინების რეგისტრაცია
SDA-ის ინფორმაციით, ქორწინების რეგისტრაცია შეიძლება:
- SDA-ის ტერიტორიულ სამსახურში;
- იუსტიციის სახლის ფილიალში;
- ქორწინების სახლში.
რეგისტრაციის ადგილს თავად დაქორწინების მსურველები ირჩევენ („სამოქალაქო აქტების შესახებ“ კანონის 49-ე მუხლი). თქვენი მოთხოვნით რეგისტრაცია შეიძლება საზეიმო ვითარებაშიც ჩატარდეს (52-ე მუხლის მე-5 პუნქტი), მათ შორის გასვლით, მაგალითად ქორწილის ადგილზე.
საჭირო საბუთები
SDA-ის ოფიციალური ჩამონათვალის მიხედვით, დაგჭირდება:
- დაქორწინების მსურველთა ერთობლივი წერილობითი განცხადება;
- დაქორწინების მსურველთა და მოწმეების პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტები;
- თუ რომელიმე მხარე ადრე დაქორწინებული იყო, წინა ქორწინების შეწყვეტის დამადასტურებელი საბუთი;
- თუ განცხადებას წარმომადგენელი წარადგენს, მინდობილობა და წარმომადგენლის პირადობის დოკუმენტი.
განცხადებაში ორივე მხარე ადასტურებს, რომ ქორწინების დამაბრკოლებელი გარემოებები არ არსებობს, რომ იციან ერთმანეთის ჯანმრთელობისა და ოჯახური მდგომარეობის შესახებ, მერამდენე ქორწინებაა ეს თითოეულისთვის და ჰყავთ თუ არა შვილები (52-ე მუხლის მე-3 პუნქტი).
თუ ერთ-ერთი მხარე უცხოელია
SDA-ის თანახმად, უცხო ქვეყნის მოქალაქის პასპორტს შეიძლება ქართული თარგმანის გარეშე მიიღონ, თუ მასში მონაცემები ლათინური ტრანსლიტერაციით არის. სხვა ქვეყანაში გაცემული სხვა დოკუმენტები ლეგალიზებული ან აპოსტილით დამოწმებული და ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანით უნდა იყოს. უცხოელმა ასევე უნდა წარადგინოს საქართველოში კანონიერად ყოფნის დამადასტურებელი საბუთი.
როგორ მიმდინარეობს რეგისტრაცია
- ორივე მხარე პირადად უნდა იყოს. განცხადების შეტანა წარმომადგენლითაც შეიძლება, მაგრამ თავად რეგისტრაცია წარმომადგენლის მეშვეობით დაუშვებელია (52-ე მუხლის მე-2 და მე-4 პუნქტები).
- ორი მოწმე. რეგისტრაციას უნდა ესწრებოდეს არანაკლებ ორი სრულწლოვანი, ქმედუნარიანი მოწმე (52-ე მუხლის მე-4 პუნქტი). მოწმეებს პირადობის მოწმობა არ დაავიწყდეთ.
- გვარის არჩევა. 53-ე მუხლის მიხედვით, შეგიძლიათ საერთო გვარად ერთ-ერთის გვარი აირჩიოთ, ან ორივემ ან ერთ-ერთმა გაერთიანებული (ორმაგი) გვარი აიღოს. გვარების გაერთიანება დაუშვებელია, თუ ერთ-ერთის ქორწინებამდელი გვარი უკვე ორწევრიანია. რა თქმა უნდა, თითოეულს შეუძლია საკუთარი გვარი შეინარჩუნოს.
რა ღირს ქორწინების რეგისტრაცია
SDA-ის ინფორმაციით, ქორწინების რეგისტრაცია SDA-ის ტერიტორიულ სამსახურში და იუსტიციის სახლის ფილიალში, სპეციალური სარიტუალო მომსახურების გარეშე, უფასოა.
საზეიმო ცერემონიის ტარიფებს საქართველოს მთავრობის 2022 წლის 18 ივლისის №373 დადგენილება ადგენს:
| მომსახურება | საფასური |
|---|---|
| რეგისტრაცია ტერიტორიულ სამსახურში ან იუსტიციის სახლში, ცერემონიის გარეშე | უფასო |
| საზეიმო ცერემონია იუსტიციის სახლის ფილიალში ან საზოგადოებრივ ცენტრში | 75 ლარი |
| საზეიმო ცერემონია ქორწინების სახლში, სამუშაო დღეს | 135 ლარი |
| საზეიმო ცერემონია ქორწინების სახლში, შაბათს ან კვირას | 225 ლარი |
| გასვლითი საზეიმო ცერემონია | 255 ლარი |
დადგენილების მიხედვით, ონლაინ დაჯავშნისას საფასურის 50% დადასტურებიდან ერთ საათში იხდება. სამედიცინო დაწესებულებაში მყოფი პირები გასვლითი მომსახურების საფასურისგან გათავისუფლებულნი არიან.
საქორწინო ხელშეკრულება
საქორწინო ხელშეკრულება (ე.წ. „ქორწინების კონტრაქტი“) მეუღლეთა ქონებრივ უფლება-მოვალეობებს განსაზღვრავს. სამოქალაქო კოდექსის 1172–1174-ე მუხლების მიხედვით:
- ის შეიძლება დაიდოს როგორც რეგისტრაციამდე, ისე მის შემდეგ;
- იდება წერილობით და მოწმდება ნოტარიულად;
- რეგისტრაციამდე დადებული ხელშეკრულება ძალაში შედის ქორწინების რეგისტრაციის მომენტიდან.
1180-ე მუხლის მიხედვით, ხელშეკრულება შეიძლება შეიცვალოს მხარეთა შეთანხმებით, მისი ცალმხრივად შესრულებაზე უარი დაუშვებელია, ხოლო ძალას კარგავს განქორწინებისას. ხელშეკრულების გარეშე კი ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონება მეუღლეთა საერთო თანასაკუთრებად ითვლება (1158-ე მუხლი).
პრაქტიკული რჩევები
- თუ კონკრეტულ თარიღზე გინდა რეგისტრაცია, განსაკუთრებით შაბათ-კვირას, ადგილი წინასწარ დაჯავშნე.
- მოწმეებს წინასწარ შეახსენე, რომ პირადობის მოწმობა თან იქონიონ.
- გვარზე ერთად შეთანხმდით წინასწარ, რომ რეგისტრაციის დღეს ეს კითხვა მოულოდნელი არ იყოს.
- თუ საქორწინო ხელშეკრულება გინდა, ნოტარიუსთან წინასწარ მიდით.
- რეგისტრაციის შემდეგ ქორწინების მოწმობა უსაფრთხო ადგილას შეინახე: ის დაგჭირდება ბავშვის დაბადების რეგისტრაციისას, ქონებრივ საკითხებზე და სხვა სამართლებრივ პროცედურებში.
და ბოლოს, რეგისტრაცია მხოლოდ დასაწყისია. იმაზე, როგორ ააშენოთ ძლიერი ოჯახი, წაიკითხე ბედნიერი ქორწინების სტატია, ხოლო პირველი თარიღის აღსანიშნავად ქორწინების წლისთავების სია.
ქორწინების რეგისტრაცია ნაბიჯ-ნაბიჯ
ყველაფერი, რაც ზემოთ ვთქვით, ერთ მოკლე გეგმად:
- გადაამოწმე პირობები. ორივე უნდა იყოთ 18 წლის და თანახმა, ხოლო 54-ე მუხლით გათვალისწინებული დამაბრკოლებელი გარემოებები არ უნდა არსებობდეს.
- აირჩიე ადგილი და ფორმატი. SDA-ის ტერიტორიული სამსახური, იუსტიციის სახლი თუ ქორწინების სახლი; უბრალო რეგისტრაცია თუ საზეიმო ცერემონია (49-ე და 52-ე მუხლები).
- დაჯავშნე თარიღი. ონლაინ დაჯავშნისას საფასურის 50% დადასტურებიდან ერთ საათში იხდება (მთავრობის №373 დადგენილება).
- მოამზადე საბუთები. პირადობის დოკუმენტები, საჭიროების შემთხვევაში წინა ქორწინების შეწყვეტის დამადასტურებელი საბუთი და მინდობილობა.
- შეთანხმდით გვარზე (53-ე მუხლი).
- მოიწვიე ორი მოწმე. სრულწლოვანი და ქმედუნარიანი, პირადობის მოწმობით.
- რეგისტრაციის დღეს ორივე პირადად დაესწარით. რეგისტრაციის შემდეგ ქორწინების მოწმობას მიიღებთ.
რა იცვლება რეგისტრაციის შემდეგ
რეგისტრაცია მხოლოდ ფორმალობა არ არის: სწორედ მისგან წარმოიშობა მეუღლეთა უფლება-მოვალეობები.
- საერთო ქონება. სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის მიხედვით, ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება მეუღლეთა საერთო ქონებაა (თანასაკუთრებაა), თუ საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
- ურთიერთდახმარება. 1182-ე მუხლის მიხედვით, მეუღლეები ვალდებული არიან, მატერიალურად დაეხმარონ ერთმანეთს.
- გვარი და დოკუმენტები. თუ რეგისტრაციისას გვარი შეიცვალე, გაითვალისწინე, რომ ახალი გვარით პირადობის დოკუმენტების განახლება დაგჭირდება. ვადები და საფასური გადაამოწმე sda.gov.ge-ზე.
თუ ქონებრივი საკითხების სხვაგვარად მოწესრიგება გინდათ, ამისთვის საქორწინო ხელშეკრულება არსებობს, რომელიც ზემოთ აღვწერეთ.
ხშირი შეცდომები, რომლებიც რეგისტრაციის დღეს აფერხებს
- მოწმეებს პირადობის მოწმობა დაავიწყდათ. მოწმეების პირადობის დოკუმენტები საჭირო საბუთების ჩამონათვალშია, ამიტომ წინა დღეს შეახსენე.
- წინა ქორწინების შეწყვეტის საბუთი არ მოიტანეს. თუ რომელიმე მხარე ადრე დაქორწინებული იყო, ეს საბუთი აუცილებელია.
- გვარზე ადგილზე დაიწყეთ კამათი. ეს კითხვა წინასწარ, მშვიდ გარემოში გადაწყვიტეთ.
- თარიღი ბოლო მომენტში დაჯავშნეს. სასურველ დღეს, განსაკუთრებით შაბათ-კვირას, შეიძლება ადგილი აღარ იყოს.
- ფიქრობენ, რომ ჯვრისწერა საკმარისია. კანონის თვალში ქორწინებას მხოლოდ რეგისტრაცია წარმოშობს.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენი წლიდან შეიძლება დაქორწინება საქართველოში?
18 წლიდან. 16 წლიდან ქორწინების გამონაკლისი 2015 წელს გაუქმდა.
რა ღირს ქორწინების რეგისტრაცია?
SDA-ის ტერიტორიულ სამსახურში ან იუსტიციის სახლში, ცერემონიის გარეშე, უფასოა. საზეიმო ცერემონია ადგილის და დღის მიხედვით 75-დან 255 ლარამდე ღირს.
რამდენი მოწმე უნდა მოვიყვანო?
არანაკლებ ორი სრულწლოვანი, ქმედუნარიანი მოწმე.
შეიძლება თუ არა წარმომადგენლის მეშვეობით დაქორწინება?
განცხადების შეტანა შეიძლება წარმომადგენლით, მაგრამ თავად რეგისტრაციას ორივე დაქორწინების მსურველი პირადად უნდა დაესწროს.
ჯვრისწერა ქორწინების რეგისტრაციის ტოლფასია?
არა. სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, მეუღლეთა უფლება-მოვალეობებს მხოლოდ რეგისტრირებული ქორწინება წარმოშობს.
შეიძლება ქორწინების რეგისტრაცია ციხეში?
დიახ. 49-ე მუხლის მიხედვით, პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული პირის ქორწინება ამ დაწესებულებაში სპეციალურად გამოყოფილ ადგილას რეგისტრირდება.
რა ხდება, თუ ერთ-ერთი წინა ქორწინება არ შეწყვეტილა?
ქორწინება არ დაიშვება, თუ ერთ-ერთი მხარე უკვე დაქორწინებულია სხვაზე (54-ე მუხლი). ამიტომ, თუ რომელიმე მათგანი ადრე დაქორწინებული იყო, წინა ქორწინების შეწყვეტის დამადასტურებელი საბუთი დაგჭირდება.
შეიძლება ქორწინების შემდეგ ორივემ ორმაგი გვარი ავიღოთ?
დიახ, 53-ე მუხლი ამის საშუალებას იძლევა, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ერთ-ერთის ქორწინებამდელი გვარი უკვე ორწევრიანია.
ვინ შეიძლება იყოს ქორწინების მოწმე?
52-ე მუხლის მიხედვით, მოწმე უნდა იყოს სრულწლოვანი და ქმედუნარიანი. რეგისტრაციას არანაკლებ ორი ასეთი მოწმე უნდა დაესწროს, თან უნდა ჰქონდეთ პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი.
ქორწინების რეგისტრაცია ქონებაზე მოქმედებს?
დიახ. 1158-ე მუხლის მიხედვით, ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება მეუღლეთა საერთო ქონებაა, თუ საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
დასკვნა
ქორწინების რეგისტრაციისთვის დაგჭირდება: ორივეს 18 წელი და თანხმობა, ერთობლივი განცხადება, პირადობის მოწმობები და ორი მოწმე. უბრალო რეგისტრაცია უფასოა, საზეიმო ცერემონიას კი 75-დან 255 ლარამდე გადაიხდი. დანარჩენი თქვენი გადასაწყვეტია: სად, როდის და როგორ აღნიშნავთ ამ დღეს.
ეს სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას. კონკრეტულ შემთხვევაში მიმართე SDA-ს, იუსტიციის სახლს ან იურისტს.
