შენს პატარას ჭიპთან ან საზარდულში პატარა, რბილი ამობურცულობა შეამჩნიე? ან იქნებ ბავშვი მუცლის ტკივილს უჩივის და არ იცი, ეს უბრალო ტკივილია თუ რამე სერიოზული? ასეთ დროს ხშირად ბავშვთა ქირურგის შეფასებაა საჭირო. ამ სტატიაში აგიხსნით, რას აკეთებს ბავშვთა ქირურგი, რა პრობლემების დროს მიმართავენ მას ყველაზე ხშირად და როდის უნდა დარეკო 112-ზე.
მნიშვნელოვანია: ეს სტატია საინფორმაციოა და ექიმის კონსულტაციას ვერ ჩაანაცვლებს. თუ შენ ან შენს ახლობელს სუნთქვა უჭირს, გონება ებინდება, ძლიერი სისხლდენა ან უეცარი ძლიერი ტკივილი აქვს, დაურეკე 112-ს.
ვინ არის ბავშვთა ქირურგი
ბავშვთა ქირურგი არის ექიმი, რომელიც ბავშვებში ქირურგიულ პრობლემებს იკვლევს და, საჭიროების შემთხვევაში, ოპერაციას აკეთებს. თუმცა, მასთან ყველა ვიზიტი ოპერაციით არ სრულდება: ხშირად ქირურგი უბრალოდ აკვირდება ბავშვს და გიხსნის, სჭირდება თუ არა ჩარევა და როდის.
ქირურგთან, როგორც წესი, პედიატრი ან ოჯახის ექიმი გაგზავნის. გადაუდებელ შემთხვევებში კი ბავშვს ქირურგი პირდაპირ საავადმყოფოში სინჯავს.
თიაქარი ბავშვებში
NHS-ის განმარტებით, თიაქარი მაშინ ჩნდება, როცა შინაგანი ორგანოს ნაწილი — მაგალითად, ნაწლავი — კუნთის სუსტ ადგილში ან ღიობში გამოდის. თიაქარი ყველაზე ხშირად მუცლის ან საზარდულის არეში ვითარდება.
ჭიპის თიაქარი
NHS-ის მიხედვით, ბევრი ბავშვი ჭიპის თიაქრით იბადება. როგორც წესი, მისი ერთადერთი ნიშანი ჭიპთან გაჩენილი რბილი ამობურცულობაა. ბავშვებში მისი ზომა შეიძლება ბარდის მარცვლისოდენა იყოს ან დაახლოებით 2 სანტიმეტრს აღწევდეს. თიაქარი მაშინ ჩნდება, როცა დაბადების შემდეგ ჭიპლარის გარშემო არსებული კუნთები ბოლომდე არ იხურება.
საბედნიეროდ, ბავშვებს ჭიპის თიაქრის მკურნალობა უმეტესად არ სჭირდებათ: NHS-ის მონაცემებით, 5 წლის ასაკამდე ის, როგორც წესი, თავისით ქრება. ოპერაცია ძირითადად მაშინ კეთდება, თუ თიაქარი ძალიან დიდია ან დროთა განმავლობაში არ იხურება. ბავშვებში გართულებები ძალიან იშვიათია.
საზარდულის თიაქარი
საზარდულის თიაქარი იმ ადგილას ჩნდება, სადაც მუცელი ბარძაყს უერთდება. NHS-ის აღწერით, ხველის, ცემინების ან ტირილის დროს ეს ამობურცულობა შეიძლება გაიზარდოს, ხოლო როცა ბავშვი წევს — დაპატარავდეს. თუ მსგავს რამეს შეამჩნევ, აუცილებლად აჩვენე ბავშვი ექიმს.
NHS-ის მიხედვით, საზარდულის თიაქრის ოპერაცია ტარდება როგორც ღია წესით, ისე ლაპაროსკოპიულად — რამდენიმე პატარა განაკვეთით. კონკრეტულად როდის და რა მეთოდით ჩაუტარდება ოპერაცია შენს შვილს, ქირურგი გადაწყვეტს თიაქრის მდებარეობის, ზომისა და ბავშვის ზოგადი მდგომარეობის გათვალისწინებით.
როდის არის თიაქარი სახიფათო
ყველაზე საშიში გართულება თიაქრის ჩაჭედვაა, რა დროსაც ჩაჭედილ ქსოვილს სისხლი აღარ მიეწოდება. ეს გადაუდებელი მდგომარეობაა. NHS-ის მიხედვით, სიმპტომები საგანგაშოა, თუ თიაქრის მქონე ადამიანს:
- ძლიერად სტკივა მუცელი და ტკივილი არ უვლის;
- ეგულება ან აღებინებს, საჭმელს ვერ იკავებს;
- თიაქარი ჩვეულებრივზე მეტად აქვს შესიებული და მის გარშემო კანმა ფერი შეიცვალა;
- ვერ გადის კუჭში და ვერ გამოყოფს აირებს.
ასეთ დროს სასწრაფოდ დარეკე 112-ზე.
აპენდიციტის ნიშნები
აპენდიციტი აპენდიქსის, ანუ ბრმა ნაწლავის დანამატის ანთებაა. NHS-ის მიხედვით, ამ დროს საავადმყოფოში სასწრაფო მკურნალობაა საჭირო.
ტკივილი, როგორც წესი, მუცლის შუა ნაწილში, ჭიპის გარშემო იწყება. რამდენიმე საათში ის მუცლის ქვედა მარჯვენა მხარეს გადადის და მძაფრდება. ტკივილი შეიძლება გაძლიერდეს მოძრაობისას, ხველისას ან მტკივნეულ ადგილზე ხელის დაჭერისას. სხვა შესაძლო სიმპტომებია:
- გულისრევა, ღებინება ან უმადობა;
- მაღალი სიცხე;
- შეკრულობა ან ფაღარათი;
- ჩვეულებრივზე ხშირი შარდვა.
NHS განსაკუთრებით უსვამს ხაზს, რომ პატარა ბავშვებში აპენდიციტი შეიძლება სულაც არ გამოვლინდეს ჩვეული სიმპტომებით: ტკივილი შესაძლოა უფრო სუსტი იყოს, ნელა განვითარდეს ან სხვა ადგილას იგრძნობოდეს. ამიტომ ბავშვის მუცლის ტკივილს დიაგნოზს დამოუკიდებლად ნუ დაუსვამ.
თუ აპენდიციტს დროულად არ უმკურნალეს, აპენდიქსი შეიძლება გასკდეს. ამ დროს ტკივილი შესაძლოა დროებით გაყუჩდეს, თუმცა მალევე ძალიან ძლიერი ტკივილი მთელ მუცელზე გავრცელდება.
აპენდიციტს, როგორც წესი, ოპერაციით მკურნალობენ და აპენდიქსს კვეთენ (ამ პროცედურას აპენდექტომია ჰქვია). NHS-ის მიხედვით, აპენდიქსის გარეშე ადამიანი ჩვეულებრივად აგრძელებს ცხოვრებას. ზოგჯერ მკურნალობა ანტიბიოტიკებითაც შესაძლებელია. შენი შვილისთვის რომელი გზა აჯობებს, ამას ექიმი გადაწყვეტს.
მუცლის ტკივილის სხვა მიზეზებზე მეტს შეიტყობ სტატიიდან ბავშვთა გასტროენტეროლოგი.
ჩამოუსვლელი სათესლე ჯირკვალი
NHS-ის მიხედვით, პატარა ბიჭებში ხშირია, როცა ერთი ან ორივე სათესლე ჯირკვალი სათესლე პარკში არ არის. ჯირკვალი ხშირად თავისით ჩამოდის ადგილზე დაბადებიდან პირველ 12 კვირაში. თუ ერთი ჯირკვალი 4–5 თვეში არ ჩამოვიდა, ბავშვს ჩვეულებრივ სპეციალისტთან აგზავნიან, ორივე ჯირკვლის შემთხვევაში კი უფრო ადრე, როგორც წესი, 8 კვირის შემდეგ. საჭიროების შემთხვევაში ოპერაციას (ორქიდოპექსია) ჩვეულებრივ დაახლოებით 1 წლის ასაკში აკეთებენ. ამ თემაზე შეიძლება უროლოგსაც მიმართო.
როდის დაურეკო 112-ს
NHS-ის რეკომენდაციით, დაუყოვნებლივ გამოიძახე სასწრაფო დახმარება, თუ ბავშვს:
- მუცელი ძალიან ძლიერად სტკივა;
- კანი დალაქავებული ან უჩვეულოდ ფერმკრთალი აქვს, დაბნეულია ან სუნთქვა უჭირს — ეს შეიძლება სეფსისის ნიშნები იყოს;
- აქვს თიაქარი და გამოუვლინდა ზემოთ ჩამოთვლილი ჩაჭედვის სიმპტომები.
თუ მუცლის ტკივილი თანდათან ძლიერდება, არ უვლის ან მუცლის ქვედა მარჯვენა მხარეს გადადის, ბავშვი იმავე დღეს აჩვენე ექიმს.
როგორ მოამზადო ბავშვი ოპერაციისთვის
- კლინიკაში აგიხსნიან, ოპერაციამდე რამდენი ხნით ადრე არ უნდა ჭამოს და დალიოს ბავშვმა. ეს მითითება ზედმიწევნით დაიცავი;
- მარტივი, მისი ასაკისთვის გასაგები სიტყვებით აუხსენი ბავშვს, რა ელოდება. ნუ მოატყუებ, რომ საერთოდ არაფერი ეტკინება;
- წინასწარ ჰკითხე ქირურგს, რა სახის ანესთეზიას გამოიყენებენ და როდის შეძლებთ სახლში დაბრუნებას;
- ჩაინიშნე, როგორ უნდა მოუარო ნაოპერაციევ ჭრილობას და რა სიმპტომების გაჩენისას უნდა დაუკავშირდე ექიმს;
- თან წაიღე ბავშვის საყვარელი სათამაშო — ნაცნობი ნივთი მას გარემოსთან შეგუებასა და დამშვიდებაში დაეხმარება.
NHS-ის მიხედვით, ოპერაციის შემდეგ აუცილებლად უნდა მიმართო ექიმს, თუ ჭრილობიდან ჩირქი გამოდის, ან თუ ჭრილობის ადგილი მტკივნეული, შესიებული, ცხელი თუ შეწითლებულია; ასევე, თუ ბავშვს მაღალი სიცხე აქვს, მუცელი შეებერა ან ტკივილი უძლიერდება.
როგორ შეარჩიო ექიმი
- რჩევა ჰკითხე ბავშვის პედიატრს ან ოჯახის ექიმს — მათ ყველაზე კარგად იციან შენი შვილის ჯანმრთელობის ისტორია;
- გადაამოწმე, აქვს თუ არა ექიმს შესაბამისი სპეციალობის სახელმწიფო სერტიფიკატი;
- უმჯობესია, შეარჩიო ქირურგი, რომელსაც უშუალოდ ბავშვებთან მუშაობის გამოცდილება აქვს;
- დააკვირდი, გიხსნის თუ არა გასაგებ ენაზე, რას აპირებს და რატომ, და გპასუხობს თუ არა კითხვებზე მოთმინებით;
- მიაქციე ყურადღება, როგორ ეკონტაქტება პატარას — ესაუბრება თუ არა უშუალოდ მასაც და არა მხოლოდ შენ;
- თუ ექიმთან თავს მშვიდად და კომფორტულად ვერ გრძნობ, სხვა სპეციალისტის მოძებნა ან გადამოწმების მიზნით სხვისი აზრის მოსმენა სრულიად ბუნებრივია.
ხშირად დასმული კითხვები
ჭიპის თიაქარს ბავშვს აუცილებლად ოპერაცია სჭირდება?
არა. NHS-ის მონაცემებით, ბავშვებში ჭიპის თიაქარი 5 წლის ასაკამდე, როგორც წესი, თავისით ქრება. ოპერაცია ძირითადად მხოლოდ მაშინ ხდება საჭირო, თუ თიაქარი ძალიან დიდია ან თავისით არ იხურება.
როგორ გავიგო, რომ ბავშვს აპენდიციტი აქვს?
ჩვეულებრივ, ტკივილი ჭიპის გარშემო იწყება და რამდენიმე საათში მუცლის ქვედა მარჯვენა მხარეს ინაცვლებს. თუმცა, პატარა ბავშვებში სიმპტომები შეიძლება არატიპური იყოს, ამიტომ ზუსტი დიაგნოზის დასმა მხოლოდ ექიმს შეუძლია. ძლიერი ტკივილის შემთხვევაში დარეკე 112-ზე.
საზარდულში ამობურცულობა რომ შევამჩნიე, რა ვქნა?
აჩვენე ბავშვი პედიატრს ან ბავშვთა ქირურგს. ხოლო თუ ამობურცულობა გამაგრდა, მტკივნეული გახდა ან ფერი იცვალა, ბავშვს ღებინება დაეწყო ან მუცელი ძლიერად ასტკივდა, სასწრაფოდ დარეკე 112-ზე.
ამავე რუბრიკაში:
