გაინტერესებს, რომელ ასაკში რა აცრა ეკუთვნის შენს შვილს? ამ სტატიაში გაეცნობი საქართველოს პროფილაქტიკური აცრების ეროვნულ კალენდარს ზუსტად ისე, როგორც ეს ოფიციალურ დოკუმენტშია გაწერილი — ჯანდაცვის მინისტრის 2019 წლის 16 სექტემბრის №01-60/ნ ბრძანებაში (2023 წლის 13 ივლისის №52/ნ ცვლილების გათვალისწინებით). დოკუმენტის ნახვა შეგიძლია საკანონმდებლო მაცნეზე.
მნიშვნელოვანია: ეს სტატია საინფორმაციოა და ექიმის კონსულტაციას ვერ ჩაანაცვლებს. თუ შენ ან შენს ახლობელს სუნთქვა უჭირს, გონება ებინდება, ძლიერი სისხლდენა ან უეცარი ძლიერი ტკივილი აქვს, დაურეკე 112-ს.
აცრების ეროვნული კალენდარი ცხრილში
ქვემოთ მოცემულ ცხრილში ნახავ, რა ასაკში რომელი აცრაა გათვალისწინებული კალენდრით. ვაქცინების დასახელებები უცვლელადაა გადმოტანილი ოფიციალური დოკუმენტიდან.
| ასაკი | აცრა |
|---|---|
| 0–12 საათი | B ჰეპატიტი (Hep B) |
| 0–5 დღე | ბცჟ (BCG), ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო |
| 2 თვე | ჰექსა (დიფთერია, ყივანახველა (არაუჯრედული), ტეტანუსი, B ჰეპატიტი, b ტიპის ჰემოფილუს ინფლუენცა, პოლიომიელიტი (ინაქტივირებული)); პნევმოკოკური (PCV); როტავირუსული (Rota) |
| 3 თვე | ჰექსა; როტავირუსული (Rota) |
| 4 თვე | ჰექსა; პნევმოკოკური (PCV) |
| 12 თვე | პნევმოკოკური (PCV); წითელა, წითურა, ყბაყურა (წწყ/MMR) |
| 18 თვე | დიფთერია, ყივანახველა (არაუჯრედული), ტეტანუსი, პოლიომიელიტი (ინაქტივირებული) (DTaP/P) |
| 5 წელი | DTaP/P; წწყ (MMR) |
| 10–11–12 წელი (გოგონები და ბიჭები) | ადამიანის პაპილომავირუსის საწინააღმდეგო (HPV), 2 დოზა, მათ შორის მინიმუმ 6 თვე |
| 14 წელი | ტეტანუსი-დიფთერია (Td) |
ცხრილის წყარო: №01-60/ნ ბრძანების №1 დანართის მე-4 მუხლი, №52/ნ ბრძანებით (2023) დამტკიცებული რედაქციით.
რას ამბობს დოკუმენტი ცალკეულ აცრებზე
B ჰეპატიტი დაბადებისას
ბრძანების თანახმად, B ჰეპატიტის აცრა ბავშვს სამშობიაროშივე, დაბადებიდან პირველ 0–12 საათში უკეთდება. თუ დედა HBsAg დადებითია, ახალშობილს ამავე პერიოდში ვაქცინასთან ერთად B ჰეპატიტის საწინააღმდეგო იმუნოგლობულინსაც უკეთებენ. ხოლო თუ პატარა სამშობიაროში ვერ აიცრა, მას B ჰეპატიტის კომპონენტიანი ან მონოვაქცინით სამჯერ, კალენდრის მიხედვით აცრიან.
ბცჟ (ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო)
ბცჟ-ის აცრაც სამშობიაროში, დაბადებიდან 0–5 დღეში კეთდება. თუ ამ დროს აცრა ვერ მოხერხდა, ბავშვი პირველივე შესაძლებლობისთანავე, 1 წლის ასაკამდე უნდა აიცრას. დოკუმენტის მიხედვით, საქართველოში დაბადებული 12 თვეზე უფროსი ბავშვების ბცჟ-ით აცრა რეკომენდებული აღარ არის, რადგან ამ ასაკიდან ვაქცინის დამცველობითი ეფექტი მცირდება. ბცჟ-ით აცრამდე მანტუს სინჯის გაკეთება საჭირო არ არის.
HPV (ადამიანის პაპილომავირუსი)
2023 წლის ცვლილების მიხედვით, HPV-ის საწინააღმდეგო აცრა უტარდებათ როგორც გოგონებს, ისე ბიჭებს 10, 11 და 12 წლის ასაკში. სრული კურსი ორდოზიანია და დოზებს შორის ინტერვალი მინიმუმ 6 თვე უნდა იყოს. ვაქცინაციის დაწყება დასაშვებია მინიმუმ 9 წლის ასაკიდან.
ტეტანუსი-დიფთერია 14 წლის შემდეგ
კალენდრის შენიშვნაში მითითებულია, რომ 14 წლის შემდეგ ტეტანუს-დიფთერიის საწინააღმდეგო აცრა 55 წლამდე, ყოველ მე-10 წელს კეთდება. ეს წესი შენც გეხება — აუცილებლად გადაამოწმე შენს ოჯახის ექიმთან, ბოლოს როდის აიცერი.
ზოგჯერ ერთ ვიზიტზე რამდენიმე აცრის გაკეთება ხდება საჭირო. მაგალითად, დოკუმენტი უშვებს, რომ 1 წლამდე ასაკის ბავშვს ბცჟ სხვა გეგმურ ვაქცინასთან ერთად გაუკეთდეს — ოღონდ სხეულის სხვადასხვა ადგილას და სხვადასხვა შპრიცით.
თუ აცრა გამოგრჩა
თუ შენმა შვილმა რომელიმე აცრა დროულად ვერ გაიკეთა, ნუ შეშინდები, მაგრამ ვიზიტსაც ნუ გადადებ. მიმართე პედიატრს ან იმ პოლიკლინიკას, სადაც ბავშვი აღრიცხვაზე გყავს — ექიმი თავად შეგიდგენს გეგმას, რომ კალენდარს დაეწიოთ. გამოტოვებული დოზების ანაზღაურების წესი ბავშვის ასაკსა და კონკრეტულ ვაქცინაზეა დამოკიდებული, ამიტომ გრაფიკს დამოუკიდებლად ნუ დაგეგმავ.
როგორ მოემზადო აცრისთვის
- თან წაიღე ბავშვის აცრების ბარათი ან შესაბამისი ჩანაწერი;
- აუცილებლად უთხარი ექიმს, თუ ბავშვი ამჟამად ავადაა, რაიმეზე ალერგია აქვს ან წინა აცრაზე ძლიერი რეაქცია მისცა;
- წინასწარ ჰკითხე ექიმს, რა გვერდითი რეაქციაა მოსალოდნელი და რა შემთხვევაში უნდა დაუკავშირდე მას;
- ბავშვს მშვიდად აუხსენი, რა მოხდება. პატარას ჩახუტება და კვება ამშვიდებს.
თუ აცრის შემდეგ ბავშვს სუნთქვა გაუჭირდა, ტუჩები, ენა ან ყელი შეუშუპდა, ან ძილიდან გამოფხიზლება უჭირს, სასწრაფოდ დარეკე 112-ზე.
ბავშვის თავდაცვითი სისტემის შესახებ მეტს გაიგებ სტატიიდან ბავშვის იმუნიტეტი, ხოლო იმ დაავადებებზე, რომლებისგანაც ვაქცინაცია გვიცავს, წაიკითხე სტატიაში ყბაყურა.
ხშირად დასმული კითხვები
სად ვნახო აცრების ოფიციალური კალენდარი?
კალენდარი დამტკიცებულია ჯანდაცვის მინისტრის 2019 წლის №01-60/ნ ბრძანებით, ხოლო მისი ბოლო განახლება, რომელიც მოვიძიეთ, 2023 წლის 13 ივლისის №52/ნ ბრძანებაა. ორივე დოკუმენტი ხელმისაწვდომია საკანონმდებლო მაცნეზე. უახლესი ინფორმაციის მისაღებად კი შეგიძლია შენს პედიატრს ან პოლიკლინიკას მიმართო.
რა ასაკში კეთდება წითელა-წითურა-ყბაყურას (MMR) აცრა?
კალენდრის მიხედვით, ეს აცრა კეთდება 12 თვისა და 5 წლის ასაკში.
ბიჭებსაც უკეთებენ HPV-ის აცრას?
დიახ. 2023 წლის ცვლილების შემდეგ, HPV-ის აცრა 10–12 წლის როგორც გოგონებს, ისე ბიჭებს უტარდებათ. კურსი მოიცავს ორ დოზას, მინიმუმ 6-თვიანი შუალედით.
ამავე რუბრიკაში:
