პედიატრმა ბავშვის გულის მოსმენისას „შუილი“ ახსენა, სკოლა ან სპორტული სექცია ცნობას ითხოვს, ან ბავშვს ვარჯიშისას გული წაუვიდა? ასეთ დროს ბავშვთა კარდიოლოგთან ვიზიტი გჭირდება. ამ სტატიაში აგიხსნით, რას აკეთებს ეს სპეციალისტი, რა ნიშნების დროს უნდა მიმართო მას, როდის დაურეკო 112-ს და რა ხდება კონსულტაციაზე.
მნიშვნელოვანია: ეს სტატია საინფორმაციოა და ექიმის კონსულტაციას ვერ ჩაანაცვლებს. თუ შენ ან შენს ახლობელს სუნთქვა უჭირს, გონება ებინდება, ძლიერი სისხლდენა ან უეცარი ძლიერი ტკივილი აქვს, დაურეკე 112-ს.
ვინ არის ბავშვთა კარდიოლოგი
კარდიოლოგი იკვლევს და მკურნალობს გულისა და სისხლძარღვების დაავადებებს. ბავშვთა კარდიოლოგი ახალშობილებთან, ბავშვებთან და მოზარდებთან მუშაობს. მან განსაკუთრებით კარგად იცის გულის თანდაყოლილი მანკები და მზარდი გულისთვის დამახასიათებელი თავისებურებები.
ბავშვს კარდიოლოგთან, როგორც წესი, პედიატრი ამისამართებს — მაგალითად მაშინ, როცა გულის მოსმენისას უჩვეულო ხმას ამჩნევს.
რა მდგომარეობებს მკურნალობს ბავშვთა კარდიოლოგი
გულის შუილი
გულის შუილი არის დამატებითი, უჩვეულო ხმა, რომელსაც ექიმი სტეტოსკოპით ისმენს. ის სისხლის არათანაბარი დინების შედეგად წარმოიქმნება. MedlinePlus-ის მიხედვით, ბევრი შუილი უვნებელია: მათ „უწყინარ“ შუილს უწოდებენ, არ იწვევს სიმპტომებს და არც მკურნალობას საჭიროებს. ბავშვებში ასეთი შუილი ხშირად ზრდის ბუნებრივი ნაწილია. ხმა შეიძლება გაძლიერდეს სიცხის, ფიზიკური დატვირთვის ან ძლიერი ემოციის ფონზე. თუმცა, ზოგჯერ შუილი გულის მანკის ნიშანია, ამიტომ ექიმი მის ზუსტ მიზეზს იკვლევს.
თანდაყოლილი გულის მანკები
NHS-ის განმარტებით, გულის თანდაყოლილი დაავადება დაბადებიდან არსებული დეფექტია — მაგალითად, ხვრელი გულში, რომელიც სისხლის მიმოქცევაზე მოქმედებს. ჩვილებში ეს შეიძლება გამოვლინდეს ჭამის გართულებით, წონის ნელი მატებითა და ზრდის შეფერხებით, ზოგჯერ კი სიმპტომები მხოლოდ მოზარდობის ასაკში იჩენს თავს. ზოგიერთ მანკს დაბადებისთანავე სჭირდება ოპერაცია, ზოგს კი — მაგალითად, გულის ზოგ ხვრელს — მკურნალობა ხშირად საერთოდ არ ესაჭიროება. NHS-ის თანახმად, თანდაყოლილ მანკს ორსულობის მე-20 კვირის ექოსკოპიაზე ამოწმებენ, თუმცა ამ კვლევით ყველა დეფექტის აღმოჩენა ვერ ხერხდება. ორსულობის კვირების შესახებ ვრცლად წაიკითხავ ორსულობის კალენდარში.
კავასაკის დაავადება
NHS-ის მიხედვით, კავასაკის დაავადება იშვიათი მდგომარეობაა, რომელსაც სისხლძარღვების ანთება ახასიათებს. ის უმეტესად 5 წლამდე ასაკის ბავშვებში გვხვდება. მისი მთავარი სიმპტომია მაღალი სიცხე, რომელიც 5 დღეს ან მეტხანს გრძელდება. შესაძლოა თან ახლდეს გამონაყარი, თვალების სიწითლე, მშრალი და დამსკდარი ტუჩები, „მარწყვისებრი“ ენა, ასევე ხელისგულებისა და ფეხისგულების გაწითლება. მკურნალობის დროულად დაწყების შემთხვევაში, ბავშვების უმეტესობა სრულად გამოჯანმრთელდება. ზოგჯერ დაავადება გულის სისხლძარღვებს აზიანებს, ამიტომ მკურნალობის შემდეგ გულის შემოწმებაც საჭიროა. სიცხის შესახებ ზოგად ინფორმაციას გაეცანი სტატიაში: როცა ბავშვს სიცხე აქვს.
გულისცემის დარღვევა და გულის წასვლა
ზოგჯერ ბავშვი აღნიშნავს, რომ გული „უხტება“ ან ძალიან სწრაფად უცემს. NHS-ის მონაცემებით, გულის წასვლის (გონების დაკარგვის) შემთხვევათა უმეტესობა საშიში არ არის: მიზეზი შეიძლება იყოს სწრაფად წამოდგომა, სიცხე ან საკვებისა და სითხის ნაკლებობა. თუმცა, თუ ბავშვს გული ვარჯიშის დროს ან წოლისას წაუვიდა, ან თუ ამ მდგომარეობას თან ახლავს გულის აჩქარება თუ ტკივილი, აუცილებელია სასწრაფო სამედიცინო შემოწმება.
რა ნიშნებზე მიმართო კარდიოლოგს
- პედიატრმა მოისმინა გულის შუილი და დამატებითი კვლევა გირჩია;
- ჩვილი ჭამის დროს ადვილად იღლება, ოფლიანდება ან წონაში ნელა იმატებს;
- ბავშვი თანატოლებთან შედარებით ბევრად მალე იღლება და სუნთქვა ეკვრის;
- გული ხშირად უჩვეულოდ სწრაფად ან არათანაბრად უცემს;
- ბავშვს ოდესმე, თუნდაც ერთხელ, გული წაუვიდა;
- ოჯახის ისტორიაში ფიქსირდება ახალგაზრდა ასაკში უეცარი გარდაცვალება ან გულის მემკვიდრეობითი დაავადება;
- ბავშვმა გადაიტანა კავასაკის დაავადება.
როდის დაურეკო 112-ს
NHS-ის რეკომენდაციით, დაუყოვნებლივ დაურეკე 112-ს, თუ ბავშვს აღენიშნება შემდეგი ნიშნები:
- ტუჩები, ენა, სახე ან კანი უეცრად გაულურჯდა ან გაუნაცრისფრდა;
- სუნთქვა უჭირს;
- აწუხებს ტკივილი გულმკერდის არეში;
- დაბნეულია, უჩვეულოდ ეძინება ან თავბრუ ეხვევა;
- გული ძალიან სწრაფად ან არარეგულარულად უცემს;
- მოდუნებულია, თავს ვერ იჭერს ან გარემოზე ჩვეულებრივად არ რეაგირებს;
- გული წაუვიდა ვარჯიშის ან წოლის დროს, ან გონებაზე 1 წუთის განმავლობაში ვერ მოვიდა.
რა ხდება ვიზიტზე
კარდიოლოგი თავდაპირველად გამოგკითხავს ბავშვის ჩივილებსა და ოჯახის სამედიცინო ისტორიას, შემდეგ კი გასინჯავს პატარას და მოუსმენს მის გულს. MedlinePlus-ის მიხედვით, შუილის შესაფასებლად ექიმმა შეიძლება დანიშნოს:
- ელექტროკარდიოგრამა (ეკგ): გულის ელექტრული აქტივობის ჩაწერა მკერდზე დამაგრებული სპეციალური წებოვანი ელექტროდების მეშვეობით;
- ექოკარდიოგრაფია: გულის ულტრაბგერითი კვლევა. NHS-ის აღწერით, ამ დროს გულმკერდზე სპეციალურ გელს უსვამენ და სენსორს ატარებენ; პროცედურა ჩვეულებრივ 30–40 წუთს გრძელდება. ექოსკოპიის შესახებ დამატებით ინფორმაციას გაეცნობი გვერდზე ექოსკოპისტი;
- გულმკერდის რენტგენი;
- ზოგჯერ — სისხლში ჟანგბადის დონის გაზომვა თითზე დამაგრებული პატარა სენსორით.
აღნიშნული კვლევები სრულიად უმტკივნეულოა. პატარა ბავშვს შეიძლება მხოლოდ ერთ ადგილას მშვიდად გაჩერება გაუჭირდეს, ამიტომ კლინიკაში საყვარელი სათამაშო ან წიგნი გაიყოლე.
როგორ მოემზადო ვიზიტისთვის
- წინასწარ ჩამოწერე, რა სიმპტომები შეამჩნიე, რა დროს ვლინდება და რამდენ ხანს გრძელდება;
- თუ ბავშვს გული წაუვიდა, ჩაინიშნე, რას აკეთებდა უშუალოდ მანამდე და რამდენ ხანში დაუბრუნდა ცნობიერება;
- თან იქონიე მანამდე ჩატარებული ეკგ-ს, ექოსკოპიისა და ლაბორატორიული ანალიზების პასუხები;
- მოიძიე ინფორმაცია ოჯახში გულის დაავადებების შემთხვევების შესახებ;
- ბავშვს ჩააცვი ისეთი ტანსაცმელი, რომელსაც კვლევის დროს მარტივად გახდი.
სპორტის ცნობა და კარდიოლოგი
ზოგიერთი სპორტული სექცია ან სკოლა ითხოვს ცნობას ბავშვის გულის ჯანმრთელობის შესახებ. ასეთ შემთხვევაში წინასწარ დააზუსტე, კონკრეტულად რა კვლევაა საჭირო (მაგალითად, ეკგ) და რომელმა სპეციალისტმა უნდა გასცეს დოკუმენტი. თუ ბავშვს გულის რაიმე საყურადღებო მდგომარეობა აქვს, ჰკითხე კარდიოლოგს, რა ტიპისა და ინტენსივობის ფიზიკური დატვირთვაა მისთვის უსაფრთხო. ბევრ ბავშვს, მაგალითად უწყინარი შუილის დროს, ჩვეულებრივად შეუძლია სპორტით დაკავება.
როგორ შეარჩიო ექიმი
- რჩევა ჰკითხე ბავშვის პედიატრს ან ოჯახის ექიმს — ისინი კარგად იცნობენ შენი შვილის სამედიცინო ისტორიას;
- გადაამოწმე, ფლობს თუ არა ექიმი შესაბამისი სპეციალობის სახელმწიფო სერტიფიკატს;
- უმჯობესია შეარჩიო სპეციალისტი, რომელსაც ბავშვებთან მუშაობის გამოცდილება აქვს;
- დააკვირდი, რამდენად გასაგებად გიხსნის დანიშნულ პროცედურებს და პასუხობს თუ არა შენს შეკითხვებს მოთმინებით;
- მიაქციე ყურადღება ექიმის დამოკიდებულებას ბავშვის მიმართ: ესაუბრება თუ არა უშუალოდ მასაც და არა მხოლოდ შენ;
- თუ კონსულტაციაზე თავს კომფორტულად ვერ გრძნობ, სხვა სპეციალისტის მოძებნა ან გადამოწმების მიზნით მეორე აზრის მოსმენა სრულიად ბუნებრივია.
რა ჰკითხო კარდიოლოგს
- ეს შუილი უწყინარია თუ დამატებითი კვლევების ჩატარებაა საჭირო?
- შეუძლია თუ არა ბავშვს სპორტით დაკავება და ხომ არ სჭირდება რაიმე შეზღუდვა?
- საჭიროა თუ არა გეგმური გადამოწმება და რა პერიოდულობით?
- რა სიმპტომების გამოვლენისას უნდა გამოვიძახოთ სასწრაფო დახმარება?
- ხომ არ არის საჭირო ოჯახის სხვა წევრების შემოწმებაც?
ხშირად დასმული კითხვები
გულის შუილი საშიშია?
ხშირად — არა. MedlinePlus-ის მიხედვით, ბავშვებში შუილი ხშირად ზრდის ბუნებრივი პროცესის ნაწილია და მკურნალობას არ მოითხოვს. თუმცა, მდგომარეობა მაინც ექიმმა უნდა შეაფასოს და, საჭიროების შემთხვევაში, ექოკარდიოგრაფია დანიშნოს.
ექოკარდიოგრაფია მტკივნეულია?
არა, ეს სრულიად უმტკივნეულო ულტრაბგერითი კვლევაა. ბავშვს გულმკერდზე სპეციალურ გელს უსვამენ და სენსორს ატარებენ. პროცედურის დროს პატარას მხოლოდ მშვიდად წოლა მოეთხოვება.
ბავშვს გული წაუვიდა. რა ვქნა?
NHS-ის თანახმად, გულის წასვლა უმეტესად საშიში არ არის, თუმცა ექიმთან კონსულტაცია მაინც აუცილებელია. თუ ბავშვს გული ვარჯიშის ან წოლის დროს წაუვიდა, 1 წუთის განმავლობაში გონს ვერ მოვიდა, ან გულმკერდის ტკივილი თუ გულის აჩქარება აღენიშნება, დაუყოვნებლივ დაურეკე 112-ს.
5 დღე სიცხე აქვს და თვალები წითელი აქვს. კავასაკი ხომ არ არის?
ეს სიმპტომები შეიძლება ბევრ სხვა, უფრო გავრცელებულ დაავადებასაც ახასიათებდეს, მაგრამ NHS-ის რეკომენდაციით, კავასაკის დაავადების ნიშნების შემჩნევისას აუცილებელია ექიმთან სასწრაფო მიმართვა. დროულად დაწყებული მკურნალობა გულს გართულებებისგან იცავს.
ამავე რუბრიკაში:
