ზამთარში თოვლში თამაში ბავშვებს ძალიან უყვართ, მაგრამ ცივ ამინდში დიდხანს ყოფნამ, განსაკუთრებით სველი ტანსაცმლით, შეიძლება ჰიპოთერმია ან მოყინვა გამოიწვიოს. ამერიკის პედიატრიის აკადემია (AAP) აღნიშნავს, რომ ბავშვები სითბოს უფროსებზე სწრაფად კარგავენ, რადგან სხეული პატარა აქვთ. თამაშით გართულები კი სახლში შესვლას ხშირად აგვიანებენ.
სარჩევი
- რა არის ჰიპოთერმია
- ნიშნები ბავშვებსა და ჩვილებში
- რა ვქნათ 112-ის მოსვლამდე
- მოყინვა
- როგორ დავიცვათ ბავშვი
რა არის ჰიპოთერმია
დიდი ბრიტანეთის ჯანდაცვის სამსახურის (NHS) განმარტებით, ჰიპოთერმია სხეულის ტემპერატურის სახიფათო ვარდნაა 35°C-ზე ქვემოთ (მაშინ, როცა ნორმალური მაჩვენებელი დაახლოებით 37°C-ია). გაითვალისწინე, რომ ეს სასწრაფო სამედიცინო მდგომარეობაა და აუცილებლად საავადმყოფოში მკურნალობას მოითხოვს.
ხშირი მიზეზებია: ცივ ამინდში არასაკმარისი ტანსაცმელი, სიცივეში დიდხანს ყოფნა, ცივ წყალში ჩავარდნა, სველი ტანსაცმელი და ცივი სახლი.
ნიშნები ბავშვებსა და ჩვილებში
- კანკალი;
- ფერმკრთალი, ცივი და მშრალი კანი. ზოგჯერ კანსა და ტუჩებს მოლურჯო ან მონაცრისფრო ელფერი ეძლევა;
- გაურკვეველი მეტყველება და ენის ბორძიკი;
- შენელებული სუნთქვა;
- დაღლილობა ან დაბნეულობა.
რაც შეეხება ჩვილს, ის შეიძლება შეხებისას იყოს ცივი, მოდუნებული, უჩვეულოდ ჩუმი, მიძინებული და ჭამაზეც კი უარს ამბობდეს.
თუ ჰიპოთერმიაზე ოდნავ მაინც გაქვს ეჭვი, დაუყოვნებლივ დარეკე 112-ზე.
რა ვქნათ 112-ის მოსვლამდე
აუცილებლად გააკეთე:
- პატარა რაც შეიძლება სწრაფად შეიყვანე თბილ შენობაში ან რაიმე თავშესაფარში;
- მაშინვე გახადე სველი ტანსაცმელი და მჭიდროდ გაახვიე პლედში, საძილე ტომარაში ან მშრალ პირსახოცში. აუცილებლად დაუფარე თავიც;
- თუ ბავშვი სრულად ფხიზლობს, დაალევინე თბილი სასმელი და აჭამე რამე ტკბილი;
- მუდმივად ესაუბრე, რომ არ ჩაეძინოს და ფხიზლად დარჩეს. არცერთი წუთით არ დატოვო მარტო.
არავითარ შემთხვევაში არ გააკეთო:
- ნუ ეცდები მის გათბობას ცხელი აბაზანით, თბოფარით ან სითბოს ნათურით;
- ნუ დაუზელ გაყინულ ხელებსა და ფეხებს.
მოყინვა
მოყინვა მაშინ ვითარდება, როდესაც სიცივისგან კანი და, ზოგჯერ, მის ქვეშ არსებული ქსოვილებიც იყინება. NHS-ის მონაცემებით, ამის რისკი ჰაერის ტემპერატურის 0°C-ზე და უფრო დაბლა დაცემისას ჩნდება. ყველაზე დაუცველი და ხშირად დაზიანებადი ადგილებია ხელისა და ფეხის თითები, ცხვირი და ყურები.
- საწყის ეტაპზე კანი ცივი და გამაგრებულია, ბავშვს აქვს დაბუჟების, წვის ან ტკივილის შეგრძნება, კანი კი გაწითლებული ან ფერმკრთალია;
- მძიმე მოყინვისას კანი მაგარი და გაყინულია, თეთრი, ლურჯი ან ლაქებიანი. ჩნდება შეშუპება, მგრძნობელობის დაკარგვა და ბუშტუკები. ამ დროს დარეკე 112-ზე.
AAP-ის რეკომენდაციით, როგორც კი მოყინვას იეჭვებ, ბავშვი სასწრაფოდ შეიყვანე სახლში. დაზიანებულ ადგილს ხელით ნუ დაზელ და არც ბუშტუკები გაუხეთქო. კანზე პირდაპირ ცხელი არაფერი დაადო. მოყინული მონაკვეთი თბილ (და არა ცხელ) წყალში ჩააყოფინე 20–30 წუთის განმავლობაში, შემდეგ ფრთხილად გაუმშრალე, პლედი დააფარე და თბილი სასმელი მიეცი. თუ ტკივილი ან დაბუჟება რამდენიმე წუთზე მეტხანს გაგრძელდა, აუცილებლად დაუკავშირდი პედიატრს.
როგორ დავიცვათ ბავშვი
- რამდენიმე თხელი ფენა ერთ სქელ ფენას ჯობს (როგორ შევარჩიოთ ზამთრის კომბინიზონი);
- ზამთარში ქუდი, ხელთათმანები და თბილი, წყალგაუმტარი ფეხსაცმელი შეუცვლელი ატრიბუტებია (ზამთრის ფეხსაცმელი);
- სველი ტანსაცმელი დაუყოვნებლივ გამოუცვალე;
- გარეთ თამაშის დრო წინასწარ განსაზღვრე და პატარა პერიოდულად შეიყვანე სახლში, რათა კარგად გათბეს;
- ყურადღება მიაქციე, რომ ციგით სრიალისას ბავშვი თავით წინ არ დაეშვას. AAP გვირჩევს დამცავი ჩაფხუტის გამოყენებას, 12 წლამდე ბავშვებს კი უფროსის მუდმივი მეთვალყურეობა სჭირდებათ.
მთაში მიდიხარ? ნახე ბაკურიანი ბავშვებთან ერთად.
მოყინვა: დეტალური პირველი დახმარება (NHS)
გააკეთე:
- რაც შეიძლება სწრაფად შედით თბილ შენობაში ან თავშესაფარში;
- დაზიანებული ადგილიდან ფრთხილად მოხსენი ტანსაცმელი და სამკაულები — იქნება ეს ხელთათმანი, ბეჭედი თუ ჩექმა;
- ბავშვი საგულდაგულოდ გაახვიე რამე თბილში: პლედში, საძილე ტომარაში ან მშრალ პირსახოცში;
- თუ თითები ან მტევნებია მოყინული, სთხოვე პატარას, ხელები იღლიებში ამოიდოს. ასევე, შეგიძლია დაზიანებული ადგილი კალთაში ჩაიდო და შენი ხელებით ნაზად გაუთბო;
- მოყინული ნაწილი ჩააყოფინე თბილ (არა ცხელ) წყალში, შემდეგ რბილად გაუმშრალე და, თუ ხელთ გაქვს, მსუბუქი სახვევი დაადე;
- შეშუპების შესამცირებლად, ეცადე დაზიანებული კიდური შემაღლებულზე დაადებინო;
- ტკივილის გასაყუჩებლად შეგიძლია პარაცეტამოლი მისცე. გახსოვდეს, 16 წლამდე ბავშვს ასპირინი არ მისცე;
- დაალევინე თბილი სასმელი ან უბრალოდ წყალი.
არ გააკეთო: არავითარ შემთხვევაში არ დაზილო მოყინული ადგილი. ნუ მიიყვან ახლოს ცეცხლთან, რადიატორთან, ნუ გამოიყენებ თბოფარსა თუ სითბოს ნათურას, და ნურც ცხელ აბაზანაში ჩასვამ.
NHS-ის მიხედვით, მოყინვას საავადმყოფოში მკურნალობენ. მძიმე მოყინვამ შეიძლება ქსოვილის კვდომა (განგრენა) და ხანგრძლივი ტკივილი ან სიხისტე გამოიწვიოს. ამიტომ დახმარებას ნუ დააყოვნებ. თუ ბავშვი ძლიერ კანკალებს ან ძლივს ფხიზლობს, შეიძლება ჰიპოთერმიაც ჰქონდეს: ათბე, ესაუბრე, რომ ფხიზლად დარჩეს, და დარეკე 112-ზე.
ყინული და წყალი
NHS ჰიპოთერმიის ერთ-ერთ მიზეზად ცივ წყალში ჩავარდნას ასახელებს. ამიტომ:
- AAP-ის რჩევით, ბავშვმა მხოლოდ შემოწმებულ და ნებადართულ ყინულზე ისრიალოს. გაყინულ ტბასა და მდინარეზე ნუ გაუშვებ;
- AAP გვირჩევს, რომ პატარამ არასდროს ისრიალოს მარტო, დამწყებებს კი აუცილებლად ეკეთოთ ჩაფხუტი, მუხლისა და იდაყვის დამცავები;
- თუ ბავშვი შემთხვევით ყინულოვან წყალში ჩავარდა, მაშინვე დარეკე 112-ზე. როგორც კი უსაფრთხოდ ამოიყვან, სასწრაფოდ შეიყვანე თბილ შენობაში, გახადე სველი სამოსი და თბილად გაახვიე.
თოვლის ციხე და გვირაბი
AAP მშობლებს აფრთხილებს, რომ თოვლისგან აგებული ციხესიმაგრე ან გვირაბი შეიძლება მოულოდნელად ჩამოინგრეს და პატარა ქვეშ მოიყოლოს. ამიტომ, როცა ბავშვი ასეთ ნაგებობას აშენებს, თვალი არ მოაცილო. გასასვლელი ყოველთვის ღია უნდა რჩებოდეს, თოვლის სათხრელად კი ბასრ იარაღებს ნუ მისცემ.
რა ხდება საავადმყოფოში
NHS-ის ინფორმაციით, ჰიპოთერმიის დროს კლინიკაში ექიმები მუდმივად აკონტროლებენ გულისცემას, სუნთქვის გასაადვილებლად პაციენტს შესაძლოა მიაწოდონ ჟანგბადი და სხეულის შიგნიდან გასათბობად ვენაში თბილი სითხე გადაუსხან. მძიმე ჰიპოთერმიის შემთხვევაში, ზოგჯერ ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაც ხდება საჭირო. სწორედ ამიტომ, 112-ზე დარეკვა არ გადადო — მაშინაც კი, თუ გეჩვენება, რომ ბავშვი სახლში უკვე თბილად არის.
ხშირად დასმული კითხვები
რატომ არ შეიძლება ცხელი აბაზანა?
NHS-ის განმარტებით, ჰიპოთერმიის დროს ცხელი აბაზანა, თბოფარი თუ სითბოს ნათურა არათუ არ შველის, არამედ შეიძლება მდგომარეობა უფრო დაამძიმოს კიდეც. აუცილებელია ბავშვი ნელ-ნელა, ეტაპობრივად გაათბო — თბილი პლედითა და სასმელით.
როგორ მივხვდე, რომ ჩვილი გაიყინა?
NHS-ის მიხედვით, ჰიპოთერმიის მქონე ჩვილი ხელის შეხებით ცივია, სხეული მოდუნებული აქვს, უჩვეულოდ ჩუმი და მიძინებულია, და შესაძლოა ჭამაზეც უარი თქვას. ასეთ დროს წუთსაც ნუ დაკარგავ, დარეკე 112-ზე.
რამდენ ხანს შეიძლება თოვლში თამაში?
ყველასთვის საერთო, ზუსტი დრო არ არსებობს. AAP გირჩევს, გარეთ ყოფნას გონივრული ჩარჩო დაუწესო და პატარა რეგულარულად შეიყვანო შენობაში გასათბობად, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ძლიერი ქარი და ყინვაა. ზამთრის არდადეგებზე გასართობად გასვლისას ეს შესვენებები წინასწარვე დაგეგმე.
როდის მივმართოთ ექიმს
- დაუყოვნებლივ დარეკე 112-ზე, თუ ჰიპოთერმიაზე გეჭვება: ბავშვი კანკალებს და ბორძიკობს, დაბნეულია, ნელა სუნთქავს, ჩვილი კი ცივი, დუნე და უჩვეულოდ მძინარეა;
- 112-ზე დარეკე მძიმე მოყინვის ნიშნების შემთხვევაშიც: როცა კანი მაგარი, გაყინული ან თეთრი/ლურჯია, შეინიშნება შეშუპება და ბუშტუკები;
- პედიატრს მიმართე, თუ მსუბუქი მოყინვის შემდეგ ტკივილი ან დაბუჟება რამდენიმე წუთში არ გაივლის.
გაფრთხილება: ეს სტატია ატარებს მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათს და არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას. მკურნალობის მეთოდებზე, მედიკამენტებსა და დოზირებაზე ყოველთვის ჰკითხე რჩევა ექიმს ან ფარმაცევტს. გადაუდებელ შემთხვევაში კი დაუყოვნებლივ დარეკე 112-ზე.
ამავე რუბრიკაში:
