კატის აცრები — რომელი და როდის, კნუტის გრაფიკი

სახლში პატარა კნუტი მოიყვანე? სახელის შერჩევა და გემრიელი საკვების მომარაგება მშვენიერი დასაწყისია, თუმცა ყველაზე მთავარი მაინც მისი ჯანმრთელობაა. დროული აცრა შენს ოთხფეხა მეგობარს სერიოზული და სიცოცხლისთვის საშიში დაავადებებისგან იცავს და პროფილაქტიკური მოვლის განუყოფელი ნაწილია. ეს გზამკვლევი ეფუძნება International Cat Care-ის (iCatCare) რეკომენდაციებს — საერთაშორისო ორგანიზაციას, რომელიც მთელ მსოფლიოში კატების ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობაზე ზრუნავს.

როგორ მუშაობს აცრა

iCatCare-ის მიხედვით, კატას აცრა, როგორც წესი, კანქვეშ ინექციით უკეთდება, ზოგჯერ კი — თვალში ან ცხვირში წვეთების სახით. ვაქცინა ორგანიზმში იმუნურ პასუხს აღძრავს და კატას წინასწარ ამზადებს, რომ მომავალში ინფექციასთან შეხვედრისას თავი დაიცვას. ვაქცინა შეიძლება შეიცავდეს შესუსტებულ ცოცხალ, ინაქტივირებულ (მოკლულ) ან რეკომბინანტულ კომპონენტს. სანამ რომელიმე პრეპარატი ლიცენზიას მიიღებს, ის უსაფრთხოებასა და ეფექტიანობაზე მკაცრ ტესტირებას გადის.

არასოდეს გამოიყენო „ჰომეოპათიური ვაქცინა“. iCatCare-ის თანახმად, მას არანაირი მეცნიერული საფუძველი არ გააჩნია და შენს კატას საჭირო დაცვას ვერ შეუქმნის.

ძირითადი აცრები

ძირითადი (core) აცრები ყველა კატას სჭირდება, მათ შორის იმასაც, ვინც სახლიდან არ გადის:

პანლეიკოპენია (კატის პარვოვირუსი, ინფექციური ენტერიტი): მძიმე და ხშირად ფატალური დაავადებაა. ვირუსი გარემოში დიდხანს ძლებს, ამიტომ ვაქცინა მისგან დაცვის ეფექტიანი გზაა;
ჰერპესვირუსი და კალიცივირუსი, ანუ ე.წ. „კატის გრიპის“ მთავარი გამომწვევები. ამ ორი ვირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინა ყოველთვის კომბინირებულია. მართალია, აცრა დაინფიცირებას ყოველთვის სრულად ვერ აცილებს თავიდან, მაგრამ დაავადების სიმძიმეს საგრძნობლად ამსუბუქებს;
ცოფი: iCatCare-ის მიხედვით, იქ, სადაც ცოფი გვხვდება, კატა უნდა აიცრას. ზოგ ქვეყანაში ეს კანონით სავალდებულოა, ხოლო მოგზაურობისას ხშირად საჭიროა. საქართველოში მოქმედ მოთხოვნებზე შენს ვეტერინარს ჰკითხე.

არაძირითადი აცრები

არაძირითად (non-core) აცრებს ვეტერინარი მხოლოდ იმ შემთხვევაში გირჩევს, თუ შენი კატისთვის დაინფიცირების რეალური რისკი არსებობს. ეს გადაწყვეტილება კატის ასაკზე, მის ცხოვრების წესსა და სხვა კატებთან კონტაქტის სიხშირეზეა დამოკიდებული.

ლეიკემიის ვირუსი (FeLV): გადადის ჩხუბისას, ერთმანეთის ლოკვით, ასევე საერთო ჯამებისა და საპირფარეშო ყუთის გამოყენებით. iCatCare-ის მონაცემებით, მუდმივად ინფიცირებული კატების უმეტესობა სწორედ ამ ინფექციით იღუპება. აცრა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ კატებისთვის, რომლებიც გარეთ სეირნობენ და უცნობ კატებს ხვდებიან;
Chlamydia felis: უმეტესად კონიუნქტივიტს იწვევს. ვაქცინაცია ზოგჯერ იმ ოჯახებში გამოიყენება დაავადების გასაკონტროლებლად, სადაც ინფექცია უკვე არსებობს;
Bordetella bronchiseptica: კატების უმრავლესობას არ სჭირდება, თუმცა შეიძლება დამხმარე აღმოჩნდეს დიდ კოლონიებში, სადაც ეს დაავადება ხშირად მეორდება;
იმუნოდეფიციტის ვირუსი (FIV): ეს ვაქცინა მხოლოდ ზოგიერთ ქვეყანაშია ხელმისაწვდომი. ვირუსი ძირითადად კბენით გადადის. გაითვალისწინე, რომ აცრამ შესაძლოა მომავალში ტესტის შედეგზე იმოქმედოს, ამიტომ ვაქცინაციის ჩანაწერები საგულდაგულოდ შეინახე.

როგორც iCatCare აღნიშნავს, კონკრეტული ვაქცინების ხელმისაწვდომობა ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება.

კნუტის აცრის გრაფიკი

ასაკი / დრო	რა ხდება
8–9 კვირა	პირველი აცრა (უმეტესად სწორედ ამ ასაკიდან იწყება)
3–4 კვირის შემდეგ	მეორე აცრა
16–20 კვირა	ხშირად კეთდება მესამე აცრა, განსაკუთრებით პანლეიკოპენიაზე
12 თვის შემდეგ	პირველი განმეორებითი (ბუსტერი) აცრა
შემდეგ	ყოველ 1–3 წელიწადში — ვაქცინის, დაავადებისა და რისკის მიხედვით

iCatCare-ის მიხედვით, მაღალი რისკის გარემოში — მაგალითად, თავშესაფარში — ვაქცინაცია შეიძლება უფრო ადრეც დაიწყოს. შენი კნუტისთვის ზუსტ განრიგს ვეტერინარი შეგიდგენს, რომელიც ხშირად მსოფლიო მცირე ცხოველების ვეტერინარული ასოციაციის (WSAVA) საერთაშორისო რეკომენდაციებს ეყრდნობა. სხვათა შორის, იმავე ვიზიტზე პარაზიტების საწინააღმდეგო დამუშავებაზეც აუცილებლად ჰკითხე.

გვერდითი მოვლენები

iCatCare-ის თანახმად, აცრის შემდგომი გვერდითი მოვლენები ძალიან იშვიათია. ყველაზე გავრცელებული და მსუბუქი რეაქციაა მოთენთილობა, მადის დაქვეითება და ნანემსარის მგრძნობელობა, რაც, როგორც წესი, რამდენიმე დღეში თავისით გაივლის;
უფრო შესამჩნევი ნიშნებია ღებინება, დიარეა, კოჭლობა, მაღალი ტემპერატურა, სასუნთქი გზების ინფექციის ნიშნები ან ინექციის ადგილზე კოშტი. ასეთ დროს ვეტერინარს მიმართე;
უკიდურესად იშვიათად (iCatCare-ის მონაცემებით, დაახლოებით 20 000 აცრიდან 1-ზე ნაკლებ შემთხვევაში) ინექციის ადგილზე შესაძლოა ავთვისებიანი სიმსივნე — სარკომა განვითარდეს. ამიტომ აცრის შემდეგ ნანემსარ ადგილს თვალი ადევნე და ნებისმიერი შეშუპების შემჩნევისთანავე კატა ვეტერინარს აჩვენე.

თუ გაინტერესებს, როგორ შეურჩიო კნუტს სწორი რაციონი, წაიკითხე სტატია კატის კვება, ხოლო საუკეთესო სახელის მოსაფიქრებლად გადახედე გვერდს — კატის სახელები.