სიტყვათა ოჯახები გერმანულში (Wortfamilien)

სიტყვათა ოჯახები გერმანულში (Wortfamilien) არის ლექსიკის სწრაფად და სისტემურად გამდიდრების საუკეთესო მეთოდი. გერმანულ ენაში ერთი საბაზისო ზმნის ფუძეზე პრეფიქსების (ზმნისწინების: auf-, aus-, ein-, ver-, be-, ent-, über-, um-, vor-, nach-, zu-, wider-) დამატებით იქმნება ათობით ახალი ზმნა და არსებითი სახელი. ქვემოთ დეტალურად განვიხილავთ ყველაზე პროდუქტიულ სიტყვათა ოჯახებს მაგალითებით, ვიდეოებითა და სავარჯიშოებით.

1. სიტყვათა ოჯახი: stehen – stand – gestanden (დგომა და 15 წარმოებული ზმნა)

1. stehen – დგომა

Beispiel: Er steht an der Bushaltestelle. – ის ავტობუსის გაჩერებაზე დგას.
Substantiv: der Stand – პოზიცია, მდგომარეობა
Beispiel: Der Stand der Dinge ist unklar. – საქმეთა მდგომარეობა გაურკვეველია.

2. aufstehen – ადგომა
Beispiel: Ich stehe jeden Morgen um 7 Uhr auf. – ყოველ დილით 7 საათზე ვდგები.
Substantiv: das Aufstehen – ადგომა
Beispiel: Das frühe Aufstehen fällt mir schwer. – ადრე ადგომა მიჭირს.

3. verstehen – გაგება
Beispiel: Ich verstehe die Aufgabe nicht. – მე არ მესმის დავალება.
Substantiv: das Verständnis – გაგება, აღქმა
Beispiel: Er hat ein gutes Verständnis für Mathematik. – მას კარგი აღქმა აქვს მათემატიკაში.

4. bestehen – არსებობა, გამოცდის ჩაბარება
Beispiel: Sie besteht auf ihrer Meinung. – ის თავის აზრზე დგას.
Substantiv: der Bestand – არსებობა, მარაგი
Beispiel: Der Bestand an Büchern ist groß. – წიგნების მარაგი დიდია.

5. entstehen – წარმოქმნა, შექმნა
Beispiel: Aus der Idee entstand ein erfolgreiches Projekt. – იდეიდან წარმატებული პროექტი შეიქმნა.
Substantiv: die Entstehung – წარმოქმნა, შექმნა
Beispiel: Die Entstehung des Universums ist ein faszinierendes Thema. – სამყაროს შექმნა მომხიბვლელი თემაა.

6. gestehen – აღიარება
Beispiel: Er gestand seinen Fehler. – მან აღიარა თავისი შეცდომა.
Substantiv: das Geständnis – აღიარება
Beispiel: Sein Geständnis überraschte alle. – მისმა აღიარებამ ყველა გააოცა.

7. bevorstehen – წინ ელოდება
Beispiel: Uns steht eine schwierige Aufgabe bevor. – ჩვენ წინ რთული დავალება გველოდება.
Substantiv: das Bevorstehen – მოახლოება
Beispiel: Das Bevorstehen der Prüfungen macht viele nervös. – გამოცდების მოახლოება ბევრს ანერვიულებს.

8. einstehen – გამოსარჩლება, პასუხისმგებლობის აღება
Beispiel: Er steht für seine Überzeugungen ein. – ის თავის რწმენას იცავს.
Substantiv: das Einstehen – მხარდაჭერა, დაცვა
Beispiel: Sein Einstehen für Gerechtigkeit ist bewundernswert. – მისი სამართლიანობის დაცვა საოცარია.

9. feststehen – დადგენილი ყოფნა
Beispiel: Der Termin steht fest. – თარიღი დადგენილია.
Substantiv: das Feststehen – სიმტკიცე, უეჭველობა
Beispiel: Das Feststehen der Fakten ist wichtig für die Untersuchung. – ფაქტების სიმტკიცე მნიშვნელოვანია გამოძიებისთვის.

10. durchstehen – გაძლება, გადატანა
Beispiel: Sie hat die schwere Zeit gut durchgestanden. – მან რთული დრო კარგად გადაიტანა.
Substantiv: das Durchstehen – გადატანა, გაძლება
Beispiel: Das Durchstehen von Krisen macht uns stärker. – კრიზისების გადატანა გვაძლიერებს.

11. ausstehen – ვერ ატანა (ვინმესი), გადასახდელი ყოფნა

Beispiel: Ich kann ihn nicht ausstehen. – მე ვერ ვიტან მას.
Substantiv: das Ausstehen – აუტანლობა, გადაუხდელობა
Beispiel: Das Ausstehen von Rechnungen kann zu Problemen führen. – გადაუხდელმა ანგარიშებმა შეიძლება პრობლემები გამოიწვიოს.

12. anstehen – რიგში დგომა, მოსალოდნელი ყოფნა
Beispiel: Viele Menschen stehen an der Kasse an. – ბევრი ადამიანი დგას რიგში სალაროსთან.
Substantiv: das Anstehen – რიგში დგომა, მოლოდინი
Beispiel: Das lange Anstehen macht die Leute ungeduldig. – დიდხანს რიგში დგომა ხალხს მოუთმენელს ხდის.

13. abstehen – განზე დგომა, თავის შეკავება

Beispiel: Er steht von seinem Plan ab. – ის თავს იკავებს თავისი გეგმისგან.
Substantiv: das Abstehen – თავშეკავება, უარის თქმა
Beispiel: Das Abstehen von schlechten Gewohnheiten ist nicht leicht. – ცუდი ჩვევებისგან თავის შეკავება არ არის ადვილი.

14. beistehen – დახმარება, მხარდაჭერა
Beispiel: Sie steht ihrem Freund in schweren Zeiten bei. – ის ეხმარება თავის მეგობარს რთულ დროს.
Substantiv: der Beistand – დახმარება, მხარდაჭერა
Beispiel: Sein Beistand war sehr wertvoll für mich. – მისი დახმარება ძალიან ფასეული იყო ჩემთვის.

15. widerstehen – წინააღმდეგობის გაწევა
Beispiel: Er konnte der Versuchung nicht widerstehen. – მას არ შეეძლო ცდუნებისთვის წინააღმდეგობის გაწევა.
Substantiv: der Widerstand – წინააღმდეგობა
Beispiel: Der Widerstand gegen die neuen Regeln war groß. – ახალი წესების წინააღმდეგობა დიდი იყო.

პრაქტიკული სავარჯიშო (Übung):

დავალება: Ergänzen Sie die Sätze mit dem passenden Verb oder Substantiv aus der Wortfamilie “stehen”. Achten Sie auf die richtige Form des Verbs.

1. Er _______ jeden Morgen um 6 Uhr _______. (aufstehen) Das frühe _______ fällt ihm schwer.
2. Ich kann diesen Lärm nicht _______. (ausstehen) Mein _______ gegen laute Musik ist bekannt.
3. Viele Menschen _______ vor dem Geschäft _______. (anstehen) Das lange _______ macht alle ungeduldig.
4. Sie _______ ihrem Freund in der Not _______. (beistehen) Ihr _______ war sehr hilfreich.
5. Er konnte der Versuchung nicht _______. (widerstehen) Der _______ gegen ungesundes Essen fiel ihm schwer.
6. Aus dieser Idee _______ ein erfolgreiches Projekt. (entstehen) Die _______ neuer Technologien verändert unser Leben.
7. Sie _______ auf ihrer Meinung. (bestehen) Der _______ an alten Traditionen ist in diesem Dorf noch stark.
8. Er _______ seinen Fehler. (gestehen) Sein _______ überraschte alle.
9. Uns _______ eine schwierige Aufgabe _______. (bevorstehen) Das _______ der Prüfungen macht viele Studenten nervös.
10. Sie _______ für ihre Überzeugungen _______. (einstehen) Ihr _______ für Gerechtigkeit ist bewundernswert.

Lösungen:

1. steht … auf / Aufstehen
2. ausstehen / Ausstehen
3. stehen … an / Anstehen
4. stand … bei / Beistand
5. widerstehen / Widerstand
6. entstand / Entstehung
7. besteht / Bestand
8. gestand / Geständnis
9. steht … bevor / Bevorstehen
10. steht … ein / Einstehen

2. სიტყვათა ოჯახი: gehen – ging – gegangen (სიარული და 22 წარმოებული ზმნა)

1. gehen – სიარული
Beispiel: Sie geht jeden Tag spazieren. – ის ყოველდღე სასეირნოდ დადის.
Substantiv: der Gang – სიარული, მსვლელობა
Beispiel: Sein Gang ist sehr langsam. – მისი სიარული ძალიან ნელია.

2. ausgehen – გასვლა, დასრულება
Beispiel: Wir gehen heute Abend aus. – ჩვენ დღეს საღამოს გავდივართ.
Substantiv: der Ausgang – გასასვლელი, შედეგი
Beispiel: Der Ausgang des Spiels war überraschend. – თამაშის შედეგი მოულოდნელი იყო.

3. eingehen – შესვლა, დათანხმება
Beispiel: Er geht auf den Vorschlag ein. – ის ეთანხმება წინადადებას.
Substantiv: der Eingang – შესასვლელი
Beispiel: Der Eingang zum Gebäude ist verschlossen. – შენობის შესასვლელი დაკეტილია.

4. übergehen – გადასვლა, გამოტოვება
Beispiel: Lass uns zum nächsten Thema übergehen. – გადავიდეთ შემდეგ თემაზე.
Substantiv: der Übergang – გადასვლა
Beispiel: Der Übergang vom Winter zum Frühling ist schön. – ზამთრიდან გაზაფხულზე გადასვლა ლამაზია.

5. vergehen – გავლა (დროის), გაქრობა
Beispiel: Die Zeit vergeht schnell. – დრო სწრაფად გადის.
Substantiv: das Vergehen – დანაშაული, გადაცდომა
Beispiel: Sein Vergehen wurde bestraft. – მისი გადაცდომა დაისაჯა.

6. umgehen – შემოვლა, მოპყრობა
Beispiel: Er geht geschickt mit Menschen um. – ის ოსტატურად ეპყრობა ხალხს.
Substantiv: der Umgang – მოპყრობა, ურთიერთობა
Beispiel: Sein Umgang mit Kindern ist vorbildlich. – მისი ბავშვებთან ურთიერთობა სანიმუშოა.

7. vorgehen – წინ წასვლა, მოქმედება
Beispiel: Wir müssen vorsichtig vorgehen. – ჩვენ ფრთხილად უნდა ვიმოქმედოთ.
Substantiv: das Vorgehen – მოქმედება, პროცედურა
Beispiel: Ihr Vorgehen war nicht korrekt. – მათი მოქმედება არ იყო სწორი.

8. nachgehen – მიყოლა, გამოძიება
Beispiel: Er geht seiner Arbeit nach. – ის თავის საქმეს აკეთებს.
Substantiv: das Nachgehen – გამოძიება, მიდევნება
Beispiel: Das Nachgehen dieser Spur brachte neue Erkenntnisse. – ამ კვალის მიდევნებამ ახალი აღმოჩენები მოიტანა.

9. entgehen – თავის არიდება, გამოპარვა
Beispiel: Der Fehler ist mir entgangen. – შეცდომა გამომეპარა.
Substantiv: das Entgehen – თავის არიდება
Beispiel: Das Entgehen der Strafe war nicht möglich. – სასჯელისგან თავის არიდება შეუძლებელი იყო.

10. zugehen – მიახლოება, მოხდომა
Beispiel: Es geht auf Weihnachten zu. – შობა ახლოვდება.
Substantiv: der Zugang – მიდგომა, წვდომა
Beispiel: Der Zugang zum Internet ist wichtig. – ინტერნეტზე წვდომა მნიშვნელოვანია.

11. klargehen – გასაგები ყოფნა, გამართლება

Beispiel: Es geht klar, dass wir uns beeilen müssen. – ნათელია, რომ უნდა ავჩქარდეთ.
Substantiv: das Klargehen – სიცხადე, გამართლება

12. angehen – შეხება, დაწყება
Beispiel: Das geht Sie nichts an. – ეს თქვენ არ გეხებათ.
Substantiv: das Angehen – მიდგომა, დაწყება

13. drangehen – შედგომა, დაწყება
Beispiel: Lass uns gleich drangehen. – მოდი, დავიწყოთ ახლავე.
Substantiv: das Drangehen – შედგომა

15. draufgehen – დაღუპვა, დახარჯვა

Beispiel: Bei dem Unfall ist er draufgegangen. – ის ავარიაში დაიღუპა.
Substantiv: das Draufgehen – დაღუპვა, ფლანგვა

16. schiefgehen – არასწორად წასვლა, ჩაფლავება

Beispiel: Leider ist unser Plan schiefgegangen. – სამწუხაროდ, ჩვენი გეგმა ჩაიშალა.
Substantiv: das Schiefgehen – წარუმატებლობა

17. glattgehen – გლუვად წასვლა, კარგად გამოსვლა
Beispiel: Hoffentlich geht alles glatt. – იმედია, ყველაფერი კარგად გამოვა.
Substantiv: das Glattgehen – გლუვად გავლა

18. nahegehen – გულთან ახლოს მიტანა, შეხება
Beispiel: Sein Verlust geht mir sehr nahe. – მისი დაკარგვა ძალიან მტკივნეულია ჩემთვის.
Substantiv: das Nahegehen – ემოციური სიახლოვე

19. abgehen – წასვლა, მოშორება
Beispiel: Der Zug geht in 5 Minuten ab. – მატარებელი 5 წუთში გადის.
Substantiv: der Abgang – წასვლა, გასვლა

20. hintergehen – მოტყუება, ღალატი

Beispiel: Er hat seinen Partner hintergangen. – მან თავის პარტნიორს უღალატა.
Substantiv: das Hintergehen – მოტყუება, ღალატი

21. begehen – ჩადენა, აღნიშვნა
Beispiel: Sie begehen heute ihren Hochzeitstag. – ისინი დღეს თავიანთ ქორწინების დღეს აღნიშნავენ.
Substantiv: die Begehung – ჩადენა, აღნიშვნა

22. pleitegehen – გაკოტრება
Beispiel: Die Firma ist pleitegegangen. – ფირმა გაკოტრდა.
Substantiv: die Pleite – გაკოტრება

პრაქტიკული სავარჯიშო (Übung):

დავალება:: Ergänzen Sie die Sätze mit dem passenden Verb oder Substantiv aus der Wortfamilie “gehen”. Achten Sie auf die richtige Form des Verbs.

1. Er _______ jeden Morgen zur Arbeit. Sein _______ ist sehr schnell.

2. Wir _______ heute Abend _______. Der _______ des Restaurants ist um die Ecke.

3. Sie _______ auf den Vorschlag ein. Der _______ zum Gebäude ist videoüberwacht.

4. Lass uns zum nächsten Thema _______. Der _______ vom Winter zum Frühling ist spürbar.

5. Die Zeit _______ schnell. Sein _______ wurde vom Gericht bestraft.

6. Er _______ geschickt mit Menschen _______. Sein _______ mit Kunden ist vorbildlich.

7. Wir müssen vorsichtig _______. Ihr _______ in dieser Situation war falsch.

8. Er _______ seiner Arbeit _______. Das _______ dieser Spur brachte neue Erkenntnisse.

9. Der Fehler ist mir _______. Das _______ der Strafe war unmöglich.

10. Es _______ auf Weihnachten _______. Der _______ zum Internet ist heutzutage wichtig.

11. Es _______ _______, dass wir uns beeilen müssen. Das _______ der Situation war offensichtlich.

12. Das _______ Sie nichts _______! Das _______ dieses Problems erfordert Mut.

13. Lass uns gleich _______. Ihr _______ an die Arbeit war beeindruckend.

14. Bei dem Unfall ist er leider _______. Das _______ so vieler Ressourcen war unnötig.

15. Leider ist unser Plan _______. Das _______ des Projekts war enttäuschend.

16. Hoffentlich _______ alles _______. Das _______ der Verhandlungen ist wichtig für den Erfolg.

17. Sein Verlust _______ mir sehr _______. Ihr _______ zu den Problemen der Mitarbeiter wurde geschätzt.

18. Der Zug _______ in 5 Minuten _______. Der _______ des Direktors war überraschend.

19. Er hat seinen Partner _______. Das _______ seines Vertrauens war unverzeihlich.

20. Sie _______ heute ihren Hochzeitstag. Die _______ des Festes war gut organisiert.

21. Die Firma ist leider _______. Die _______ des Unternehmens war ein Schock für alle.

• geht / Gang
• gehen … aus / Ausgang
• geht / Eingang
• übergehen / Übergang
• vergeht / Vergehen
• geht … um / Umgang
• vorgehen / Vorgehen
• geht … nach / Nachgehen
• entgangen / Entgehen
• geht … zu / Zugang
• geht klar / Klargehen
• geht … an / Angehen
• drangehen / Drangehen
• draufgegangen / Draufgehen
• schiefgegangen / Schiefgehen
• geht … glatt / Glattgehen
• geht … nahe / Nahegehen
• geht … ab / Abgang
• hintergangen / Hintergehen
• begehen / Begehung
• pleitegegangen / Pleite

3. დამატებითი სიტყვათა ოჯახები: fahren და nehmen

ამავე პრინციპით იწარმოება უმნიშვნელოვანესი სიტყვათა ოჯახები ზმნებისგან fahren (fuhr – ist gefahren) და nehmen (nahm – hat genommen):

• fahren (მგზავრობა) → die Fahrt (მგზავრობა):
  • abfahren (გასვლა, გასული ტრანსპორტი) → die Abfahrt (გასვლა)
  • ankommen / einfahren (შემოსვლა) → die Einfahrt (შესასვლელი ტრანსპორტისთვის)
  • ausfahren (გასვლა) → die Ausfahrt (გასასვლელი მაგისტრალზე)
  • erfahren (გაგება, გამოცდა) → die Erfahrung (გამოცდილება)
  • verfahren (sich) (გზის აბნევა) → das Verfahren (პროცედურა, მეთოდი)
• nehmen (აღება) → die Annahme / Aufnahme:
  • annehmen (მიღება, ვარაუდი) → die Annahme (მიღება, ვარაუდი)
  • aufnehmen (მიღება, ჩაწერა) → die Aufnahme (მიღება, ჩანაწერი, პალატაში მოთავსება)
  • teilnehmen (an + Dat.) (მონაწილეობის მიღება) → die Teilnahme (მონაწილეობა) / der Teilnehmer (მონაწილე)
  • zunehmen / abnehmen (წონაში მომატება / დაკლება) → die Zunahme / die Abnahme
  • übernehmen (საკუთარ თავზე აღება, გადაბარება) → die Übernahme

4. ხშირად დასმული კითხვები (FAQ)

ამავე რუბრიკაში:

A1 და A2 გერმანული ლექსიკა

B1 გერმანული ლექსიკა

გერმანული ანდაზები (Sprichwörter) ქართული თარგმანით

გერმანული იდიომები (Redewendungen)

გერმანული ჟარგონი და სლენგი (Jugendsprache)

გერმანული რიცხვები: 1-დან მილიონამდე, თარიღი და საათი

ზედსართავი სახელები დაბოლოებებით გერმანულში (-reich, -lich, -ig, -bar)

ტოპ 10 გერმანული სიტყვა და ფრაზა დამწყებისთვის — მაგალითებით Goethe-ის A1 სიიდან

ტოპ 10 გერმანული სიტყვა, რომელიც ერთი სიტყვით ძნელად ითარგმნება — Duden-ის განმარტებით

ფრაზეოლოგიზმები გერმანულში (Nomen-Verb-Verbindungen)