ქრისტეს შობა ერთ-ერთი უდიდესი და გამორჩეული ქრისტიანული დღესასწაულია. ჩვენთან, საქართველოში, მას 7 იანვარს აღნიშნავენ და ეს დღე კანონითაც უქმეა. ალბათ შენც ხშირად გიფიქრია ან გსმენია კითხვა: რატომ მაინცდამაინც 7 იანვარს და არა 25 დეკემბერს, როგორც ევროპაში? ამ სტატიაში მარტივად და მოკლედ მოგიყვები კალენდრის ამბავს, გაგაცნობ შობის ისტორიას და შეგახსენებ იმ თბილ ტრადიციებს, რომლებსაც ბავშვებთან ერთად სიამოვნებით გააცოცხლებ.
სარჩევი
- რატომაა შობა 7 იანვარს
- მოკლე ისტორია
- ქართული საშობაო ტრადიციები
- როგორ აუხსნა ბავშვს
- ხშირად დასმული კითხვები
რატომაა შობა 7 იანვარს
სინამდვილეში, შობას ბევრი ეკლესია სწორედ 25 დეკემბერს ზეიმობს. მთავარი კითხვა აქ ისაა, რომელი კალენდრით ხელმძღვანელობენ ისინი. როგორც ვიკიპედიაში ვკითხულობთ, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია შობას იულიუსის (ძველი სტილის) კალენდრით 25 დეკემბერს აღნიშნავს, ეს თარიღი კი ჩვენს დღევანდელ, გრიგორიანულ კალენდარში ზუსტად 7 იანვარს ემთხვევა.
- 25 დეკემბერი — ამ დღეს ზეიმობს დასავლური და აღმოსავლური ეკლესიების უმრავლესობა (გრიგორიანული ან შესწორებული იულიუსის კალენდრით);
- 6 იანვარი — ამ თარიღს აღნიშნავს სომხური სამოციქულო ეკლესია;
- 7 იანვარი — შობას ამ დღეს ხვდებიან ის ეკლესიები, რომლებიც ძველ, იულიუსის კალენდარს იყენებენ. ვიკიპედიის ჩამონათვალში ასეთებია იერუსალიმის, რუსეთის, საქართველოს, სერბეთისა და მაკედონიის ეკლესიები.
საქართველოს შრომის კოდექსის მე-20 მუხლის მიხედვით, 7 იანვარი, „უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტეს შობის დღე“, ოფიციალურად უქმე დღეა. ასევე ისვენებ 1 და 2 იანვარს და 19 იანვარს, როცა ნათლისღება აღინიშნება.
მოკლე ისტორია
ქართული ვიკიპედიის ცნობით, 377 წლამდე ქრისტიანული სამყაროს აღმოსავლეთ ნაწილში შობას 6 იანვარს, ნათლისღებასთან ერთად ზეიმობდნენ — ზუსტად ისე, როგორც ამას დღემდე აკეთებს სომხური ეკლესია. მოგვიანებით კი, იოანე ოქროპირის თაოსნობით, შობა ცალკე დღესასწაულად გამოიყო და 25 დეკემბერზე გადმოინაცვლა.
საინტერესოა, რომ მე-20 საუკუნეში საქართველოს ეკლესიამ ახალი სტილის კალენდარზე გადასვლა სცადა და ის 1923–1925 წლებში მოქმედებდა კიდეც. თუმცა, რადგან მრევლი სათანადოდ ინფორმირებული არ იყო, ეს წამოწყება წარუმატებელი გამოდგა და ეკლესიაც ძველ სტილს დაუბრუნდა. სწორედ ამიტომ ვხვდებით შობას დღემდე 7 იანვარს.
ქართული საშობაო ტრადიციები
ალილო
ალილო ძირძველი ქართული საწესო სიმღერაა. ძველად მეალილოეები კარდაკარ დადიოდნენ, ოჯახებს დღესასწაულს სიმღერით ულოცავდნენ და სანაცვლოდ საჩუქრებს, მათ შორის აუცილებლად კვერცხს, იღებდნენ. დღეს უკვე ალილოს საზეიმო მსვლელობა საშობაო ლიტურგიის დასრულების შემდეგ იმართება ხოლმე. თუ გაინტერესებს, უფრო ვრცლად წაიკითხე ალილოს ტრადიციისა და ტექსტის შესახებ.
საშობაო ღვეზელი
გურიაში შობისთვის განსაკუთრებულად ემზადებიან და ყველისა და მოხარშული კვერცხის უგემრიელეს ღვეზელს აცხობენ. როგორც ამბობენ, ოჯახში რამდენი წევრიცაა, ზუსტად იმდენი ღვეზელი უნდა გამოცხვეს. თუ შენც გინდა სცადო, რეცეპტი იხილე სტატიაში საშობაო ორცხობილა და გურული ღვეზელი.
ჩიჩილაკი და საახალწლო პერიოდი
შობა ქართულ ზამთრის დღესასწაულებს შორის საპატიო ადგილს იკავებს: ჯერ 1 იანვარს ახალი წელი დგება, 7-ში შობას ვზეიმობთ, 14-ში — ძველით ახალ წელს, ხოლო 19 იანვარს ნათლისღებაა. ამ ჯადოსნურ პერიოდზე მეტის გასაგებად წაიკითხე: ჩიჩილაკი, ძველით ახალი წელი, თოვლის ბაბუა. თბილი სურვილებისა და მილოცვის ტექსტები კი შეგიძლია ნახო შობის მილოცვების გვერდზე.
როგორ აუხსნა ბავშვს
- მარტივად: უთხარი, რომ „შობაზე ვიხსენებთ იესო ქრისტეს დაბადებას ბეთლემში.“ სწორედ ამაზე მღერიან ალილოშიც: „ოცდახუთსა დეკემბერსა ქრისტე იშვა ბეთლემსაო“;
- კალენდარი: მარტივად აჩვენე და აუხსენი, რომ „25 დეკემბერი ძველი კალენდრით“ ჩვენს დღევანდელ კალენდარში 7 იანვარს უდრის;
- ერთად გააკეთეთ: ერთად ისწავლეთ ალილოს თუნდაც ერთი სტროფი, გამოაცხვეთ საშობაო ღვეზელი ან სულაც ხელნაკეთი მორთულობები დაამზადეთ.
ხშირად დასმული კითხვები
შობა 7 იანვარს უქმე დღეა?
დიახ, ნამდვილად ასეა. საქართველოს შრომის კოდექსის მე-20 მუხლის თანახმად, 7 იანვარი ოფიციალური უქმე დღეა.
რატომ აღნიშნავენ კათოლიკები 25 დეკემბერს?
იმიტომ, რომ ისინი გრიგორიანულ კალენდარს მიჰყვებიან. საქართველოს ეკლესია კი დღესასწაულს იულიუსის კალენდრით 25 დეკემბერს აღნიშნავს, რაც ახალი სტილით 7 იანვარს ემთხვევა.
ყველა მართლმადიდებელი 7 იანვარს აღნიშნავს?
არა, ყველა არა. ვიკიპედიის მიხედვით, მართლმადიდებელი ეკლესიების უმრავლესობა შესწორებულ იულიუსის კალენდარს იყენებს და ამიტომ შობას 25 დეკემბერს ხვდება.
