ახალი წლის მოახლოებასთან ერთად პატარები თოვლის ბაბუაზე იწყებენ ოცნებას, შენ კი, როგორც მშობელი, ალბათ ხშირად დგები კითხვების წინაშე: მაინც ვინ არის თოვლის ბაბუა? მართლა არსებობს? როგორ მივწეროთ წერილი? ამ სტატიაში გაიგებ, საიდან მოდის თოვლის ბაბუის სახე, რა აკავშირებს მას წმინდა ნიკოლოზსა და სანტა კლაუსთან, და აღმოაჩენ პრაქტიკულ იდეებს, რომლებსაც ბავშვთან ერთად ხალისით გამოიყენებ.
სარჩევი
- ვინ არის თოვლის ბაბუა
- წმინდა ნიკოლოზი და სანტა კლაუსი
- თოვლის ბაბუის „ძმები“ სხვა ქვეყნებში
- „თოვლის ბაბუა არსებობს?“ — როგორ ვესაუბროთ ბავშვს
- წერილი თოვლის ბაბუას
- ხშირად დასმული კითხვები
ვინ არის თოვლის ბაბუა
თოვლის ბაბუა, ანუ თოვლის პაპა, საქართველოში ახალ წელთან დაკავშირებული ზღაპრული პერსონაჟია. ბავშვებს სჯერათ, რომ ახალი წლის ღამეს კეთილი თოვლის ბაბუა მთიდან ჩამოდის და საჩუქრები და ტკბილეული მოაქვს.
ქართულ თოვლის ბაბუას ტრადიციულად ასე წარმოიდგენენ:
- კეთილი მოხუცი გრძელი, თეთრი წვერით;
- მხრებზე მოსხმული შავი ან თეთრი ნაბდით;
- თავზე სვანური ქუდით ან ყაბალახით;
- მხარზე გადაკიდებული, საჩუქრებით სავსე ხურჯინით.
მის მშობლიურ კუთხედ ხშირად სვანეთს, კერძოდ კი უშგულს ასახელებენ, რომელიც ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე მაღალმთიან დასახლებად ითვლება.
წმინდა ნიკოლოზი და სანტა კლაუსი
თოვლის ბაბუის პროტოტიპი ქრისტიან წმინდანს, ნიკოლოზს უკავშირდება. Britannica-ს მიხედვით:
- ნიკოლოზი, სავარაუდოდ, IV საუკუნეში მირის (დღევანდელი თურქეთი) ეპისკოპოსი იყო. მისი ცხოვრების შესახებ ზუსტი ცნობები არ მოგვეპოვება, რადგან ისტორიულ დოკუმენტებში ის არ ფიქსირდება;
- ის განთქმული იყო თავისი სიკეთითა და გულუხვობით, რის გამოც ღარიბებისა და გაჭირვებულების დახმარების შესახებ უამრავი ლეგენდა შემოინახა;
- ის ბავშვებისა და მეზღვაურების მფარველად მიიჩნევა;
- დასავლურ ეკლესიაში მის ხსენების დღეს 6 დეკემბერს აღნიშნავენ, აღმოსავლურში კი — 19 დეკემბერს. ბევრ ქვეყანაში პატარები საჩუქრებს სწორედ 6 დეკემბერს იღებენ.
მაინც როგორ იქცა წმინდა ნიკოლოზი სანტა კლაუსად? როგორც Britannica წერს, რეფორმაციის შემდეგ ჰოლანდიაში მის შესახებ ლეგენდა „სინტერკლასის“ სახელით შემორჩა. XVII საუკუნეში ჰოლანდიელმა კოლონისტებმა ეს ტრადიცია ნიუ-ამსტერდამში — დღევანდელ ნიუ-იორკში ჩაიტანეს. ინგლისურენოვანმა მოსახლეობამ სახელი „სანტა კლაუსად“ გადააკეთა, თვითონ კეთილი მოხუცის ლეგენდა კი ძველ სკანდინავიურ ზღაპრებს შეერწყა. საბოლოოდ, აშშ-ში სანტა კლაუსის თანამედროვე სახე XIX საუკუნეში ჩამოყალიბდა.
თოვლის ბაბუის „ძმები“ სხვა ქვეყნებში
- აშშ — სანტა კლაუსი;
- დიდი ბრიტანეთი — ფაზერ ქრისმასი (Father Christmas);
- ჰოლანდია — სინტერკლასი;
- საფრანგეთი — პერ ნოელი;
- იტალია — ბაბო ნატალე;
- გერმანია — ვაინახტსმანი;
- სლავური ქვეყნები — დედ მოროზი.
„თოვლის ბაბუა არსებობს?“ — როგორ ვესაუბროთ ბავშვს
ამ კითხვაზე ერთი მზა რეცეპტი არ არსებობს — ყველა ოჯახი თავად ირჩევს მიდგომას. თუმცა, რამდენიმე რჩევა ნამდვილად გამოგადგება:
- ჯერ თვითონ ბავშვს ჰკითხე: „შენ როგორ ფიქრობ?“ — ხშირად პატარა თავად მიგანიშნებს, სინამდვილეში რისი გაგება სურს და რა პასუხისთვის არის მზად;
- ესაუბრე სიკეთეზე: წმინდა ნიკოლოზის ისტორია ხომ სწორედ გულუხვობასა და სხვებზე ზრუნვას ეფუძნება. ეს არის ამ ზღაპრის მთავარი სათქმელი, რომელიც ბავშვს გულში მაშინაც დარჩება, როცა მთავარ „საიდუმლოს“ გაიგებს;
- ჩართე უფროსი ბავშვიც: როცა შვილმა უკვე იცის, რომ საჩუქრებს მშობლები ამზადებენ, შეგიძლია მას „თოვლის ბაბუის დამხმარის“ საპატიო როლი მიანიჭო უმცროსი დის ან ძმის გასახარებლად;
- ნუ გამოიყენებ შესაშინებლად: ფრაზა „თუ არ დაიძინებ, თოვლის ბაბუა არ მოვა“ დღესასწაულის ჯადოსნურ სიხარულს შიშად აქცევს.
წერილი თოვლის ბაბუას
თოვლის ბაბუისთვის წერილის მიწერა ბავშვებისთვის ახალი წლის ერთ-ერთი უსაყვარლესი რიტუალია, თანაც მშვენიერი გზაა წერასა და ხატვაში სავარჯიშოდ. აი, როგორ შეგიძლია დააწერინო წერილი შენს პატარას:
- მისალმება: „ძვირფასო თოვლის ბაბუა!“;
- ცოტა რამ საკუთარ თავზე: დაწეროს თავისი სახელი, ასაკი, რა ისწავლა ახალი ან რით იამაყა განვლილ წელს;
- მადლიერება: გაიხსენოს, ვის უნდა გადაუხადოს მადლობა ამ წლის განმავლობაში;
- სურვილები: ჩაიფიქროს ერთი-ორი სურვილი. ძალიან კარგი იქნება, თუ ერთ სურვილს სხვისთვის — მაგალითად, ბებიისთვის ან მეგობრისთვისაც გაითვალისწინებს;
- ნახატი: თუ პატარა ჯერ წერას ვერ ახერხებს, შეუძლია თავისი სურვილი დახატოს, შენ კი ქვემოთ წარწერა გაუკეთე;
- დამშვიდობება: „გელოდები, შენი …“
მზა წერილი შეგიძლიათ ერთად ნაძვის ხის ან ჩიჩილაკის ქვეშ დატოვოთ, ან სულაც ფანჯრის რაფაზე შემოდოთ, „თოვლის ბაბუამ რომ ადვილად შეამჩნიოს“.
წერილის ნიმუში:
ძვირფასო თოვლის ბაბუა! მე ვარ ნინო, 6 წლის. წელს ველოსიპედის ტარება ვისწავლე და ჩემს პატარა ძმასაც ვეხმარებოდი. მადლობა ჩემს ბაღის მასწავლებელს. საჩუქრად მინდა ხატვის ფერადი ფანქრები, ბებიასთვის კი — თბილი შარფი. გელოდები! შენი ნინო.
საახალწლო მილოცვებს გაეცანი აქ, ბავშვებთან ურთიერთობის შესახებ კი იხილე — „მე შვილი“.
ხშირად დასმული კითხვები
სად ცხოვრობს ქართველი თოვლის ბაბუა?
ზღაპრის თანახმად, მისი სახლი სვანეთში, უშგულშია.
ვინ იყო ნამდვილი წმინდა ნიკოლოზი?
Britannica-ს მიხედვით, ის სავარაუდოდ IV საუკუნეში მოღვაწე მირის ეპისკოპოსი იყო, რომელიც თავისი გულუხვობით გახლდათ ცნობილი და დღემდე ბავშვების მფარველად ითვლება.
თოვლის ბაბუა და სანტა კლაუსი ერთი და იგივეა?
ორივე პერსონაჟი წმინდა ნიკოლოზის ტრადიციიდან მოდის, თუმცა სხვადასხვა ქვეყანაში მათ განსხვავებული იერი აქვთ. ქართველ თოვლის ბაბუას ტრადიციულ ნაბადსა და სვანურ ქუდში გამოწყობილს ხატავენ.
